• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
30 ناۋرىز, 2011

بومبالاۋدى توقتاتۋدى تالاپ ەتتى

424 رەت
كورسەتىلدى

ليۆيا باسشىسى مۋامار كاددافي الەمدىك قوعام­داس­تىق­قا ءوز ەلىندەگى اسكەري وپەراتسيانى توقتاتۋدى تالاپ ەتىپ قايىرىلدى. حالىقارالىق كواليتسياعا قاتى­سۋ­شى ەلدەر باسشىلارىنا جولداعان حاتىندا ول كواليتسيا ءاس­كەر­لە­رىنىڭ ءىس-قيمىلىن «تاعىلىق شابۋىل» دەپ اتادى. كەشە لوندوندا ليۆياداعى جاعدايعا ارنالعان سامميت بو­لىپ ءوتتى. وعان 7 اراب مەملەكەتىن قوسقاندا 35 ەل قا­تىس­تى. جينال­عاندارعا ۇندەۋىندە م.كاددافي ناتو-نىڭ اۆياسوق­قى­لا­رىن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى ادولف گيتلەردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىمەن سالىستىردى. بۇرناعى كۇنى كاددافي كۇشتەرى قارۋلى وپپوزيتسيانىڭ العا ۇمتى­لىسىنا سيرت قالاسىنىڭ ماڭايىندا توسقاۋىل قويدى. ساياسي جولمەن شەشۋگە  شاقىردى گەرمانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى – ۆيتسە-كانتسلەر گيدو ۆەستەرۆەللە لي­ۆيا­داعى جانجالدى ساياسي جولمەن شەش­كەن ءجون دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. ۆەس­تەر­ۆەل­لە­نىڭ سوزىنە قاراعاندا, ليۆيا ماسەلەسىن تەك اسكەري تاسىلمەن شەشۋ مۇمكىن ەمەس. ول فرانتسيا پرەزيدەنتى نيكوليا سار­كو­زيدىڭ ايتقان­دارىن سىن تەزىنە الدى. ن.ساركوزي اراب مەم­لە­كەت­تەرىنىڭ باسشىلارىنا ەل تۇرعىندارىنا قارسى رەپرەسسيالىق ارە­كەت­تەر ورىن العان جاعدايدا حالىقارالىق قوعامداستىق پەن ەۋروپا ليۆياداعى سياقتى ارەكەتكە كوشۋى ىقتيمال دەگەن تۇر­عىدا ەسكەرتۋ-سىماق جاساعان بولاتىن. گەرمانيا ءسىم-ءى باس­شى­سىنىڭ پىكىرىنشە, بۇل – وتە قاۋىپتى ۇستانىم. امەريكا حالقىنا ۇندەۋمەن شىقتى اقش پرەزيدەنتى باراك وباما ەل حالقىنا تەلە­ۇندەۋمەن شىقتى. وندا ول قۇراما شتاتتاردىڭ ليۆيا­داعى اسكەري وپە­راتسياعا قاتىسۋداعى ماقساتىن تۇسىندىرۋگە تىرىستى. ونىڭ ءسو­زىنە قاراعاندا, قالىپ­تاسقان جاعدايدا اقش-تىڭ ليۆياداعى وپەراتسياعا قاتىسۋدان باس تارتۋى ساتقىندىق بولىپ شىعار ەدى. «كەيبىر ەلدەر وزگە مەملەكەتتەردە بولىپ جاتقان ز ۇلىم­دىقتارعا كوز جۇمىپ قاراۋى مۇمكىن. الايدا امەريكا قۇ­راما شتاتتارى ونداي مەملەكەتتەر ساناتىنان ەمەس, – دەپ ءما­لىم­دەدى اقش پرەزيدەنتى. – حالىقارالىق كواليتسيانىڭ ليۆيا­دا­عى ءىس-قيمىلى بۇكىل ءوڭىر تۇراقتىلىعىنا قاۋىپ توندىرگەن قىر­قىسقا توسقاۋىل قويدى». سونداي-اق ول م.كاددافيدىڭ قارۋعا جۇگىنۋىن قاتە قادام بولدى دەپ ەسەپتەيتىنىن كولدەنەڭ تارتتى. سيريا پرەزيدەنتى ۇكىمەت اۋىستىرماق سيريا پرەزيدەنتى باشار اساد تا­ياۋ­داعى تاۋلىكتەر ىشىندە ەلدىڭ ءىس با­سىن­داعى ۇكىمەتىن وتستاۆكاعا كەتىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ال جاڭا كا­بينەت ەس­كىسى كەتىسىمەن ءبىر تاۋلىك ىشىندە قايتا جاساق­تال­ماق. بۇل جا­ڭا­لىق سيريادا ونشاقتى كۇن­نەن بەرى جالعاسىپ جات­قان ءتار­تىپ­سىزدىكتەر بارىسىندا جاريا ەتىلدى. ساياسي جۇيەنى دەموكراتيالاندىرۋ تۋرالى ۇران كو­تەر­گەن­دەردىڭ نارازىلىق اكتسيالارى داراا قالاسىندا باستاۋ السا, بۇل ۇدەرىس كوپ كەشىكپەي ەل استاناسى – داماسكىنى قوسا العاندا باسقا قالالارعا دا  تاراعان بولاتىن. پوليتسيامەن قاق­تىعىس كەزىندە ونداعان ادام كوز جۇمسا, جۇزدەگەنى جا­رالانعان ەدى. وسىدان سوڭ-اق بيلىك جەدەل تۇردە ساياسي جانە ەكو­نوميكالىق رەفورمالار جاسايتىنىن حابارلاعان بو­لاتىن. شەكاراداعى سەلونى بولىسە الماۋدا ابحازيا رەسەي ۇسىنعان شەكارانى دەليميتاتسيالاۋ جانە دەماركاتسيالاۋ نۇسقاسىنا قارسى شىقتى. ءسۋحۋميدى رەسەي جو­با­سىنداعى ايبگا سەلوسىنىڭ ابحازدىق بولىگىنىڭ رەسەي اۋماع­ىنا جاتقىزىلعانى قاناعاتتاندىرماي وتىر. بۇل جونىندە ابحازيا پارلامەنتىنىڭ ۆيتسە-سپيكەرى يرينا اگربا مالىمدەدى. ابحازيا ۋاقىت اعىنىمەن كوپتەن بەرى تەك اۋماعى جا­عى­نان تا­رىلىپ كەلەدى. سوندىقتان جەر ماسەلەسى ابحاز قوعامى ءۇشىن وتە ۇلكەن جان اۋىرتارلىق ماسەلە بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ سەنىمىمىز بەن دوس­تىق قاتىناسىمىزدى سىناققا سا­لۋ­عا بولمايدى, دەپ مالىمدەدى اتال­عان پروبلەماعا بايلا­نى­ستى ۆيتسە-سپيكەر. ابحاز حالقى شەكا­رانىڭ كراس­نودار ولكەسىمەن شەكتەسەتىن بۇرىنعى كۇيىندە قالعانىن قالايدى. شەتەلدىك تەلەحابارلارعا شەكتەۋ قويماق قىرعىزستان پارلامەنتىندە شەتەل تە­لەارنالارىنىڭ حابارلارىن كور­سە­تۋگە شەكتەۋ ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىس اي­تىلدى. بۇل شەكتەۋ, اسىرەسە, ەلدەگى ساي­لاۋ كە­زەڭىندە ەرەكشە نازاردا بولۋى ءتيىس, دەيدى پارلامەنتتەگى وپپو­زي­تسيالىق دەپۋتات, «اتا-مەكەن» پار­تيا­سىنىڭ كوسەمى ءومىر­بەك تەكەباەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, قىرعىزستانداعى ساي­لاۋ ۋاقىتىندا شەتەل باعدار­لا­ما­لا­رىن تىكەلەي ەفيردەن كورسەتۋ مۇلدەم توقتاتىلۋى ءتيىس. كەي جاعدايلاردا تەك جازۋ ارقىلى ترانسلياتسيالاۋعا بولادى. ەگەر شەتەلدىك تە­لە­باع­دار­لا­مادا سايلاۋعا قا­تىسۋشى­لار­دىڭ نەمەسە ەل باسشىلىعى وكىل­دەرىنىڭ ار-نا­مىسىنا تيەتىن ءمالى­مەت­تەر كەزدەسەتىن بولسا, وندا باع­دار­لا­مالار ەكرانعا مۇلدەم جىبەرىلمەۋى ءتيىس. جاساقتار بازاسىنا اۆياسوققى بەرىلدى رەسەي اسكەري-اۋە كۇشتەرى ينگۋشەتياداعى قارۋلى جا­ساقتار بازاسىنا دالدەنگەن اۆياسوققىلار جاسادى. اۆيا­شا­بۋىل ناتيجەسىندە 17 جاساقتىڭ كوزى جويىلعان. ۇلتتىق انتيتەررورلىق كوميتەت (ۇاك) اقپاراتىنا قاراعاندا, بازادا تەررورشى-جانكەشتىلەر دايىندىقتان وتەدى ەكەن. ۇاك وكىلدەرىنىڭ سوزدەرىنشە, بازادا دايىندالعاندار سول­تۇستىك وسەتيا مەن ينگۋشەتيا اۆتونوميالارىنىڭ اۋماق­تارىندا لاڭكەستىك جاساۋدى جوسپارلاسا كەرەك. بىراق ولاردىڭ ارە­كەتتەرى جۇزەگە اسپاي قالعان. ال قارۋلى جاساقتار بازا­سىنىڭ ناقتى قاي جەردە ورنالاسقانى تۋرالى ناقتى دەرەك جوق. تەك وپەراتسيا بارىسىندا فەدەرالدى قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ ەكى قىزمەتكەرى مەن ءبىر ميليتسيونەر دە كوز جۇمعان. قىسقا قايىرىپ ايتقاندا: گەرمانيا كانتسلەرى انگەلا مەركەلدىڭ پارتياسى بادەن-ۆيۋرتەمبەرگە جانە رەينلاند-پفالتسە جەرلەرىندە بولعان سايلاۋلاردا جەڭىلىس تاپتى. ءسويتىپ, گفر حريستيان-دەمو­كرا­تيا­لىق وداعى ۇكىمەت جاساقتاۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلدى. بيلىك باسىندا 58 جىل بولعان حدو ەندى وپپوزيتسياعا كەتۋگە ءماجبۇر بولىپ وتىر. گفر-ءدىڭ بۇرىنعى كانتسلەرى گەلمۋت كول گەرمانياداعى اتوم ەنەرگەتيكاسىن قورعاپ پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا اەس-تەرگە بالاما تابۋ مۇمكىن ەمەس. تەك ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە باسا ءمان بەرىلۋى كەرەك. يەمەننىڭ دجاار قالاسى ماڭىنداعى قارۋ-جاراق زاۋىتىندا بولعان جارىلىس پەن ءورت سالدارىنان قازا تاپقاندار سانى 150 ادامعا جەتتى. 80 ادام ءتۇرلى دەڭگەيدە دەنە جاراقاتىن الدى. كەيبىر دەرەك كوزدەرى اتالعان قالانى «ءال-كايدا» جاساقتارى باسىپ الدى دەگەن حابار تاراتىپ وتىر. ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.
سوڭعى جاڭالىقتار