سوڭعى كەزدەرى اۋىر اتلەتيكادان قازاقستان قۇراماسى ءار جارىستاردا كەم دەگەندە ەكى-ءۇش التىن جۇلدە الاتىن جاعدايعا جەتىپ وتىر. بۇعان بەيجىڭ وليمپياداسى, 2009 جانە 2010 جىلدارى وتكەن الەم چەمپيوناتتارى مەن ازيا ويىندارى دالەل بولا الادى. قىتايدا قازاقستان قۇراماسى ءبىر التىن, ەكى كۇمىس جانە ءبىر قولا يەلەنسە, گويانگ پەن انتالياداعى الەمدىك دودادا التى التىن جانە ءبىر قولا مەدال جەڭىپ الدى. ال بىلتىر گۋانچجوۋدا وتكەن ازيا ويىندارىندا سپورتشىلارىمىز ءۇش التىن جانە كۇمىس پەن قولا جۇلدەلەر اكەلدى. بۇل اۋىر اتلەتيكا فەدەراتسياسىنىڭ جارىستىڭ وسى ءتۇرىن جىلدان جىلعا دامىتۋ ءۇشىن قولدا بار جاعدايدىڭ ءبارىن جاساپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. جاقىندا ءبىز وسى جاعدايدى ءبىلۋ ءۇشىن ازيا اۋىر اتلەتيكا كونفەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, ەلىمىزدىڭ اۋىر اتلەتيكا فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى قايرات تۇرلىحانوۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– قايرات بولات ۇلى, بىلتىرعى جىلعى جارىستارعا قانداي باعا بەرەر ەدىڭىز؟ وتكەن جىلعا وكپەڭىز جوق پا؟
– وكپەم جوق. بىلتىرعى جۇمىستار جوسپارلى, جۇيەلى تۇردە ءوتتى. بۇگىندە قازاقستاننىڭ اۋىر اتلەتيكاسىن بۇكىل الەم بىلەدى. 2010 جىلى ءبىزدىڭ سپورتشىلار جاقسى ونەر كورسەتتى. ەندى الداعى باستى ماقساتىمىز – لوندون وليمپياداسىندا ەكى-ءۇش التىن جۇلدە جەڭىپ الۋ. ار جاعىندا كۇمىس, قولا مەدالدار بولاتىنى انىق.
– ەكى-ءۇش التىن بىزگە از بولماي ما؟
– ءبىز التىنعا دانىگىپ العان سياقتىمىز. لوندون وليمپياداسىندا التىن الۋ وڭاي بولمايدى. سوندىقتان بىزگە قازىردەن باستاپ چەمپيوندارعا كوپ ءۇمىت ارتا بەرمەي, كوپتىڭ اراسىندا كورىنبەي جۇرگەن جاستاردى شىعارۋ كەرەك.
– بىزدە جاڭا ەسىمدەر شىعىپ جاتىر عوي. ولار تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– الەم چەمپيوناتىنا الماس وتەشوۆ پەن داۋرەن شاۋتەەۆتى اپاردىق. جاڭا جىل الدىندا شىمكەنتتە وتكەن قازاقستان كۋبوگىندا جاستارىمىز جاقسى جاعىنان كورىندى. جاستار ىشىندە تاعى جازيرا جاپاركۇل, ءرۇستەم سىباي, رومان رۋسيانوۆسكي, قۋانىش راحاتوۆ, ەربولات جولامانوۆ, ايبول الدابەرگەنوۆ, الەكساندر زايچيكوۆ, ەربول مەيىرمانوۆ پەن ساۋلە سادۋاقاسوۆانى ايتۋعا بولادى. قازىر جاستارعا قولداۋ كورسەتىلىپ جاتقانى تەك فەدەراتسيانىڭ عانا ەمەس, ول تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى مەن باپكەرلەر كومانداسىنىڭ بىرىگىپ ىستەپ جاتقان جۇمىسى. اۋىزبىرلىك, ءتارتىپ بولسا ءبارى بولادى.
– شەت ەل ماماندارى سىزدەرگە قانداي كەڭەس بەرىپ ءجۇر؟
– افينا وليمپياداسىنان كەيىن سول كەزدەگى تۋريزم جانە سپورت اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى داۋلەت تۇرلىحانوۆ تۇركيادان ەنۆەر تۇركەلەريدى شاقىرعانىن بىلەسىزدەر. وسى كىسى بىزگە كوپ كومەكتەسۋدە. ءبىزگە دەيىن دە ول 2-3 وليمپيادا چەمپيونىن دايىنداعان. بىلىكتى باپكەر جاسى ءوزىنىڭ ارىپتەستەرىنەن ۇلكەن بولعانىمەن ءبارىن ءبىلىپ وتىرادى. سپورتشىنىڭ دەڭگەيىن, كىمگە قانداي تاماق جاعاتىنىن, قانداي ۆيتامينيزاتسيا كەرەك ەكەنىن ءبارىن بىلەدى. ونىڭ قازاقستاندا تۇرىپ جاتقانىنا 10 جىلدان استام ۋاقىت بولدى. كەلەسى جىلى بۇيىرسا, ەكىنشى وليمپياداسى بولادى. قازىر ءبىزدىڭ باپكەرلەر سوعان قاراپ كوپ نارسەنى ۇيرەنىپ ءجۇر. جاقىندا ونىڭ ۇلى سەمەيدىڭ قىزىن الدى. ەندى ول قازاققا قۇدا بولىپ وتىر.
– وتكەن جىلى جارىستاردا قاتەلىكتەر بولدى ما؟
– انتاليادا وتكەن الەم چەمپيوناتىنا كوڭىلىم تولمادى. گۋانچجوۋدا بۇدان دا جاقسى ونەر كورسەتۋگە بولار ەدى. بىراق وعان بار كۇشىمىزدى سالمادىق. ويتكەنى, الداعى جارىستارعا دايىندالۋ ءۇشىن ءوزىمىزدىڭ قۇپيالارىمىزدى اشقىمىز كەلمەدى. ونى تاكتيكالىق ءادىس, ايلا-ءتاسىل دەيدى عوي. ولارسىز جارىسقا قاتىسۋعا بولمايدى.
– قازىر اۋىر اتلەتيكاعا «سامرۇق-قازىنا» قورىنىڭ كوپ كومەكتەسىپ جاتقانىن بىلەمىز. بىلتىر سىزدەرگە قور قانشا قارجى ءبولدى؟
– «سامرۇق-قازىنا» قورىنىڭ توراعاسى قايرات كەلىمبەتوۆكە, ونىڭ جانىنان قۇرىلعان «سامرۇق-قازىنا-استانا» كورپوراتيۆتىك قورىنا كوپ راحمەتىمدى ايتقىم كەلەدى. ونداعى ازاماتتار جارىسقا بارىپ, اۋىر اتلەتيكانىڭ جاعدايىن ءوز كوزدەرىمەن كورگەننەن كەيىن بىزگە كومەكتەسىپ جاتىر. وسىنىڭ ءبارى بىرىگىپ ىستەگەن جۇمىستىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن. ال بىلتىر قور اۋىر اتلەتيكاعا 1 ملن. اقش دوللارى كولەمىندە قارجى ءبولدى. بيىل الماتى وبلىسىندا سالىناتىن اۋىر اتلەتيكا ورتالىعىنا 4 ملن. اقش دوللارىن بولەيىن دەپ وتىر.
– وسى ورتالىق جونىندە ايتساڭىز, وندا نە بولادى؟ قانداي جاعداي جاسالادى؟
– بۇل عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعى بولادى. ول الماتى وبلىسىنىڭ قاراساي اۋدانى مەن جامبىل وبلىسىنىڭ تۇيىسكەن جەرىندە ءۇشقوڭىرعا قاراي سالىنادى. وندا ءدۇنيە ءجۇزىنىڭ ماماندارى وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزىپ, باپكەرلەرمەن تاجىريبە ءبولىسەدى. ورتالىقتىڭ اكىمشىلىك كورپۋسى, باسسەين, فۋتبول, باسكەتبول الاڭدارى, قوناق ءۇيى, 30 شاقتى پوموست, مەديتسينالىق بولمەلەرى بولادى. ول جەرگە قىتاي مەن رەسەيدىڭ مەديتسينالىق مامانداردى شاقىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قىتايدا 8 ملن. ادام اۋىر اتلەتيكامەن اينالىسادى ەكەن. ءبىز دە سولاردان ۇلگى الساق دەپ ويلايمىن.
– قىتايدان مايا مانەزا مەن زۋلفيا چينشانلونى شاقىرىپ ەدىك قوي...
– ءيا, ولاردى ءبىز ناتيجە ءۇشىن, ەكەۋىنە قاراپ ءبىزدىڭ سپورتشىلارىمىز بوي تۇزەسىن دەگەن ويمەن, ەكەۋى زىلتەمىر كوتەرىپ جاتسا, ءبىزدىڭ سپورتشىلاردىڭ وسىنى مەن نەگە كوتەرە المايمىن, ولاردان قاي جەرىم كەم دەپ ويلاندىرۋ ءۇشىن الدىق.
– ەندى ناتيجە كورىنىپ جاتىر ما؟
– ناتيجە بار.
– كەلەسى وليمپياداعا كىم بارادى؟
– ونى ايتۋ ءالى ەرتە. الدىمىزدا ءالى پاريجدە وتەتىن الەم چەمپيوناتى تۇر.
– قازىر قازاقستانعا كەلىپ, ەلىمىزدىڭ اتىنان سىنعا ءتۇسىپ, سپورتتىق كارەراسى بىتكەن سوڭ ءوز ەلدەرىنە كەتىپ جاتقاندار بار عوي. رەسەيدەن كەلگەن سۆەتلانا پودوبەدوۆانى ايتامىن. ونىڭ قايتىپ كەتۋ ويى جوق پا؟
– شىنىن ايتۋ كەرەك, ءبىز ونى ىزدەگەن جوقپىز. ول ءبىزدى ءوزى ىزدەپ كەلدى. قازىر قازاقستاننىڭ جاعدايىن كورىپ, بىزگە كەلگىسى كەلەتىندەر كوپ. وتە كوپ. ولاردى الۋ ويىمىزدا جوق. ءبىز ءوزىمىزدىڭ سپورت مەكتەپتەرىندەگى ۇل-قىزدارىمىزدى كوتەرۋىمىز كەرەك.
– كەزىندە ءوزىڭىز سەمەيدىڭ اكىمى بولدىڭىز عوي. جەرگىلىكتى جەردە سپورتتى دامىتۋ ءۇشىن الدىمەن نە ىستەۋ كەرەك دەپ ويلايسىز؟
– ول ءۇشىن اكىمدىكتە, سپورت باسقارماسىندا جەرگىلىكتى سپورتتى جاقسى بىلەتىن ادام وتىرۋى كەرەك. بۇل سپورتقا قانا ەمەس, بارلىق سالاعا بايلانىستى. مىسالى, تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى تەمىرحان دوسمۇحامبەتوۆ ءوزى سپورت مامانى بولعاننان كەيىن سپورتتى جاقسى بىلەدى. سپورتقا جاۋاپتى ادام سونىڭ ىشىندە ءجۇرۋى كەرەك, ول ادامنىڭ ىشكى دۇنيەسى بولۋى كەرەك. كەيدە ول كىسى بىزگە كەلىپ, نەگە بۇلاي بولدى, ونىڭ سەبەبى نەدە دەپ سۇراستىرىپ جاتادى.
– جوعارىداعى ساۋالدى قويىپ وتىرعانىمىز بارلىق ءوڭىردە اۋىر اتلەتيكا بىردەي دامىسا دەگەن تىلەك قوي بىزدىكى.
– ونىڭ دۇرىس, ارينە. ول ءۇشىن جەرگىلىكتى سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى اكىممەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. اكىمگە ساۋاتتى ءتۇردە جاعدايدىڭ ءبارىن ءتۇسىندىرىپ, ءوز ويىن ناقتى دالەلدەرمەن جەتكىزەتىن بولسا, اۋىل, اۋدانداعى سپورتتىڭ داميتىنى ءسوزسىز. وسى جەردە اۋىر اتلەتيكانىڭ الماتى وبلىسىندا جاقسى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتكەن ءجون. وبلىس اكىمى سەرىك ءۇمبەتوۆكە كوپ راحمەت, ول كىسى جالپى بارلىق سپورتقا قولدا بار جاعدايدىڭ ءبارىن جاساپ جاتىر.
اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.