ورتالىق ازيا ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسياسى مەن ەقدب زاەم كەلىسىمىنە قول قويدى
بۇل كۇندەرى ەلىمىزدەگى ەنەرگەتيكا نىساندارى مەن جىلۋ جەلىلەرىنىڭ توزىعى جەتىپ تۇرعانى وزەكتى ماسەلەلەر قاتارىندا. بۇل – كەشەگى كەڭەستىك رەسپۋبليكالاردىڭ بارىنە ءتان جاعداي. سونىمەن, وسى كوكەيكەستى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا سەنبى كۇنى الماتىدا «ورتالىق ازيا ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسياسى» (واەك) اق پەن ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى (ەقدب) پاۆلودار, ەكىباستۇز, پەتروپاۆل قالالارىنىڭ جىلۋ جەلىلەرىن جاڭارتۋ جونىندەگى زاەم كەلىسىمىنە قول قويدى.
قالاي دەسەك تە, بۇل كەلىسىمدەر تۇرعىنداردىڭ ومىرىندە يگى كورىنىس تابۋى ءتيىس. حالىق جىلۋسىز, جارىقسىز وتىرا المايتىنى بەلگىلى. توزىعى جەتكەندى جاڭارتاتىن كەز ابدەن جەتتى. وسى ەلەۋلى راسىمگە وراي وتكەن باسپاسوز ءماسليحاتىندا «ورتالىق ازيا ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسياسى» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى الەكساندر كلەبانوۆ:
– ەنەرگەتيكا نىساندارىنىڭ توزۋى – ەرتەدەن كەلە جاتقان كوكەيكەستى ماسەلەنىڭ ءبىرى. ولاردىڭ كەيبىرى ينۆەستيتسيالانسا, كەيبىرىنە ءالى تارتىلعان جوق. وسىنىڭ سالدارىنان جىلۋ جەلىلەرىندەگى شىعىن ارتىپ, قۇبىرلار ابدەن توزىپ تۇر. بۇل – قازاقستان عانا ەمەس, بۇرىنعى كەڭەستىك رەسپۋبليكالاردىڭ ءبارىنە ءتان احۋال. شىعىن 25 پايىزدى قۇرايدى. ءبىز قازىر قارجى ينستيتۋتتارىنان ناقتى تالاپتارمەن 40 ميلليون دوللار كولەمىندە 2 زاەم تارتىپ وتىرمىز, – دەدى.
سونىمەن , ەقدب كرەديتتىك جەلىسى 2 نەسيەدەن تۇرماق. ءبىرىنشىسى – 13 جىل مەرزىمگە 4,5 پايىزبەن بەرىلەتىن 30 ميلليون دوللار. وعان سونداي-اق, قازاقستاندىق بانكارالىق الەۋمەتتىك ءمولشەرلەمە قوسىلادى. ال 10 ميلليون دوللارعا جۋىق كەلەسى نەسيە 20 جىل مەرزىمگە بەرىلمەك. وندا باستاپقى 10 جىلدىق دەمالىس جەڭىلدىگى بار. بۇل جوبانى بانك واەك-نىڭ كورپوراتيۆتىك كەپىلدىگى بويىنشا تازا تەحنولوگيالار قورىمەن بىرلەسىپ قارجىلاندىرماق. بۇل ولاردىڭ تازا تەحنولوگيالار قورىمەن بىرلەسىپ قارجىلاندىراتىن قازاقستانداعى تۇڭعىش جوباسى بولىپ وتىر.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ەلىمىزدەگى جىلۋ جەلىلەرىنىڭ 70 پايىزىنىڭ توزىعى جەتكەنى ايتىلدى. ال ورتالىق ازيا ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسياسى 5 جىلدا پاۆلودار, ەكىباستۇز, پەتروپاۆل قالالارىنىڭ جىلۋ جەلىلەرىندەگى توزۋدى 70-تەن 45 پايىزعا دەيىن ازايتا الاتىنىن مالىمدەپ وتىر.
– قازاقستاندا جىلۋمەن قامتۋ سالاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى ارنايى جاڭا زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن سوڭعى كەزدە عانا ارتىپ كەلە جاتىر. وعان بۇعان دەيىن ايتارلىقتاي ينۆەستيتسيا تارتىلعان جوق. سوندىقتان ەنەرگەتيكالىق كومپانيالار ەندى عانا جىلۋ جەلىلەرىندەگى شىعىندى ازايتۋدىڭ 3-5 جىلدىق جوسپارلارىن جاساي باستادى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – جىلۋ جەلىلەرىندەگى توزۋدى قالىپتى دەڭگەيگە ءتۇسىرۋ, – دەدى الەكساندر كلەبانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكاداعى جىلۋ جەلىلەرىنىڭ شىعىنى 30 پايىزدى قۇراپ وتىر. ال «پاۆلودارەنەرگو» اق باسقارما توراعاسى اناتولي دۋكانىڭ سوزىنە قاراعاندا, وندا جىلۋ قۇبىرلارىنىڭ 80-85 پايىزى توزعان. سوندىقتان جەلىدەگى شىعىن كولەمى دە وندا ءبىرشاما جوعارى بولىپ وتىر. سول سەبەپتى بيزنەس-جوسپار بويىنشا ءوندىرىستى قايتا قۇرۋ جۇمىستارى ءجۇرگىزىلۋدە. ماسەلەن, بيىل №1 قازاندىقتا جاڭا تۋربينا ىسكە قوسىلماق. 30 جىلدان كەيىن اۋىستىرىلعان بۇل تۋربينانىڭ بۇرىنعىعا قاراعاندا قۋاتى دا جوعارى.
سونداي-اق, قول قويۋ راسىمىنەن كەيىن ىلە-شالا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا «پەتروپاۆل جىلۋ جەلىلەرى» جشس الداعى 5 جىلدا جىلۋ قۇبىرلارىن 45 پايىزعا دەيىن ازايتا الاتىنىن مالىمدەپ وتىر.
– ماسەلەن, پەتروپاۆل قالاسىنىڭ جىلۋ جەلىلەرى 60-شى جىلدارى سالىنعان. سوندىقتان دا كوپتەگەن ماگيسترالدىق جەلىلەردىڭ نورماتيۆتىك قايتالانۋ مەرزىمى اياقتالىپ, توزىعى جەتكەنى تۇسىنىكتى. ەقدب قارجىسى بىزگە جەلىلەردى قايتا مودەرنيزاتسيالاۋعا جانە ءبىز ۇسىناتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن سەنىمدىلىگىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى «پەتروپاۆل جىلۋ جەلىلەرى» جشس ديرەكتورى اندرەي كالينيچەۆ. – بۇل الداعى ۋاقىتتا جىلۋ جەلىلەرىندەگى احۋالدى جاقسارتۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى.
الەكساندر كلەبانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنەن الىناتىن 30 مىڭ دوللارلىق كرەديت ەنشىلەس «پاۆلودار جىلۋ جەلىلەرى» اق پەن «پەتروپاۆل جىلۋ جەلىلەرى» جشس كاسىپورىندارىنا بەرىلەدى. ال بانك پەن تازا تەحنولوگيالار قورى بىرلەسىپ قارجىلاندىراتىن جوباعا 10 ميلليون دوللارعا جۋىق كرەديت بەرىلمەك. بۇل قارجى جەلىلەردى جاڭارتۋ ينۆەستيتسياسى مەن تۇپكىلىكتى تۇتىنۋشىلار ءۇشىن تاريفتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى قاتىناسىن وڭتايلاندىرۋعا كومەكتەسەدى.
ەقدب-ءنىڭ مۋنيتسيپالدى ءجانە ەكولوگيالىق ينفراقۇرىلىمدار ءبولىمىنىڭ اعا بانكيرى ەكاتەرينا ميروشنيك:
– بۇل – ءبىزدىڭ تازا تەحنولوگيالار قورىمەن بىرلەسىپ قارجىلاندىراتىن قازاقستانداعى العاشقى جەڭىلدىكتى كرەديتتىك جوبامىز. ول اۋاعا تارالاتىن زيياندى زاتتاردى ازايتۋعا ءوز سەپتىگىن تيگىزەدى. ءويتكەنى, جىلۋ قۇبىرلارىن جاڭارتۋ ارقىلى ەنەرگەتيكالىق كومپانيالار جىلۋ جەلىسىندەگى شىعىندى ازايتىپ, كومىر تۇتىنۋدى ايتارلىقتاي كەمىتەدى», – دەپ وتىر.
ونىڭ ايتۋىنشا, جىلۋ جەلىلەرىن جاڭارتۋ باعىتىندا قازىر ولارمەن بىرقاتار جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى جۇمىس جۇرگىزۋدە. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا ەقدب مۇنداي جوبالاردى رەسپۋبليكانىڭ وزگە وڭىرلەرىندە دە جۇزەگە اسىرۋى مۇمكىن.
ايناش ەسالي.
الماتى.