كەشە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىندا «جەلتوقسان» حالىقتىق-پاتريوتتىق قوزعالىسى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنەن پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىققا ۇسىنىلعان قۇرمانعازى راحمەتوۆ لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ ءمۇشەلەرىنە سىناق تاپسىردى.
– پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرلەردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەندىگىن انىقتاۋ ماقساتىندا لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ قۇرىلعاندىعىن دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن, – دەدى قۇرمانعازى راحمەتوۆ سىناق تاپسىرار الدىندا جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا. – ويتكەنى, مەملەكەتتىك ءتىلدى بارلىعىمىز جەتىك ءبىلۋىمىز كەرەك. قازاق ءتىلىن ءجوندى مەڭگەرمەگەن ازاماتتاردىڭ بيلىك باسىنا ۇمتىلماعاندارى ءجون.
سۇحبات بارىسىندا كانديدات ءوزىنىڭ ءومىر جولىنان دا حاباردار ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ول 1986 جىلى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيزيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسكەن ەكەن. كوپتەگەن قازاق جاستارى سەكىلدى ول دا جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىسىپ, 7 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپتى. كەيىن جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە بايلانىستى قۇرىلعان كوميسسيانىڭ ىقپال ەتۋىمەن وقۋعا قايتا قابىلدانعان. بىراق, ونى ءارى قاراي جالعاستىرماعان. 2003 جىلى گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ زاڭ فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپتى.
ارادا ەكى ساعاتتاي ۋاقىت ءوتكەندە لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ باق وكىلدەرىنە سىناق قورىتىندىسىن جاريا ەتتى. ونىڭ حاباردار ەتۋىنشە, پرەزيدەنتتىككە كانديدات قۇرمانعازى راحمەتوۆ الدىمەن «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» تاقىرىبىنا شىعارما جازعان. ەمىلەدەن – ءۇش, تىنىس بەلگىلەرىنەن – ءتورت, ستيلدىك ەكى قاتە جىبەرگەن. بارلىعى – توعىز.
– كانديدات تاقىرىپتى اشۋى كەرەك, اۋا جايىلىپ سويلەمەۋى كەرەك, – دەدى كوميسسيا توراعاسى وسىعان بايلانىستى. – اركىم ءوزىنىڭ بىلگەنىن ايتا بەرەتىن بولسا, لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ ۇمىتكەرگە قوياتىن شارتى بۇزىلادى. ەكىنشى تاپسىرما احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ شىعارماسى بولدى. ونى كانديدات وتە جاقسى وقىدى. ەركىن تۇردە ىرعاعىنا كەلتىرىپ ورىنداپ شىقتى. ال ءۇشىنشىسى – ءسوز سويلەۋ ونەرىندە كانديدات جالپىلاما كەتتى. ءار نارسەنى ايتتى, ءومىربايانىن دا قوسىپ جىبەردى. ۇمىتكەر سويلەۋدى مەڭگەرگەن. بىراق, كوپشىلىك الدىندا ءسوز سويلەپ داعدىلانباعان, ۇيرەنبەگەن. ەل باسقاراتىن ادام ءسوز سويلەپ ماشىقتانۋى كەرەك.
لينگۆيستيكالىق كوميسسيا باسشىسىنىڭ وسى سوزدەرىن تىڭداپ وتىرعان بىزدەر, جۋرناليستەر قۇرمانعازى راحمەتوۆ سىناقتان «قۇلاعان» شىعار دەپ ويلاعانبىز. ولاي بولماي شىقتى. مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, كوميسسيا مۇشەلەرى ۇمىتكەر ءجونىندە كوپ ويلانعان. ناتيجەسىندە كانديدات قۇرمانعازى راحمەتوۆ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن دەگەن شەشىمگە كەلگەن.
ونىڭ سەبەبىن لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى بىلاي ءتۇسىندىردى: «جەلتوقسان – كەزىندە ءبىزدىڭ قاسىرەتىمىز بولدى. قازىر جەلتوقسان – حالىقتىڭ باعى. جەلتوقساندا تالاي ازامات حالقىنىڭ, ەلىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن قۇربان بولدى. ولار ناعىز كۇرەسكەر ەدى. سولاردىڭ ءبىرى سەن ەكەنسىڭ, – دەدى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ ۇمىتكەرگە قاراتىپ. – سول ءبىزدىڭ ساي-سۇيەگىمىزدى سىرقىراتىپ وتىر. ءبىز وسىنى دا ەسكەردىك».
* * *
كەشە, سونداي-اق پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر جاقسىباي ءبازىلباەۆ تا لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا سىناقتان ءوتتى. كوميسسيا مۇشەلەرى ونى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن دەپ شەشتى.
لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ج.بازىلباەۆ سىناقتىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە «اباي قازاق حالقىنىڭ رۋحاني كوسەمى» اتتى تاقىرىپتا ەكى بەت شىعارما جازدى. جازبا جۇمىسى ورتاشا جازىلعان. ورفوگرافيالىق 3 قاتە, تىنىس بەلگىسىنەن – 4, ستيلدىك 3 قاتە جىبەرگەن. ءبارىن قوسقاندا – 10 قاتە.
– ەكىنشى تالاپ بويىنشا ءۇمىتكەر جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ شىعارمالارىنان ءۇزىندى وقىدى. كەيبىر نورمالار بويىنشا اۋىتقۋلار بولدى. بىراق, ورتاشا وقىدى دەپ باعالاۋعا بولادى. ءۇشىنشى كەزەڭدە «ابىرويلى ءىس» اتتى تاقىرىپتا سويلەدى. ءۇمىتكەر تاقىرىپتى اشتى, ءوز ويىن جەتكىزە ءبىلدى. وسىلاردىڭ بارلىعىن ەسكەرە كەلگەندە, ءبىز ج.بازىلباەۆ قازاق ءتىلىن مەڭگەرگەن دەگەن قورىتىندى شىعاردىق, – دەدى م.جولداسبەكوۆ.
وسى جەردە ايتا كەتەيىك, جاقسىباي بازىلباەۆ بۇعان دەيىن ەكى پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا قاتىسقان بولاتىن.
ءاليسۇلتان قۇلانباي.