باۋىرلاس ەل ادەبيەتىنىڭ بىرەگەي وكىلى ەدى

بۇگىنگى وزبەك پوەزياسىنىڭ اسا كورنەكتى وكىلى, وزبەكستاننىڭ مەملەكەتتىك گيمنىنىڭ ءسوزىن جازعان وزبەكستاننىڭ حالىق اقىنى ابدۋللا اريپوۆ ۇزاققا سوزىلعان اۋىر ناۋقاستان سوڭ 76 جاسىندا اقش-تىڭ حيۋستون قالاسىندا دۇنيەدەن وزدى. ابدۋللا شايىردىڭ شىعارمالارى تۋىسقان وزبەك پوەزياسىنىڭ تۇتاس ءبىر ءداۋىرىن قامتيدى دەسەك بولادى. ۇلتتىق پوە­زيانىڭ رۋحىن اسقاقتاتقان اقىننىڭ شى­عارمالارى وقىرماندارى تاراپىنان دا, مەم­لەكەت تاراپىنان دا جوعارى باعالاندى. قاشقاداريا وبلىسىنىڭ قاسان اۋدا­نىن­دا دۇنيەگە كەلگەن اريپوۆ جاستايى­نان ادەبيەتكە, بىلىمگە قۇشتار بولدى. ورتا مەكتەپتى التىن مەدالمەن ءبىتىردى. ادە­بيەت­كە دەگەن قۇشتارلىعى ونى تاشكەنت مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى وزبەك فيلو­لو­گيا­سىنىڭ جۋرناليستيكا بولىمىنە اكەلدى. جو­عارى وقۋ ورنىن دا ۇزدىك بىتىرگەن بو­لا­شاق اقىن ەڭبەك جولىن «يوش گۆارديا» باس­پاسىندا رەداكتور بولىپ باستاپ, كەيىن عافۋر عۋلام اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر باس­پاسىندا رەداكتور, باس رەداكتور, «شارق يۋل­دۋزي» («شىعىس جۇلدىزى») جۋرنالىندا ءبو­لىم مەڭگەرۋشىسى بولدى. اقىن قاي جەردە دە وزبەك ادەبيەتىنىڭ بە­دە­لىن بيىكتەتۋ ءۇشىن تىنىمسىز ەڭبەك ەت­تى. وزبەكستان جازۋشىلار وداعىندا ادە­بي كونسۋلتانت بولعاندا دا, «گۋلحان» جۋر­نالىنىڭ باس رەداكتورى بولعاندا دا اريپوۆ ءوزىنىڭ ەڭبەكقورلىعىمەن تانىلىپ, جۋر­نالدىڭ مازمۇنىن بيىكتەتتى. ۇزاق جىل وزبەكستان جازۋشىلار وداعىن باسقاردى. ا.ءاريپوۆتىڭ ەل ءۇشىن اتقارعان قىزمەتى ءوز الدىنا دا, جازعان شىعارمالارى ءبىر ءتو­بە. شايىردىڭ 1965 جىلى جارىق كور­گەن «كىشكەنتاي جۇلدىزشا» كىتابى ءوز­بەك پوە­زياسىنا بولمىسى, كوركەمدىك قول­تاڭ­باسى بولەك ەرەك اقىننىڭ كەلگەندىگىن ايگىلەگەندەي ەدى. اقىننىڭ پوەزيا الەمىن­دە­گى كەڭىستىگى تاقىرىپتىق جاعىنان دا, كور­كەم­دىك جاعىنان دا بارعان سايىن كە­مە­­لى­نە كەلىپ, تولىسا بەردى. «مەنىڭ رۋحىم», «وزبەكستان», «وتان سامالى», «ءوت­كەن جىل­داردىڭ ارمانى», «ءمىناجات» شى­عار­مالارى وزبەك وقىرماندارىنىڭ ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن تۋىندىلارىنا اينالدى. ا.ءاريپوۆتىڭ قولتاڭباسى تۋعان حال­قى­نىڭ تاعدىر-تالايىمەن تىكەلەي بايلا­نىس­تى. ونىڭ « ۇلى تيمۋر» پوەماسىن جۇرتشىلىقتىڭ ءسۇيىپ وقيتىنى دا سون­دىقتان. ارينە, بۇل شىعارما وزبەكستان ءتا­ۋ­ەل­سىزدىك العاننان كەيىن دۇنيەگە كەلگەن-ءدى. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن دەمەكشى, ا.اريپوۆ – 1992 جىلى وزبەكستان رەس­پۋب­ليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ ون ءبىرىنشى سەس­سياسىندا قابىلدانعان وزبەكستان رەس­پۋبليكاسى مەملەكەتتىك گيمنى ءسوزىنىڭ اۆتورى. ابدۋللا اريپوۆ وزبەكستان پار­لا­مەنتىنىڭ ءبىرىنشى, ەكىنشى شا­قى­رى­لىم­دارى­نىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلاندى. شايىردىڭ ءوز­بەك­تىڭ ادەبيەتى مەن ونەرىن دامىتۋداعى ەڭ­بەگى جوعارى باعالانىپ, اۋەلى حامزا اتىن­داعى وزبەك كسر-ءى مەملەكەتتىك سىي­لىعىنىڭ لاۋرەاتى, وزبەك كسر-ءىنىڭ حا­لىق اقىنى (1983) اتاعىنا يە بولسا, ەل تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن الىشەر ناۋ­ايى اتىنداعى وزبەكستان رەسپۋبليكاسى مەم­لەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى (1994). ال 1998 جىلى وعان «وزبەكستان بات­ىرى» اتاعى بەرىلدى. عابيت ىسكەندىر ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»