وقىرمانىن قالپىنان وزىق ەتىپ, يگى ۇمتىلىس بەرەتىن ۇلتتىق تۇلەۋ تiلەۋلەسi, شامشىراق بوپ نۇرىن شاشىپ, دۇنيەنiڭ سىرىن اشىپ, رۋحاني جولباسشى بولا بىلگەن, وي مەن قىرداعى قازاق بالاسىنىڭ باس الماي وقيتىن اينىماس بiر سەرiگى – ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ءاربىر سانىن اسىعا كۇتەتىنىمىز انىق. سوندايدا گازەت بەتىنەن قاراعاندىلىق وقىرماندارىنا ەتەنە تانىس ءبىر ەسىم بار. كىم دەسەڭىز, ول – ايقىن نەسىپباي.
ۋاقىت قاس قاعىم. قولىنا قالام العالى قىرىق جىلداي بولعان ارىپتەسىمىز ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق جولىن «تورعاي تاڭىنان» باستاپ, ودان «كوممۋنيزم نۇرىندا», «لەنينشىل جاستا», «ورتالىق قازاقستاندا» جالعاستىرىپ, سوڭعى ون ءتورت جىلدان بەرى «ەگەمەننىڭ» ءوڭىردەگى كوزى مەن قۇلاعى بولىپ كەلەدى.
قاراپ وتىرسام, ومىردەگى بىزدەر ءىزىمىز ۇقساس, ءتىپتى بىردەي دەرلىك. قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇڭعىش ءتۇلەكتەرى بولدىق. تاعدىر ءۇش-ءتورت جىلدان سوڭ تسەلينوگراد, قاراعاندى وبلىستىق گازەتتەرىندە قايتا توعىستىردى. ورىستىڭ قازىرگى زامانعى ۇلى اقىنى ەۆگەني ەۆتۋشەنكونىڭ كەشەگى ءداۋىردىڭ ەلۋىنشى جىلعىلاردى بىرتوعا ۇرپاققا تەليتىنى بار. سول راس سياقتى. باسقانى بىلمەيمىن, وسى ءبىر وي ۇشىعى ايقىننان اڭعارىلادى.
بىزبەن بىرگە بۇگىندە بەلگىلى اقىندار ابزال ءبوكەن, سەرىك اقسۇڭقار, «فيردوۋسي» دەپ اتايتىن قيسساشىل اعامىز ابىلقاسىم تاڭىربەرگەنوۆ, قادىر مىرزا ءالى جىرلارىن ۇيقىدان وياتىپ جىبەرگەندە دە جاڭىلىسپاي جاتقا وقي جونەلەتىن مۇحيت اداموۆ, «جازسام اقان نۇرمانوۆشا جازامىن, ولاي بولماعاندا جازۋدى تاستايمىن», دەيتىن سەرىكباي شوڭعالوۆتار وقىدى. ىشىمىزدەگى ەڭ اساۋىمىز قازىرگى ءىرى اقىن سەرىك ەدى.
الدىمىز اقىن, ادەبيەتشى, عالىم, جۋرناليست بولۋدى ارماندادىق. كەيدە ءبىر-بىرىمىزگە ماماندىق «ۇلەستىرەمىز». بىردە اتىنا سايكەستەندىرىپ, «سەن ايقىن نۇرقاتوۆ سياقتى سىنشى بولاسىڭ» دەدىك. كوزىمىزشە «قولدان كەلسە» دەپ كەلىسكەنىمەن, ىشكى ارمانى ودان الىستاۋ الدەنەنى جازىپ-سىزۋدان بايقالىپ قالىپ تۇراتىن. وزگەمىز ءوز ورتامىزدا قالعاندا ول تورعاي اسىپ كەتىپ, سول جاقتان ءمۇيىزى قاراعايداي گازەتشى بولىپ ورالدى. وسى كۇنگە دەيىن اۋزىنان تاستامايتىنداي بۇلايشا جولعا تۇسۋىنە, عۇمىرلىق سۇيىكتى سەرىككە اينالۋىنا ءبىر ءوزى ءبىر مەكتەپتەي بولعان ۇستازى جاقسىلىق ءجۇنىس ۇلىنىڭ ءتالىمى بولەك بولىپتى.
ەرتەدەن بەرگى سىرلاستىق, نيەتتەستىككە وراي ءبىر-بىرىمىزگە قاشاندا تىلەۋقورمىز. «ەگەمەننىڭ» تىلشىسىنە لايىق قالام قارىمى مارقايتىپ تاستاپ ءجۇرەدى. سوعان قوسا مىندەتىنە ادالدىعى جاراسادى. رەداكتسيا لەزدەمەلەرىندە اتاپ وتىلگەن ماتەريالدارىنان قۇراستىرىلعان «جىلجىعان جىلدار» دەگەن جيناعىنىڭ ءبىرىنشى داناسىن الدىمەن ماعان تارتۋ ەتكەن سوڭ بايىپپەن وقىپ شىققانىمدا, شىنىندا ارىپتەستەرى اۋزىنا جاي ىلىكپەگەنى بىلىنگەن.
كىتاپ دەمەكشى, تۇرعىلاسىمنىڭ بويىنداعى ءبىر قاسيەتى – اسىرەقىزىلدىق پەن تۇيمەدەيدى تۇيەدەي ەتۋگە بارمايتىندىعى. قابىلەت-قارىمى تانىلعان, مويىندالعان بولسا ءبىر ءسارى, كەيبىر ءىزباسارلارىمىزدىڭ قۇس قايتا ءبىر, قۇس كەلە ءبىر شيراقتىق تانىتىپ, باسشىلاردىڭ ءتىلىن تابا ءبىلۋ ەپتىلىگىن بايقاتىپ, قارجى تاۋىپ, ءبىر باسپادان شىققان جيناعىن ەكىنشى باسپادان قايتا شىعارىپ, وقىرمانعا وقىلمايتىن كۇلدىبادامىن قايتا-قايتا تىقپالاپ مەزى ەتەتىنى كۇننەن كۇنگە ەتەك الىپ بارا جاتقانى جاسىرىن سىر ەمەس. ال ايقىن وندايلىقتان اۋلاق. اراعا ءبىراز جىل ءتۇسىپ كەتسە دە جيناق شىعارۋ باسەكەسىنە اسىعاتىن ەمەس. بۇل, مەنىڭشە, كىتاپ اتتى قاسيەتتى دۇنيەنىڭ قادىرىن قاستەر تۇتقاندىق.
ونىڭ ادەبيەتشىلىك قىرى دا ماعان ءمالىم. ەشكىمگە جار سالماي ءوز كوڭىل قالاۋىنا وراي ىستەر تىندىرىپ جۇرەدى. ماسەلەن, سوناۋ توقسانىنشى جىلدار باسىنا دەيىن ءبىرازىمىز ءومىردە جولدىكەي نۇرماعامبەت ۇلى اتتى اقىن بولعانىن بىلمەي كەلدىك. حالىق اقىندارىنىڭ قاراعاندى وڭىرىندەگى سوڭعى ءبىر ءۇلكەن شوعىرى قايىپ, دوسكەي, كوشەن, بولمان, عابديمانداردى عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ ءوزى باستاپ, سوعىس جىلدارىندا العاش ۇيىمداستىرىلعان الماتىداعى ايتىسقا الىپ بارعاندا ورتالارىنداعى جولدىكەي مۇحتار اۋەزوۆ, ءسابيت مۇقانوۆتاردىڭ نازارىن اۋدارىپتى. ايتىس باستالار الدىندا سابەڭ اقىنداردىڭ شالىمىن بايقاماق بولىپ, «وبلىستارىڭىزدىڭ سيپاتىن تانىتارلىق جايدى ءبىر اۋىز ولەڭگە سىيدىرا ايتىپ شىقساڭىزدار», دەگەندە باسقالارى توسىلىپ قالعاندا جوكەڭ قولما-قول:
حالقىما قاراعاندىم – قارا سابا,
اتاعى الاتاۋدان الاسا ما!؟
ەلىمە قارا التىنىن بەرىپ جاتىر.
اقىندار وسىنىما تالاسا ما؟ – دەپ ودان ءارى كوسىلە ءجونەلگەندە سابەڭ ريزا بولىپتى. مۇحتار اۋەزوۆ تە سۋىرىپسالمالىق ونەرىنە سۇيسىنگەن ەكەن. «سوۆەت اقىندارىنىڭ ايتىسى» دەگەن ماقالاسىندا جولدىكەيدىڭ ەسىمىن ءبولىپ اتاپ, ايتىسىنان ۇزاق ءۇزىندى كەلتىرەدى.
وسى جايلار ءبىرىنشى رەت بايان ەتىلىپ, ونىڭ ايتىسكەر عانا ەمەس, ءتىل كەستەلىلىگى, ورنەكتىلىگى كوزگە ۇرارلىق اقىن بولعاندىعى ايقىننىڭ زەرتتەۋ ماقالاسىندا جان-جاقتى تالدانىپ, كورسەتىلگەن. سودان سوڭ-اق تانىلىپ, ورتامىزعا ورالعان اقىن مۇراسى, ەسىمى قازىر كوپشىلىككە بەلگىلى. نۇرا اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا اتىنا كوشە بەرىلدى. ءوڭىر ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ قاتارىنان ورىن الدى.
ءبىر اتتەگەن-ايى, وسى ەڭبەگىنە جيەندىك جاساعاندار بولسا كەرەك, بىردە قاتتى قىنجىلىپ جۇرگەنىن كوردىم. باسقا بولسا, ات-تونىن الىپ تۋلار ما ەدى, رەنىشىن سىرتقا شىعارماي, بۋلىعىڭقىراپ بارىپ باسىلاتىن سۇيەگىنە ءسىڭدى سابىرلىققا كوندى. «قايتەمىز, ۇياتى ءبىلسىن» دەيدى ەسىنە تۇسكەن ساتتە.
ماعان كەيدە قىزىق كورىنەدى, وعان اسىرەسە, اتا-بابا جەرىنە ورالعان اعايىندار ءۇيىر. بىردە موڭعوليادان قوزعالعان ۇلى كوشتى باستاپ كەلگەندەردىڭ ءبىرى, ارىپتەس ءىنىم امانجول اقىننان ءسوز تارتقانىمدا:
– اتاجۇرتقا العاش تابان تىرەگەنىمىزدە ءبىرىنشى ءتوس تۇيىستىرگەن باۋىرىمىز اياعا ەدى. جاڭا ورتادا اركىمگە جاۋتاڭداپ ءجۇرىپ, «ورتالىق قازاقستاندى» ارقا تۇتا بارعانىمىزدا تانىستىق. توپ جان ەدىك. بىردەن ۇيىنە الىپ باردى. سوعىمنىڭ سوڭعى ءتاۋىرىن قازانعا سالدىرتىپ, ءدام بەردى. سول ءبىر جان جىلۋى ەستەن كەتپەيدى. ىلە «قۇتتى قونىس» قايىرىمدىلىق قورىن قۇرىپ, مۇنداعى اعايىنداردى كومەك قولىن سوزۋعا جۇمىلدىردى. بۇرىنعى كەن ينجەنەرى مەنىڭ جازىپ-سىزۋعا يكەمىمدى بايقاپ, ءوز قاتارىنا تارتتى, – دەگەن بولاتىن باۋىرلاستىق سىرىن اشىپ.
ۋاقىت جاڭاردى, ءومىر ءوستى. ال ول ءوزى قالاعان قاتاردا. سوناۋ 1997 جىل كۇزىنەن « ەگەمەن قازاقستان» سەنىمىنە ساق. بىلۋىمشە, وعان ودان ارتىق اتاق, ابىروي جوق. ايتپاقشى, وسىندايدا ەسكە تۇسەدى, ءبىلىم تەرەڭدەتۋگە قۇلاش ۇرعان كەزدە ون جەتىدەگى ورەندەر, ياكي بىزدەر ونىڭ تۋعان كۇنىنە شاندور پەتەفيدىڭ جىر جيناعىن تارتۋ ەتىپ, «اتىنا لايىق ازامات بول» دەپ تىلەك جازعان ەدىك. ءوزى دە ايقىن, ءسوزى دە ايقىن قالامداس سول ۇدەدەن شىعىپ كەلە جاتقان سىڭايلى.
ءسابيت بەكسەيىت, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى. قاراعاندى.