كەزىندە بۇل ماسەلەگە قاتىستى «ەگەمەننىڭ» بەتىندە ماقالا جاريالانىپ, وقىرماندار قىزۋ ءۇن قوسقان بولاتىن. ءبىز سول كەزدە ۇكىمەتتىڭ 2007 جىلعى 21 جەلتوقسانداعى №1256 قاۋلىسىنىڭ كەي تالاپتارىنا بايلانىستى كوزقاراسىمىزدى ءبىلدىرىپ, جۇرتشىلىقتىڭ تالقىسىنا سالعان ەدىك. جىل وتكەن سايىن بۇل سالاداعى جاعداي كۇردەلەنىپ كەلەدى. بۇدان بىلاي ەلدى مەكەندەردەگى ءبىلىم وشاقتارىنىڭ جاپپاي قىسقارۋىنا, جابىلۋىنا كوز جۇما قاراۋ – انا ءتىلىمىزدىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ, سالت-ءداستۇرىمىزدىڭ, ادەت-عۇرپىمىزدىڭ كيەلى ورنىنان ايىرىلۋ دەگەن ءسوز.
ۇكىمەتتىڭ بەكىتكەن قاۋلىسى بويىنشا 11 جىلدىق مەكتەپ – 80, نەگىزگى مەكتەپ /9-جىلدىق/ – 41, باستاۋىش مەكتەپ – كەمى 5 وقۋشىمەن قامتىلۋى ءتيىس. ءىس جۇزىندە جاعداي مۇلدەم باسقاشا سيپاتتا ءورىس الىپ, جاۋىننان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاق قۇساپ شاعىن كومپلەكتىلى مەكتەپتەردىڭ سانى كۇرت ۇلعايعانىن بايقاۋ قيىن ەمەس. ماسەلەن, قىزىلجار وڭىرىندە 532 ءبىلىم وشاعى بولسا, سولاردىڭ 431-ءى شاعىن كومپلەكتىلى ساناتىنا جاتادى نەمەسە 81 پايىزدى قۇرايدى. بۇل ۇردىسكە تابيعي تۋدىڭ تومەندىگى سەكىلدى دەموگرافيالىق احۋال كەرى اسەر ەتىپ وتىرسا, ەكىنشىدەن, اۋىلدان قالاعا كوشۋ سەكىلدى ۋربانيزاتسيانىڭ تولقىنى دا وتە-موتە كۇشتى.
بيىلعى جاعداي دا قۋانتارلىق ەمەس. 8 باستاۋىش مەكتەپ جابىلىپ, 5 ونبىرجىلدىق مەكتەپ نەگىزگى جانە باستاۋىش مەكتەپكە كوشكەن. مۇنىمەن توقتالمايدى. مەكتەپتەردى وڭتايلاندىرۋ ودان ءارى جالعاساتىن كورىنەدى. اتاپ ايتقاندا, 24 مەكتەپتىڭ مارتەبەسى وزگەرتىلىپ, قايتا قۇرىلماق. باسىم كوپشىلىگى – ۇلتتىق ءبىلىم ۇيلەرى. 53 بالا كۇندەلىكتى تاسىمالدانىپ, 321 بالا ينتەرناتتاردا جاتىپ, ءبىلىم الاتىن بولادى. «تولار-تولماس مەكتەپتىڭ بولار-بولماس ديرەكتورى» دەمەكشى, وقۋشىلارى جارىم-جارتىلاي ورتالانىپ قالعان وقۋ وشاقتارىنىڭ باسشىلارى مەن مۇعالىمدەر جاڭا وقۋ جىلى الدىندا ويعا-قىرعا «ساۋىن» ايتىپ, «جوقتىڭ» ورنىن كوزبوياۋشىلىقپەن تولتىراتىنىن جاسىرىپ قايتەمىز؟ مۇنداي ولمەستىڭ كۇنىمەن, جابىلىپ قالماستىڭ تىرلىگىمەن ۇزاققا بارماسىمىز بەلگىلى. بيىل كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى جالەل قيزاتوۆ تۋىپ-وسكەن ەسىل اۋدانىنىڭ قاراعاي اۋىلىندا 9 جىلدىق مەكتەپ جابىلدى. اۋداندىق اكىمدىك ونى ساقتاپ قالۋدىڭ شارالارىن ويلاستىرعانىمەن, ۇكىمەت شەشىمىنە قارسى جۇزۋگە شاراسىز. بۇدان كەيىن 30-عا جۋىق وقۋشىنىڭ تاعدىرى نە بولماق؟ كورشى قازاق اۋىلدارىندا ينتەرنات جوق. كۇندە تاسىپ-جەتكىزۋ ءىسىن ۇيىمداستىرۋعا شىقپا جانىم شىقپامەن كۇن كەشىپ وتىرعان ۇساق قوجالىقتار مەن قاراجاتى جوق اۋىلدىق اكىمدىك دارمەنسىز. جازدىڭ جادىراعان كۇنىندە قاتىناۋ قيىن: ال, قىستىڭ قىتىمىر قىسىندا, سارشۇناق ايازىندا, دولى بورانىندا نە بولماق؟ ەسىمى ەلىمىزگە بەلگىلى تاريحشى-عالىم بۇركىت اياعان ۇلكەندى-كىشىلى ۆەدوموستۆولاردىڭ ەسىگىن قاعىپ ءجۇرىپ, 2009 جىلى تۋعان اۋىلىندا سپورت زالىن ءوزى اتشاپتىرىپ 90 ورىندىق ەكىقاباتتى ءزاۋلىم ءبىلىم ءۇيىن سالدىرتقان ەدى. سول كەزدە نەگىزگى ءبىلىم ورداسىندا وقۋشىلاردىڭ سانى 60-قا جەتەعابىل بولاتىن. قازىر ەكى ەسەگە دەيىن كەمىپ كەتكەن. 5 وتباسى جۇگىن بۋىپ-ءتۇيىپ, وبلىس, اۋدان ورتالىقتارىنا كوشپەكشى. ولاي بولسا, تاياۋ جىلدارى تاعى ءبىر مەكتەپ وشاعىنىڭ جۇرتىن سيپاپ قالارىمىز انىق.
اڭگىمەنىڭ توقەتەرى: مەكتەپتەردەگى وقۋشىلاردىڭ سانىن بەلگىلەۋ قۇزىرى ۇكىمەتتەن الىنىپ, وبلىستىڭ بيلىك ورىندارىنا بەرىلگەنى ءجون. ولار جەرگىلىكتى جەر جاعدايىن, قوردالانعان پروبلەمالاردى شەشۋ جولدارىن جاقسى بىلەدى. تەز ارادا ماسەلەنىڭ مانىنە تەرەڭ بويلاپ, ءماسليحات ارقىلى قاراجات بولۋگە دە قاۋقارلى. ۇكىمەتتىڭ جوعارىداعى قاۋلىسىنىڭ كۇشىن جويمايىنشا, بولماسا باسقاداي جەڭىلدىكتى شارالارىن قاراستىرمايىنشا اۋىلدىق, ونىڭ ىشىندە, ۇلتتىق مەكتەپتەردىڭ جابىلۋ, قىسقارۋ ۇردىسىنە توسقاۋىل قويۋ قيىن.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى