25 جىلدىڭ 25 ءساتى

 پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى مەن «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» بىرلەسكەن جوباسى

ازاتتىعىمىزدىڭ ايعاعى – مەملەكەتتىك رامىزدەر. حالىقتى تاڭباسىنا قاراپ تانيدى. بۇگىندە ءوزىنىڭ ايرىقشا بەلگىسى جوق ەلدى جەر ءجۇزىن شارلاپ تاپپايسىز. ءبىزدىڭ دە قاستەر تۇتاتىن, جىگەرىمىزدى جانىپ, رۋحىمىزدى كوتەرەتىن – كوك بايراعىمىز, ەلتاڭبامىز جانە ءانۇرانىمىز بار. شيرەك عاسىر بۇرىن التاي مەن اتىراۋ اراسىنداعى ۇلى دالادا وشكەن وتىن قايتا جاعىپ, تاۋەلسىزدىگىن تۇعىرىنا قوندىرعان قازاقستان 1992 جىلدىڭ 4 ماۋسىمى كۇنى مەملەكەتتىك رامىزدەرىن بەكىتتى. وسىناۋ تاريحي ءسات جىل سايىن مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنى رەتىندە اتالىپ ءوتىپ ءجۇر. تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە قايتا تۇلەگەن ۇلتتىق رۋحىمىز, مىزعىماس بىرلىگىمىز, اسقاق ارمانىمىز – ءبارى دە وسى رامىزدەردە كورىنىس تاپقان. قازاقستان بايراقتى باسەكەلەر مەن القالى جيىنداردا كۇن استىندا قىرانى قالىقتاعان كوك تۋىمەن, ەرەكشە ەلتاڭباسىمەن, جان تەبىرەنتەر انۇرانىمەن تانىلىپ كەلەدى. جاڭا مەملەكەتتىك رامىزدەردى قابىلداۋ جونىندەگى ۇسىنىستار تاۋەلسىزدىك جاريالانباي تۇ­رىپ ايتىلا باستاعانىن كوپشى­لىك بىلە بەرمەيدى. قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ قىزمەت­كەرى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كاندي­داتى, دوتسەنت ەرلان سايلاۋ­بايدىڭ دەرەگىنشە, توقسانىنشى جىل­داردىڭ باسىنداعى وزگەرىستەردەن سوڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ارنايى قۇرىلعان پرەزيدەنتتىك كەڭەس ەلدىڭ جاڭا بولمىسىن قالىپتاستىرۋعا بايلانىس­تى ۇسىنىستار قابىلداي باستاعان. سونىڭ ىشىندە رامىزدەردى وزگەرتۋ جونىندەگى پىكىرلەر دە بار. اتاپ ايتقاندا, 1990 جىلدىڭ 18 ماۋسىمىندا سول كەزدەگى قازاق كسر-ءىنىڭ حالىق دەپۋتاتى, اكادەميك ماناش قوزىباەۆ پرەزيدەنتتىڭ اتىنا مەملەكەتتىك رامىزدەرگە قاتىستى ۇسىنىسىن جولداعان ەكەن. وندا سول كەزدە قولدانىستا بولعان انۇرانعا كونكۋرس جاريالاي وتىرىپ جاڭا ءماتىن مەن ەلتاڭبا قابىلداۋ كەرەكتىگىن ايتادى. حات پرەزيدەنتتىك كەڭەس مۇشەسى, بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مىر­زاتاي جولداسبەكوۆتىڭ قولى­نا تيگەن. ول ەلباسىنىڭ اتىنا جازعان جاۋابىندا اتالعان ۇسى­نىسقا قولداۋ بىلدىرە كەلىپ, بۇل ماسەلەنى جوعارعى كەڭەستىڭ كەزەك­تى سەسسياسىنىڭ كۇن تارتىبىنە قويۋدى سۇراعان. مەملەكەت باسشىسى پرە­زيدەنتتىك كەڭەستىڭ اتىنا تۇسكەن جاۋاپپەن تانىسقان سوڭ, جاڭا ءرامىز جوبالارى بويىنشا ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋدى تاپسىرادى. سونىمەن قاتار, پرەزيدەنتتىك كەڭەستىڭ مۇشەسى, بەلگىلى زاڭگەر-عالىم سۇلتان سارتاەۆتىڭ اتىنان دا 1990 جىلدىڭ 21 تامىزىندا ەل­باسىنىڭ اتىنا مەملەكەتتىك ءرامىز­دەردى وزگەرتۋ جونىندە ۇسىنىس جاسالعان. سول كەزدەگى قا­زاقستان كومپارتياسى ورتالىق كو­ميتەتى يدەولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قۋانىش سۇلتانوۆ وسى ۇسىنىسقا وراي پرەزيدەنتتىڭ اتىنا جازعان حاتىندا ۇسىنىستى يدەولوگيا ءبولىمى تولىقتاي قولدايتىنىن مالىمدەگەن. وسىلايشا, تاريحي ساتكە ال­عاشقى قادامدار جاسالعان. سول كەزدەگى جوعارعى كەڭەس توراعاسى ەرىك اسانباەۆتىڭ جەتەك­شىلىگىمەن جۇمىس ىستەيتىن مەملەكەتتىك كەڭەس قۇرىلىپ, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا كىرىس­كەن. جوعارعى كەڭەستىڭ ستەنو­گرافيالىق ەسەپتەرىن قايتا قاراعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى پرەزيدەنتتىڭ رامىزدەردى قابىلداۋ ىسىندە ايرىقشا ىجداعاتتىلىق تانىتقانىن ايتادى. جوعارعى كەڭەس 1992 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان العاشقى ەسكيزدىك نۇسقالاردى تالقىلاي باستادى. جاڭا رامىزدەرگە كونكۋرس جا­ريا­لانعان سوڭ ۇسىنىستار وتە كوپ تۇسكەن. تۋدىڭ – 1200, ەلتاڭ­بانىڭ – 245, ءانۇراننىڭ 750 نۇس­قاسى ۇسىنىلادى. مەملەكەتتىك رامىزدەردى قابىلداۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ كۇنى-ءتۇنى جۇمىس ىستەۋىنە تۋرا كەلگەن. ۇسىنىستار جوعارعى كەڭەستە دە تالقىلاندى. وسىلايشا, جۇرتشىلىق ازاتتىق ايعاقتارىن قابىلداۋعا وتە بەلسەندى قاتىستى. ءتىپتى, جاڭا رامىزدەردى قابىلداۋعا ساناۋلى ساعاتتار قالعان ساتتە دە پىكىرتالاستار تۋىنداپ جاتتى. جوعارعى كەڭەستىڭ ءاربىر دەپۋ­تاتىنىڭ گەرالديكالىق بەلگىلەرگە قاتىستى وزىندىك ۇستانىمدارى بولدى. ورتاق توقتامعا كەلە الماعان ولار سوڭعى شەشىمدى قابىلداۋدى پرە­زيدەنتكە قالدىرادى. پرەزي­دەنتتىڭ ورىندى ايتىلعان سوزىنەن كەيىن ول ۇسىنعان ەلتاڭبا نۇسقاسىن قولداۋشىلار كوبەيگەنىن ايتادى سول تاريحي كۇندەردىڭ كۋاگەرلەرى. ءسويتىپ, داۋىس بەرۋ باستالادى: ەلتاڭبا بويىنشا العاشقىدا 232 دەپۋتات جاقتاپ داۋىس بەرەدى, الايدا, 5 داۋىس جەتپەي قالىپ, ەكىنشى مارتە داۋىسقا سالىنادى. ەكىنشى داۋىس بەرۋ قورىتىندىسىندا 238 دەپۋتات جاقتاپ داۋىس بەرىپ, ەلتاڭبامىز قابىلدانادى. سول كەزدەگى ەلباسى شەشىمىنىڭ دۇرىس بولعانىنا قازىر كوزىمىز جەتەدى. ويتكەنى, ەلىمىزدىڭ رامىزدەرى ءارتۇرلى بايقاۋلاردا ۇنەمى ۇزدىكتەردىڭ قاتارىنان كورىنىپ ءجۇر. تۋدىڭ دا نۇسقالارىنا قاتىستى پىكىرتالاس قىزۋ ءجۇردى. قىزىل, اق جانە جاسىل جولاقتارى بار تۋ ۇلگىسىن قابىلداۋدى ۇسىنعاندار بولدى. ەندى ءبىر دەپۋتاتتار تۋدىڭ ورتاسىنا جارتى اي بەينەلەنگەنىن دۇرىس دەسە, تاعى بىرەۋلەرى جەر شارى بەينەسىن قويعىسى كەلەدى. مۇندا دا ەلباسى سوزىنەن كەيىن بەلگىلى سۋرەتشى شاكەن نيازبەكوۆ ۇسىنعان مەملەكەتتىك تۋ جوباسى بويىنشا باسىم داۋىس بەرىلىپ, قابىلدانادى. ال ءانۇران اۋەنى داۋ-دامايسىز ءبىراۋىزدان بەكىتىلگەن ەدى. تەك ونىڭ سوزىنە جاريالانعان بايقاۋ جالعاساتىن بولادى. رامىزدەردى قابىلداۋ كەزىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ: «تانىم­بەلگى حالىقتىڭ بولمىسىن تانىتادى, ونىڭ دامۋ جولىن كورسەتەدى. قازاق تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءوز گەرالديكامىزدى دايىنداپ جاتىرمىز. ەڭ باستىسى, ول ءبىزدىڭ ۇلت­تىق قۇندىلىعىمىز بولىپ قالۋى كەرەك», دەگەنى بار. وسى ءسوز كۇنى بۇگىنگە دەيىن مەملەكەتتىك ءرامىز­دەرىمىزدىڭ ەتالوندىق ولشەمى ىسپەتتى. ءرامىز­دەرىمىز شىن مانىسىندە بولمىسىمىزدى تانىتاتىن ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزعا اينالدى. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ مەم­لەكەتتىك تۋى رەسمي تۇردە 1992 جىلى قابىلداندى. ونىڭ اۆتورى – بەلگىلى سۋرەتشى شاكەن نيازبەكوۆ. ديزاينەر مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ تۋى دا الەمدەگى تاڭداۋلىلاردىڭ بىرىنەن سانالادى. تالاي شەتەلدىك ارىپتەستەردىڭ تۋىمىزداعى تەرەڭ ماعىنالى گەرالديكالىق اتريبۋتتارعا (جاي عانا ءتۇرلى ءتۇستى جولاقتار ەمەس) تاڭدانا قاراعانىن كوردىك. كوك بايراعىمىز ورتاسىندا شۇعىلالى كۇن, ونىڭ استىندا قالىقتاپ ۇشقان قىران بەينەلەنگەن, تىك بۇرىشتى, كوگىلدىر ءتۇستى بولىپ كەلەدى. تۋدىڭ سابى جاعىنا قاراي تىك جولاق تۇرىندە ۇلتتىق ورنەك ناقىشتالعان. كۇن, ونىڭ شۇعىلاسى, قىران جانە ۇلتتىق ورنەك التىن تۇسپەن بەرىلگەن. تۋدىڭ ەنى مەن ۇزىندىعىنىڭ اراقاتىناسى – 1:2. مۇنداعى ءاربىر ءتۇس بەلگىلى ءبىر ۇعىمدى اڭعارتادى. گەرالديكا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, اسپانداي كوك ءتۇس ادام بويىنداعى ادال­دىق, تازالىق, سەنىمدىلىك, مىنسىزدىك سياقتى قاسيەتتەردى بىلدىرەدى. كوك بايراق كوك تۇركى بابال­ارى­مىزدىڭ دۇنيەتانىمىنا دا سايكەس كەلەدى. كوك ءتۇستىڭ تۇركى حالىقتارى ءۇشىن ايرىقشا سيمۆولدىق ءمانى بار. ەجەلگى تۇركىلەر كوك اسپاندى تاڭىرگە بالاعان, ياعني, ءبىزدىڭ كوك تۋىمىز ارعى اتا-بابالارىمىزدىڭ ءداستۇرىن جالعاۋشى بىردەن-ءبىر مۇ­راگەرى ەكەنىمىزدى ايقىنداي تۇسەدى. قازىرگى ۇعىمدا دا اشىق كوك ءتۇس اشىق اسپاندى, بەي­بىتشىلىكتى, كەڭپەيىلدىلىكتى ءبىلدى­رەدى. بۇل تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ جالپى­ادام­زاتتىق قۇندىلىقتاردى قاستەر­لەيتىنىن جانە مەملەكەتتىڭ جاسام­پازدىق كۇش-قۋاتىن بىلدىرەدى, سونىمەن قاتار, ىنتى­ماق­تاس­تىق ءۇشىن الەمدىك قاۋىمداس­تىق­­تاعى كەز كەلگەن ەلگە اشىق ەكە­نىن ايعاقتايدى. ال تۋ ءتۇسىنىڭ ءبىر­كەلكىلىگى ەلىمىزدىڭ تۇتاستىعىن مەڭ­زەپ تۇر. تۋداعى كۇن بەينەسى بايلىق پەن مولشىلىقتىڭ بەلگىسى, تىرشىلىكتىڭ قۋات كوزى. سوندىقتان, ەلىمىزدىڭ تۋىنداعى كۇن شاپاعى داۋلەتتىلىك پەن باقۋاتتىلىقتىڭ سيمۆولى – التىن ماساق پىشىنىندە بەرىلگەن. قاناتىن كەڭ جايىپ قالىقتاعان قىران بەينەسى – كوپتەگەن حالىق­تاردىڭ ەلتاڭبالارى مەن تۋلارىندا ەرتە كەزدەن بەرى قولدانىلىپ كەلە جاتقان باستى اتريبۋتتاردىڭ ءبىرى. بۇل بەينە ادەتتە بيلىكتىڭ, قى­را­عىلىق پەن مارتتىكتىڭ سيمۆولى رەتىندە قابىلدانادى. كۇن استىندا قالىقتاعان بۇركىت مەم­­لەكەتتىڭ قۋات-كۇشىن, ونىڭ ەگە­مەن­دىگى مەن تاۋەلسىزدىگىن, بيىك ماق­­ساتتار مەن جارقىن بولاشاققا دەگەن ۇمتىلىسىن تانىتادى. ءبۇر­كىت بەينەسى ەۋرازيالىق كوشپەن­دىلەردىڭ دۇنيەتانىمىندا ايرىق­شا ورىن الادى جانە ولاردىڭ ءتۇسىنى­گىندە بوستاندىق پەن ادالدىق, ورلىك پەن ەرلىك, قۋات پەن نيەت تازا­لىعى ءتارىزدى ۇعىمدارمەن ۇشتاسىپ جاتادى. التىن بۇركىت كەسكىنى جاس ەگەمەن مەملەكەتتىڭ الەمدىك وركەنيەت بيىگىنە دەگەن ۇمتىلىسىن كور­سەتەدى. تۋدىڭ بەس مىڭ جىلدىق تاريحى بار ەكەن. ەڭ كونە ءرامىز بولىپ سانالادى. ەڭ كونە تۋ پارسى جەرىنەن تابىلعان. قازاقتىڭ كوك بايراعىنىڭ تاريحىن تۇرىك قاعا­نا­تىنان باستايمىز. سونىمەن قاتار, قوزىباسى جەرىنە قاداسىن قاعىپ, بايراعىن تىككەن قازاق حاندىعىنىڭ تاريحىمەن دە ساباقتاس. قازاقستان ەلتاڭباسىنىڭ اۆتورلارى – بەلگىلى ساۋلەتشىلەر شوت-امان ءۋاليحانوۆ پەن جانداربەك مالىبەكوۆ. ەلتاڭبا تاۋەلسىز ەلدەردىڭ بارىندە بار. بىراق باسىم كوپشىلىگىنەن ءتۇرلى قارۋ-جاراق پەن جىرتقىش اڭداردىڭ بەينەلەنگەنىن كورۋ قيىن ەمەس. ال ءبىزدىڭ ەلتاڭبا ەلەمەنتتەرىنەن ەشبىر اگرەسسيا بايقالمايدى. بۇل بەيبىتشىلىكسۇيگىش, جەر بەتىنىڭ تىنىشتىعىن تىلەگەن پاراساتتى ەل ەكەنىمىزدى كورسەتەدى. گەرالديست مامانداردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ەلتاڭبالار سيرەك كەزدەسەدى ەكەن. قازاقستان ەلتاڭباسى سونىسىمەن دە ەرەكشە سانالادى. ءبىزدىڭ ەلتاڭبامىز دوڭگەلەك پىشىندە. بۇل كوشپەلى وركەنيەت ءۇشىن ماڭگىلىك پەن كەڭپەيىلدىلىكتىڭ بەلگىسى. ەن دالانى ەركىن جايلاعان بابالارىمىز ءۇشىن باستى تىرشىلىك كوزدەرى سانالعان كيىز ءۇي مەن وشاقتىڭ دوڭگەلەك بولاتىنى بەكەر ەمەس. وزگە جۇرتتاردا ءۇي دە, پەش تە ءتورت بۇرىشتى. ەلتاڭبانىڭ ورتالىق گەرال­ديكالىق ەلەمەنتى – كوگىلدىر اسپان فونىنداعى شاڭىراق بەينەسى. شاڭىراقتى اينالا ۋىقتار شان­شىلعان. بۇدان شاڭىراق استىندا ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي, ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي تاتۋ تۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىن كورەمىز. ورتاق شاڭىراعىمىز – قازاقستان.   ەكىنشى جاعىنان شاڭىراق پەن ۋىقتار ساۋلەسىن شاشقان التىن كۇن ىسپەتتى. قوس قاپتالدا اڭىزداردا ايتىلاتىن قاناتتى پىراقتار بەينەلەنگەن. جوعارعى بولىگىندە كولەمدى بەس بۇرىشتى جۇلدىز, ال تومەنگى بولىگىندە «قازاقستان» دەگەن جازۋ بار. مەملەكەتتىك ەلتاڭباداعى وزەك­تى گەرالديكالىق ەلەمەنت سانالا­تىن قوس پىراقتىڭ دا ايتارى بار. باعزى زامانداردان تۇلپار بەينەسى باتىلدىق پەن سەنىمدىلىكتى, ەركىندىك پەن ەرىك-جىگەردى تانىتادى. پىراقتىڭ قاناتتارى – اسقاق ار­ماندارىمىز. سونىمەن قاتار, ار­عىماقتاردىڭ قاناتتارى التىن ماساقتاردى ەسكە سالادى. ال ماساق – ەڭبەكسۇيگىشتىك پەن بەرە­كەلى بايلىعىمىزدىڭ سيمۆولدارى. ايتپاقشى, تۇلپارلاردا ءمۇيىز بار. ءمۇيىز ايباتتى ەل, ايدىندى جۇرت ەكەنىمىزدى ايتىپ تۇرعانداي. كوپتەگەن حالىقتار ەلدىڭ باتىلدىعىن كورسەتۋ ءۇشىن الماس قىلىش سەكىلدى سۋىق قارۋ­لار­دى قولدانادى. وسى رەتتە گەرال­ديست ماماندار قازاقستان ەلتاڭ­باسىنداعى ءمۇيىز بەينەسىن ۇتىمدى شەشىم دەپ باعالايدى. ەلتاڭباداعى تاعى ءبىر ەلەمەنت – بەس بۇرىشتى جۇلدىز. بۇل بەلگىنى ادامزات باعزى زاماندار­دان پايدالانىپ كەلەدى. ول قازاق­ستاندىقتاردىڭ الەمنىڭ بارلىق حالىقتارىمەن ىنتىماقتاستىق پەن سەرىكتەستىك ورناتۋعا نيەتتى ەكەنىن ايعاقتايدى. قازاقستان حالقىنىڭ جۇرەگى بەس قۇرلىقتىڭ وكىلدەرى ءۇشىن قاشاندا اشىق. سونداي-اق, ەلتاڭبادان تەرەڭ­نەن تامىر تارتقان تاريحىمىزدى دا بايقاۋعا بولادى. اتاپ ايتقاندا, كوك ءتۇس – بايىرعى تۇركى بابالارىمىزبەن تاريحي ساباقتاستىعىمىز بولسا كەرەك. تۇركى دەگەننەن شىعادى, ەلتاڭبا ارعى بابالارىمىزدا دا بولعان. وسىناۋ ۇلان-بايتاق دالانى ات تۇياعىنىڭ دۇبىرىنە بولەپ, داڭقتى عۇمىر كەشكەن ساقتار توتەمدىك تاڭبالار ارقىلى وزدەرىنىڭ ەركىن ەكەندىكتەرىن كورسەتە ءبىلدى. ايدارىنان جەل ەسىپ, باستىنى ەڭكەيتكەن, تىزەلىنى بۇكتىرگەن كوك تۇركىلەر دە ءبورى باسى تاڭباسىمەن تانىمال بولعان. ول زاماندا ءار تايپانىڭ ءوز تاڭباسى بولدى. ولار ءوز تاڭبالارىن كيەلى ساناپ,  قاستەر تۇتتى. تۋىس تايپالار ءبىر تۋدىڭ استىنا جينالعانىن دا تاڭبالارىن بىرىكتىرۋ ارقىلى ءبىلدىرىپ وتىردى. ولار ونى بايتاق دالاداعى ماڭگى تاس ۇستىندارعا قاشاپ قالدىردى. بۇگىندە كەز كەلگەن مەملەكەتتى ەلتاڭباسىز ەلەستەتۋ قيىن. ول مەملەكەتتىڭ باستى رامىزدەرىنىڭ ءبىرى. ەلتاڭبا («گەرب») تەرمينى پولياكتىڭ «herb» جانە نەمىستىڭ «erbe» دەگەن سوزدەرىنەن شىققان. قازاقشا مۇرا, ميراس دەگەن ماعىنا بەرەدى ەكەن. مەملەكەتتىڭ ساياسي ۇستانىمدارىن, مادەنيەتىن جانە تاريحي ءداستۇرىن بەينەلەيتىن سيمۆولدىق ءمانى بار بەلگى. قازاق جەرىندە العاشقى ۇيىم­داسقان مەملەكەتتىك بىرلەستىكتەر قاشان پايدا بولسا, ەلتاڭبالار تاريحى دا سول كەزەڭنەن باستالادى. العاش رەت بۇل ۇعىم, جوعا­رىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان ساق, تۇركى مەملەكەتتەرى كەزىندە قولدانىلا باستاعان. ەرتە تەمىر داۋىرىندەگى ساق تايپالارى وزگەلەردەن ءبىز «تامعا» اتاپ جۇرگەن توتەمدىك بەلگىلەر ارقىلى ءوز بيلىگى وزىندەگى ەل ەكەندىكتەرىن ءبىلدىرىپ تۇردى. ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى V عاسىرعا جاتاتىن ەسىك قورعانىنان تابىلعان «التىن ادامنىڭ» كيىمى 4 مىڭعا جۋىق اشەكەيمەن بەزەندىرىلگەن ەكەن. سول اشەكەيلەر بارىس, بۇلان, تاۋەشكى, ارقار, تۇلپار, وزگە دە الۋان ءتۇرلى قۇس بەينەلەرىن بەرەتىن «اڭدار ستيلىندە» جاسالعان. كوك تۋىمىزداعى ويۋ-ورنەكتى «قوشقار ءمۇيىز» دە وسىدان شىققان. سول سەبەپتى دە, «التىن ادامنىڭ» باس كيىمىن ەسكە تۇسىرەتىن ءمۇيىزدى پىراقتار ەلتاڭباعا ەنگىزىلگەن. بۇل ءسوزىمىزدى شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى بەرەل قورىمدارىنان تابىلعان ءمۇيىزدى تۇلپارلار دا ايقىنداي تۇسەدى. وسىلايشا, ەلتاڭبامىزدا ارعى تاريحىمىزدان بۇگىنگى اسىل ارماندارىمىزعا دەيىنگى كەزەڭ قامتىلعان. ول وسىلاي مول ماعىنا سىيعىزعان ايشىقتى ديزاينىمەن ەرىكسىز كوز تارتادى. تاريحي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, الاشوردا ۇكىمەتى دە ەلتاڭبا جاساۋعا شەشىم قابىلداعان, بىراق ۇلگەرمەگەن ەكەن. ماسەلەن, 1918 جىلى «قازاق» گازەتى بەتىندە «وردا گەربى (تاڭباسى)» اتتى ماقالا جاريالانعان. وندا بارشا حالىقتى الاشوردا ەلتاڭباسىن جاساۋعا اتسالىسۋعا شاقىرعان. الايدا, ەلتاڭبا قابىلدانعانى نەمەسە جاسالىپ ۇسىنىلعان جوبالار تۋرالى ەشقانداي دەرەك جوق. تەك اق جانە جاسىل ءتۇستى تۋلارى بولعانى جونىندە مالىمەتتەر ساقتالعان. رامىزدەردىڭ ەڭ ماڭىزدى­لارى­نىڭ ءبىرى – ءانۇران. ول گرەكتىڭ «gim­neo» سوزىنەن شىققان «گيمن» تەرمينى «سالتاناتتى ءان» دە­گەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ونىڭ وسى سيپاتى ءبىزدىڭ قازىرگى انۇرانعا ءدال كەلىپ تۇرعانداي. تاۋەلسىز قازاق­ستاننىڭ تاريحىندا ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءانۇرانى ەكى رەت ءوز­گەردى. العاشقىدا 1992 جىلى ءبىراۋىز­دان قابىلدانعان ەدى. العاش­قى ءانۇراننىڭ ءسوزىن ت.مول­دا­عاليەۆ, م.الىمباەۆ, ق.مىر­زا­ليەۆ, ج.دارىباەۆا جازعانى ءمالىم. ال, ونىڭ اۋەنى بۇرىنعى كەڭەس­تىك كەزەڭدەگىدەي قالعان بولاتىن. 2006 جىلى حالىقتىڭ قالاۋىمەن ءشامشى قالداياقوۆتىڭ ايگىلى اۋەنى قابىلداندى. ءسوزىن ەلباسىنىڭ ءوزى انۇرانعا لايىقتاپ شىقتى. 2000 جىلدىڭ 9 مامىرىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءان­ۇرانىمىزدى وزگەرتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.  بۇل جونىندە ۇكىمەتكە ناقتى تاپسىرمالار بەردى. 2006 جىلعى 6 قاڭتاردا «مەنىڭ قازاقستانىم» ءانى ءانۇران رەتىندە رەسمي بەكىتىلدى. بۇل 1956 جىلى تىڭ يگەرۋ كەزىندە مارش سارىنىندا جازىلعان, قازاقتىڭ رۋحىن كوتەرۋ, نامىسىن وياتۋ ماقساتىندا دۇنيەگە كەلگەن ءان ەدى. قازاقستان پارلامەن­تى پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا «مەملەكەتتىك رامىزدەر تۋرالى» جارلىققا ءتيىستى تۇزەتۋ ەنگىزىپ, ەلىمىزدىڭ جاڭا مەملەكەتتىك ءانۇرانىن بەكىتتى. مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىز بۇگىندە جەر جۇزىنە كەڭىنەن تانىلدى. قازاق ەلىن وسى رامىزدەرىمىز ارقىلى الەم جۇرتشىلىعى تولىق مويىندادى. التىن قىرانى قالىقتاعان كوك بايراعىمىز بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ الدىندا جانە شەتەلدەردەگى ەلشىلىك عيماراتتارى ماڭدايشالارىندا اسقاق جەلبىرەپ تۇر. قازاقتىڭ كوك بايراعىن عارىشكەرلەر توقتار اۋباكىروۆ, تالعات مۇساباەۆ جانە ايدىن ايىمبەتوۆ عارىش كەڭىستىگىنە سامعاتتى, الەمدىك سپورت دودالارىندا ەلىمىزدىڭ وليمپيادا چەمپيوندارى ءانۇرانىمىزدى شىرقاتىپ, كوك تۋىمىزدى بيىكتەردەن كورسەتىپ ءجۇر. بۇل شيرەك عاسىردا تاڭعالارلىق بيىكتەردى باعىندىرعان قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتى ءۇشىن زور مارتەبە, شەكسىز قۋانىش.  بەسبوعدا التاي, «ەگەمەن قازاقستان»

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى قابىلدانعان كۇن. 4 ماۋسىم 1992 جىل