ءبىرىنشى تارماعىنىڭ ەكىنشى كەزەگىندەگى قۇرىلىس باستالدى!
الماتى مەتروسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ قالعانىن جانە ول تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا قالالىقتاردىڭ يگىلىگىنە بەرىلۋى تيىستىگىن بۇعان دەيىن حابارلاعانبىز. ەندى وڭتۇستىك استانادا مەترونىڭ ءبىرىنشى تارماعىنىڭ ەكىنشى كەزەگىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى.
كەشە, ياعني 25 ناۋرىزدا الماتى قالاسىنىڭ اكىمى احمەتجان ەسىموۆ قۇرىلىسى 22 جىلدان بەرى ءجۇرىپ كەلە جاتقان مەتروپوليتەن جاعدايىمەن تانىسىپ, سونىمەن قاتار ءبىرىنشى كەزەكتىڭ, ەكىنشى كەزەكتىڭ قۇرىلىسىنىڭ باستالۋىنا كۋا بولدى.
جۋرناليستەرمەن بىرگە جەر استىنا تۇسكەن اكىم باق وكىلدەرىنە قۇرىلىس جۇمىستارى قاتاڭ كەستەگە ساي جۇرگىزىلىپ, كەرەكتى قۇرال-جابدىقتار دەر كەزىندە جەتكىزىلىپ جاتقانىن ءمالىمدەدى. «بايقوڭىر» ستانساسىنان باسقا بارلىق بەكەتتەردە ارلەۋ جۇمىستارى تولىق اياقتالعان. ينجەنەرلىك جەلىلەر تۇگەل جاساقتالىپ, سىناقتار جۇرگىزىلگەننەن كەيىن, الدىن الا ۋادە ەتىلگەندەي, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي الماتىلىق مەترونىڭ العاشقى پويىزى جولعا شىعاتىن بولادى. ءبىرىنشى تارماقتىڭ ەكىنشى كەزەگىنىڭ قۇرىلىسىنا قازاقستان ۇكىمەتى 2,2 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قاراجات بولگەن. ءدال قازىرگى كۇندەرى مەتروپوليتەننىڭ ەكىنشى كەزەگىنىڭ ەكى ستانساسىنىڭ قۇرىلىس جوباسى اياقتالۋعا جاقىن.
احمەتجان ەسىموۆ مەترونىڭ تيىمدىلىگى تارماقتاردىڭ قاشىقتىقتاردى قامتۋى مەن وتكىزۋ قابىلەتىنە تىكەلەي ءتاۋەلدى ەكەندىگىن اتادى. الدىن الا ەسەپتەۋلەرگە قاراعاندا, جەر استى كولىگى تاۋلىگىنە 300 مىڭداي جولاۋشىنى تاسۋعا قابىلەتى بار.
– بۇل جەر ۇستىندەگى كولىكتەردىڭ جۇكتەمەسىن ايتارلىقتاي ازايتۋعا سەپتەسەدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتىداعى جۇمىس ساپارى كەزىندە مەترونى ءارى قاراي دامىتىپ, قۇرىلىسىن جالعاستىرۋ تۋرالى باستامامىزعا قولداۋ ءبىلدىردى. مەترو قۇرىلىسى, شىعىس اينالما جولى, گازبەن جۇرەتىن مۋنيتسيپالدى اۆتوبۋس پاركىن قۇرۋ, 200-دەي جاڭا تروللەيبۋس ساتىپ الىپ, جەڭىل رەلستەگى كولىكتەردى كوبەيتۋ جونىندەگى جوبا – مۇنىڭ ءبارى قالانىڭ ەكولوگيالىق احۋالىن جاقسارتادى, دەدى الماتى قالاسىنىڭ اكىمى.
الماتى مەتروسى جاڭا قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن جانە تمد-داعى ەڭ زاماناۋي جەر استى جولى بولماق. ول 29 ءتۇرلى قاۋىپسىزدىك جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
قۇقىق بۇزۋشىلىق پەن لاڭكەستىك ارەكەتتەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن مەترودا بەينە-باقىلاۋ ءجۇيەسى ورناتىلعان. وعان قوسا جولاۋشىلارداعى ەسىرتكى نەمەسە جارىلعىش زاتتاردى انىقتايتىن قۇرالدار بار. قىسقاسى, جەر استى رەلستەرىندە ارقايسىسىندا ۇزىن-ۇزىن ءتورت ۆاگونى بار ەلەكتر پويىزى جۇيتكيتىن بولادى. الماتى مەتروسىن جىلجىمالى قۇراممەن قامتاماسىز ەتۋدى وڭتۇستىكورەيالىق «Hyundaى» كورپوراتسياسىنىڭ ءHyundaى Rotem كومپانياسى قولعا الىپ, پويىزدار قوس رەلسكە قوندىرىلىپ ءبىتتى.
ديزاينى ەلىمىزدىڭ كوك بايراعىمەن ۇندەس جاسالىنعان ۆاگوندار الەمدەگى زاماناۋي مەترو پويىزدارىنا قويىلاتىن سۇرانىستارعا سايكەس كەلەدى. مۇندا جولاۋشىلار ءۇشىن جايلىلىق, قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى تۇگەل ەسكەرىلگەن. جولاۋشىلار ۆاگونداردان ۆاگوندارعا ەمىن-ەركىن وتە الادى. بۇل دا قاۋىپسىزدىك كورسەتكىشىنىڭ باستى شارتى بولىپ تابىلادى. ەڭ باستىسى, جىلجىمالى قۇرامداردىڭ تەجەگىشى كولودكالىق ەسكى ادىسپەن ەمەس, ديسك ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. جوعارى جىلدامدىقپەن جۇرەتىن پويىزدى ديسك ارقىلى تەجەۋ ونىڭ دوڭگەلەكتەرىن ەسكىرتپەيدى ءارى شۋدى ازايتىپ, جوندەۋگە كەتەتىن شىعىنداردى دا ايتارلىقتاي ازايتادى.
ساعاتىنا ورتا ەسەپپەن 40 شاقىرىمدىق جىلدامدىقپەن ءجۇرەتىن مەترو پويىزى ءبىر مەزەتتە 940 جولاۋشى تاسىمالدايدى ءجانە ستانسالارداعى ايالداۋلاردى قوسا ەسەپتەگەندە كەلەسى باسىنا 15-20 مينوتتە جەتىپ بارادى. قالا تۇرعىندارى جۇمىسقا باراتىن, كەشكىلىك قايتاتىن ۋاقىتتاردا پويىزدار ستانسالارعا ءار 9 ءمينوت سايىن كەلەتىن بولسا, باسقا كەزدەردە ولاردىڭ جىلجۋ ۋاقىتى ازداپ سيرەيدى.
كۇن سايىن ءوسىپ كەلە جاتقان مەگاپوليستەگى العاشقى كەزەڭنىڭ 7 بەكەتىمەن الماتىنىڭ كولىك كەپتەلىسى, جولاۋشى تاسىمالى ماسەلەسىن شەشۋ مۇمكىن ەمەستىگى ايتىلىپ كەلگەن. ەندىگى جەردە مەترو قۇرىلىسىن ءارى قاراي دامىتۋ ماقساتىندا قازىر اباي داڭعىلىنان باستاپ قالقامان-3 شاعىن اۋدانىنا دەيىن جانە «رايىمبەك باتىر» ستانساسىنان باستاپ «الماتى-1» ۆوكزالىنا دەيىن جەر استى جولىن سالۋ قولعا الىنباق. مەترونىڭ ەكىنشى كەزەگىن «دۋمان» شاعىن اۋدانىنان باستاپ ورتالىق ساياباققا دەيىن سالۋ جوسپارلانۋدا.
مەترو قۇرىلىسىنىڭ سمەتالىق قۇنى 163,115 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. وسى كۇنگە دەيىن 138,898 ميلليارد تەڭگە يگەرىلگەن. 2008-2010 جىلدار ارالىعىندا مەترو قۇرىلىسىنا 81,246 ميلليارد تەڭگە جۇمسالدى. وسىلايشا الدىڭعى 22 جىلعا قاراعاندا, سوڭعى ءۇش جىلدا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنىڭ باسىم بولىگى اياقتالدى.
ايناش ەسالي, الماتى.