قازاق – ەجەلدەن مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان حالىق. عاسىرلار بويى قالىپتاسقان باي تاجىريبەسى بار حالقىمىز مال ءورىسىن, تىرشىلىك-تابيعاتىن, قادىر-قاسيەتىن ابدەن تانىپ, بىلگەن. «مال – ادامنىڭ باۋىر ەتى» دەپ مالدىڭ قادىرىن, قاسيەتىن ەرەكشە باعالاعان. مال وسىرۋگە اسا قولايلى كەڭ بايتاق قازاق جەرىن مالسىز eلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. مال شارۋاشىلىعى ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى شارۋاشىلىق بولىپ قالا بەرمەك. مالدى باپتاپ, مول ءونىم الۋدىڭ كوزىن بىلەتىن حالقىمىزدىڭ الەمدىك نارىقتا ءىرى ەت ەكسپورتتاۋشىسى اتانۋىنا الەۋەتى جەتەدى. مەملەكەت تە وسى باعىتتا قولداۋ كورسەتىپ, تىنباي ەڭبەك ەتۋدە. ەلباسى بيىلعى جولداۋىندا اگرارلىق سەكتوردا ەتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندە بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن جوبا جۇزەگە اسىرىلاتىنىن, 2016 جىلدىڭ وزىندە ەت ەكسپورتى 60 مىڭ تونناعا جەتەتىنىن حابارلادى. بۇل اۋىلدىق جەرلەردە 20 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ءجۇز مىڭنان استام اۋىل تۇرعىنىنىڭ كىرىس كوزىنە اينالادى. وسىناۋ كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىپ, ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋعا ۇلكەن سەپ بولاتىن جوبانى «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» مەن «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق قولعا الدى. ەتتى تۇقىمدى جاس مالدى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن اگروونەركاسىپ كەشەنى سۋبەكتىلەرىنە ءىرى قارا مالدىڭ انالىق باسىن ءجانە بۇقا-ءوندىرۋشىلەردى ساتىپ الۋدى كوزدەيتىن «سىباعا» باعدارلاماسى 2011 جىلدىڭ باسىنان باستاپ شارۋالاردىڭ يگىلىگىنە ۇسىنىلدى. وسى باعدارلامانىڭ العاشقى شاراپاتىن كورگەندەردىڭ ءبىرى – شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اياگوز اۋدانى, اقشاتاۋ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ىسقاقوۆ بەرىكبول. اۋدان حالقىن ساپالى ەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن ازامات, شارۋاشىلىقتا ءىرى قارا مالىنىڭ سانى وسى ۋاقىتقا دەيىن از بولعانىن, «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق شىعىس قازاقستان وبلىستىق فيليالى ارقىلى تومەنگى پايىزبەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ, مال باسىن كوبەيتۋگە قول جەتكىزىپ وتىرعانىن قۋانىشپەن جەتكىزدى. «اۋىل تۇرعىندارىنا ءوز كاسىبىن باستاردا قولبايلاۋ بولاتىن – قارجىنىڭ تاپشىلىعى», – دەيدى بەرىكبول اعا. ونىڭ ايتۋىنشا, قوعامنىڭ قولعا العان وسىناۋ باعدارلاماسى اۋىل ازاماتتارى ءۇشىن وتە قولايلى. باستىسى, سىياقى ستاۆكاسى تومەن – جىلدىق 6%, بۇل – ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن سالىستىرعاندا, اناعۇرلىم تومەن. ءارى, قوعام نەسيە الۋشىلارعا باستاپقىدا كاسىبىنە قولداۋ بولۋ ءۇشىن نەگىزگى بورىشتى وتەۋ بويىنشا 2 جىلعا دەيىن, سىياقىنى وتەۋ بويىنشا 1 جىلعا دەيىن جەڭىلدەتىلگەن كەزەڭدى دە قاراستىرعان. نەسيە 7 جىلعا دەيىن بەرىلەدى. ەڭ باستىسى, كۇن سايىن جاعدايى مەن تالابى وزگەرىپ وتىراتىن قارجى سالاسىندا بۇرىس قادام جاساماي, دۇرىس باعىت كورسەتە بىلگەن قوعام قىزمەتكەرلەرىنە بەرىكبول اعا ءدان ريزا. قازىر ءىسى ورگە باسىپ كەلە جاتقان مالساق شارۋا ءىرى قارا ەت باعىتىنداعى قازاقتىڭ اقباس سيىرىن كوبەيتۋدە. ءوز قولىندا بولعان 13 قازاقتىڭ اقباس سيىرىنا نەسيەگە الىنعان قارجىعا تاعى 25 باس مال قوستى. مال كۇتىمىن جەتىك بىلەتىن ول, مالدىڭ ساپاسىنىڭ ارتقانىن ايتادى. بۇل اۋىلدا مال ءوسىرۋدى كاسىپ ەتكەن جاندار قاتارى كوپ, اۋىلدىڭ ءاربىر تۇرعىنى مالدىڭ تابىس كوزى ەكەنىن جاقسى بىلەدى. بۇگىندە باسقا ەلدەرمەن «تەرەزەمىز تەڭ» تاۋەلسىزدىك تاڭىندا ويىنداعىڭدى اسىرىپ, ارمانىڭدى ورىنداۋعا جەتكىلىكتى مۇمكىندىك بار. تەك ەرىك-جىگەر, ىنتا مەن ماقسات, ءارى قارجىلىق قولداۋ بولسا بولعانى. «كەلەشەكتە مال بورداقىلاۋ الاڭىن اشسام دەگەن جوسپارىم بار», دەپ بولاشاق ويىمەن ءبولىسكەن بەرىكبول ىسقاقوۆتىڭ بۇل ءسوزى وسىعان ايقىن دالەل.
مارات اققۇل.