كەشە «InfoSystem» زەرتتەۋ ورتالىعى» قوعامدىق قورىنىڭ (الماتى قالاسى) ديرەكتورى سالتانات احمەدوۆانىڭ «قازاقستان حالقىنىڭ ءالەۋمەتتىك-ساياسي كوڭىل-كۇيىنىڭ ديناميكاسى» سوتسيولوگيالىق زەرتتەۋىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا بريفينگ ءوتتى. شاراعا تاپسىرىستى «نۇر وتان» حدپ پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى بەرگەن ەدى.
ساۋالداما 2011 جىلعى 1-23 اقپان ارالىعىندا جۇرگىزىلدى. 14 وبلىس جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 2 قالا – الماتى مەن استانا قالالارى بويىنشا 1624 رەسپوندەنتتەن ساۋالداما الىندى. ستاتيستيكالىق اۋىتقۋ 3,2%-دان اسپايدى.
1. ەلدەگى الەۋمەتتىك-ساياسي جاعدايدى باعالاۋ
قوعامدىق پىكىردى سۇراۋدىڭ ناتيجەسى قوعامنىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي كوڭىل-كۇيى تۇراقتى ءپوزيتيۆتى ەكەنىن كورسەتتى. قازاقستاندىقتاردىڭ كوپشىلىگى ەلدەگى جاعدايعا, سونداي-اق ءوز ءومىرىنىڭ جاعدايىنا وڭ باعا بەرۋى باسىم. كەلەسى كورسەتكىشتەردى جەكەلەي قاراۋ بارىسىندا جاعداي ەگجەي-تەگجەيلى ايقىندالا تۇسەدى:
قازاقستانداعى جالپى جاعدايعا باعا بەرۋ ديناميكاسىن زەرتتەي وتىرىپ, رەسپوندەنتتەر اراسىنان بولاشاققا وپتيميزممەن قارايتىندار سانىنىڭ وسكەنىن بايقاۋعا بولادى. جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋدىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى تولقىنىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا ەلدەگى جالپى جاعدايعا «قولايلى, بىرقالىپتى» دەپ باعا بەرگەندەر سانى 2,4% ءوسىپ, 89,6% قۇرادى.
ءوزىنىڭ جانە ءوز وتباسىنىڭ ءومىر دەڭگەيىنە قاناعاتتانۋ دەڭگەيى ەداۋىر جوعارى ەكەنى بايقالادى – ءومىر دەڭگەيىمەن قاناعاتتانعانداردىڭ جالپى كولەمى 81,8% قۇرايدى. تولىق جانە ءىشىنارا ءوز ومىرىنە قاناعاتتانبايتىنداردىڭ جالپى كولەمى 16,6%.
رەسپوندەنتتەردىڭ باسىم بولىگى ەلدەگى ەكونوميكالىق جاعدايعا وڭ باعا بەردى. اعىمداعى ەكونوميكالىق جاعداي تۇراقتى دامۋ ۇستىندە دەپ سانايتىندار ساۋالداماعا جاۋاپ بەرگەندەردىڭ جالپى بولىگىنىڭ 90,2%-ىن قۇرادى.
2. پرەزيدەنت جولداۋى قوعامدىق پىكىردە
2011 جىلعى 28 قاڭتاردا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا ءوزىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋىن جولدادى. بۇل جۇمىس كۇنى بولعانىنا قاراماستان, حالىق اراسىندا ءجۇرگىزىلگەن بۇقارالىق ساۋالداما كورسەتىپ وتىرعانداي, رەسپوندەتتەردىڭ باسىم بولىگى (88,4%) بۇل وقيعا جونىندە حاباردار بولعان. وقيعا جونىندە بەيحابار بولعاندار ۇلەسى 11,6%-دى قۇرايدى.
جاسىنا, ۇلتى مەن تۇراتىن جەرىنە قاراماستان, ەل ازاماتتارىنىڭ باسىم بولىگى (91,4%) پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقىنا جىل سايىنعى جولداۋىن ەل ءۇشىن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, جەكە ءوزى ءۇشىن دە ماڭىزدى وقيعا دەپ بىلەدى.
قازاقستاندىقتار جولداۋدىڭ ەڭبەكاقى, زەينەتاقى, دەنساۋلىق ساقتاۋدى ارتتىرۋ, تۇرعىن ءۇي, ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋعا ارنالعان باسىمدىقتارىنا مۇددەلىلىك تانىتۋدا.
3. مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ جونىندەگى شەشىمگە حالىقتىڭ كوزقاراسى
«رەفەرەندۋمنان باس تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداپ, پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋدى ۇسىنعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جاساعان ءمالىمدەمەسى تۋرالى بىلەسىز بە؟» دەگەن سۇراققا بارلىق دەرلىك رەسپوندەنت وڭ جاۋاپ بەردى (97,6%). مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى اقپاراتتان حاباردار بولۋ دەڭگەيى رەفەرەندۋم جۇرگىزۋ تۋرالى باستاما جونىندە حاباردار بولۋ دەڭگەيىنەن جوعارى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
ەل ازاماتتارىنىڭ باسىم بولىگى, ياعني 93,3% سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەشىمىن قولدايدى. سايكەسىنشە, 3,4% بەن 1,2% بەيتاراپتىق جانە قارسى ۇستانىم تانىتقان.
الىنعان مالىمەتتەر بويىنشا, كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى تاعايىنداۋ تۋرالى اقپاراتتىڭ كوزى حالىق ءۇشىن تەلەۆيزيا (ورتالىق تەلەۆيزيا – 68,6%, جەرگىلىكتى تەلەۆيزيا – 54,2%) بولىپ تابىلادى. ەكىنشى كەزەكتە – ينتەرنەت كوزدەرى (42,4%), ءۇشىنشى – ورتالىق جانە جەرگىلىكتى ءباسپاسوز (تيىسىنشە 33,2% جانە 31,6%).