قارجى كوكتەن تۇسپەيدى

نەمەسە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا  جاڭا ينۆەستيتسيالىق ساياسات قالاي جۇزەگە اسىرىلۋدا؟ ءومىر كورسەتىپ وتىرعانىنداي, ەل ەكونوميكاسىنىڭ ىرعاقتى دامۋى كوپ­تەگەن جايلارعا بايلانىستى دەسەك, سولار­دىڭ ىشىندە سىرتتان ينۆەستيتسيا تارتۋ­دىڭ ماڭىزى اسا زور ەكەنىن دالەلدەپ جاتۋ­دىڭ قاجەتى جوق. ال ينۆەستيتسيالىق جوبا­لاردىڭ نەگىزىنەن وڭىرلەردە جۇزەگە اسى­رى­لاتىنى بەلگىلى. دەمەك, ەكو­نو­­مي­كالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ­دا ال­دىمەن وڭىرلەر بەلسەندىلىك تانى­تۋعا ءتيىس. سولتۇستىك قازاقستان وبلى­سى­­نىڭ دا وسى تالاپ دەڭگەيىنەن كورىنە ال­­ماي ەلباسىنىڭ سىنىنا ۇشىراعان كەز­دەرى بولعان. ماسەلەن, وسىدان ءتورت جىل بۇرىن, ناقتى ايتساق, 2012 جىل­دىڭ 28 قاراشاسىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن وڭىرلەردى دامىتۋ جونىندەگى رەپۋب­ليكا­لىق كەڭەستە مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدە جاڭا سالالار بەلسەندى قالىپتاسىپ جات­قان ايماقتار بار ەكەنىن ايتا كەلىپ, كەي وبلىستار باسشىلارىنىڭ يندۋستريا­لىق-يننوۆاتسيالىق سەرپىلىس جاساۋدا ناقتى قامقورلىق جانە ەرىك-جىگەر تانى­تا الماي وتىرعانىنا, بيۋدجەتكە سەنىپ العانىنا, قارجىنى بولۋمەن جانە قۇرى­لىس جۇرگىزۋمەن عانا اينالىسقىسى كەلە­تىنىنە قىنجىلىس بىلدىرگەن. ءسويتىپ, اق­مولا, قوستاناي جانە سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىستارىنىڭ ءۇش جىل ىشىندە بار بول­عانى 60 پايىز ترانسفەرت وسىمىمەن 550 مىڭ دوللار شەتەل ينۆەستيتسياسىن تارتقانىن ايتقان بولاتىن. سول كەزدە ەلباسى سىنىنىڭ وتە ورىندى ەكەنىن جۇرت­تىڭ ءبارى مويىنداعان. ويتكەنى, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىن الساق, يندۋستريالىق الەۋەتى زور, مينەرالدى شيكى­زات پەن باعا­لى قازبالارعا باي ءوڭىرى­مىز شەتەلدىك سەرىك­­تەس­تەرمەن قارىم-قاتىناس جاساۋعا گەو­گرا­فيا­لىق ورنا­لاسۋى جاعىنان دا وتە قولايلى. قازىر سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا مۇلدە باسقاشا جاعداي قالىپتاسىپ وتىر. وتكەن جىلى وبلىس ەكونوميكاسىنا 154,5 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, بۇل كورسەتكىش بويىنشا ءوڭىرىمىز رەسپۋب­ليكادا ءبىرىنشى ورىنعا شىقسا, ءۇستى­مىزدەگى جىلدىڭ العاشقى التى ايىن­دا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەس­تيتسيا كولەمى 58,1 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا ونىڭ ءوسىمى 128,3 پايىز بولعانى دا بۇل ورايدا تىندىرىلعان جۇمىستاردىڭ اۋقىمى زور ەكەنىن اڭعارتادى. ينۆەستيتسيانىڭ كوكتەن تۇسپەيتىنى, شەتەل­دىك كومپانيالاردىڭ, جال­پى, قالتالى ازاماتتاردىڭ جيعان-تەرگەنىن وڭدى-سولدى, قۇر بەكەر­گە شاشپايتىنى انىق. ولاي بولسا, سول­تۇس­تىكقازاقستان­دىقتار­دىڭ وسىن­داي قىسقا مەرزىم ىشىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستاندى ينۆەستيتسيا كەدەرگىسىز قۇيىلاتىن ايماققا اينالدىرىپ, وزىق تەحنولوگيالار مەن الدىڭعى قاتارلى دامىعان سالالاردىڭ ورتالىعى ەتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ باعىتىندا ۇلان-عايىر ىستەردىڭ باسىن قايىرىپ تاستاعانىنىڭ استارىندا نە سىر جاتىر؟ سولتۇستىكقازاقستاندىقتار مۇنىڭ ءبارىن وبلىس تىزگىنىن 2014 جىلى قولىنا العان ءوڭىردىڭ قازىرگى باسشىسى ەرىك سۇلتانوۆتىڭ بەلسەندى دە نىسانالى قىزمەتىمەن بايلانىستىرادى. ايتسا ايتقانداي, ەرىك حامزا ۇلى ءوزى قىزمەتكە كىرىس­كەن العاشقى كۇننەن وسى ماسەلەگە ەرەكشە دەن قويىپ, كۇرمەۋى قيىن ءىستى قاي­تارىمى مول ءتيىمدى شارالار ارقىلى شەشۋگە ۇمتىلىس تانىتۋدا. سولاردىڭ ءبىرى رەتىندە وبلىس باسشىسىنىڭ باستا­ما­سىمەن 2014 جىلى تۇڭعىش رەت ۇيىم­داس­تىرىلعان «قىزىلجارينۆەست-2014» اتتى حالىقارالىق فورۋمدى اتاۋعا بولادى. ەكسپورتتىق الەۋەتكە يە باسىم سالالار ءۇشىن قولايلى مۇمكىندىكتەر تۋدى­رۋ ماقساتىندا وتكىزىلگەن فورۋمعا 20-عا جۋىق الىس-جاقىن مەملەكەتتەن جانە ەلى­مىز­دىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن 800-گە تارتا كاسىپ­كەر قاتىسىپ, 80 ميل­ليارد تەڭگەنىڭ كەلى­­سىم­شارتتارىنا قول قو­يىل­دى. بۇل سوڭ­عى ەكى جىلدا ءوڭىر ەكونوميكاسىنا سىرت­­­تان قارجى تارتۋعا باعىتتالعان جۇ­مىس­تىڭ جاڭاشا سەرپىن العانىنىڭ ءبىر عانا كورىنىسى. سىرتتان قارجى تارتۋعا يندۋست­ريا­­لان­­دىرۋ كارتاسىنىڭ دا كەڭ جول اش­­قا­نىن ايتۋىمىز كەرەك. ونى اتالمىش كارتا­نىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعىندا وبلىس­تا 27,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ 29 جوباسى جۇزەگە اسىرىلعانىنان دا ايقىن اڭعا­رۋ­عا بولادى. ناتيجەسىندە وسى كەزەڭ­دە 1 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورىن­دارى اشى­لىپ, نەگىزگى كاپيتالعا سالىن­عان قار­جى كولەمى ەكى ەسە ۇلعايدى. قازىر­گى قار­قىن ەكىنشى بەسجىلدىقتا بۇل كور­سەت­كىشتەردىڭ اناعۇرلىم جوعا­رى بولاتىنىنا كوز جەتكىزىپ وتىر. ولاي دەيتىنىمىز, ەكىنشى بەسجىلدىقتا يندۋس­تريا­لاندىرۋ كارتاسىنا جالپى قۇنى 100 ميلليارد تەڭگە تۇراتىن 70 جوبا ۇسى­نىلىپ, ولاردىڭ جارتىسىنان استامى, ناقتى ايتقاندا, 41 جوبا قول­داۋ تاپتى. بۇل سولتۇستىك قازاقستان وب­­لى­­سىن­دا مەم­لەكەتتىك باعدارلامانىڭ ەكىن­­­شى بەس­جىل­دىعى اياسىندا 2,2 مىڭ نە­مە­سە ءبىرىن­شى بەسجىلدىققا قاراعاندا ەكى ەسە كوپ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى دەگەن ءسوز. ال وسى تىڭ جوبالار قالاي جۇزەگە اسى­رىلۋدا دەگەنگە كەلسەك, ۇستىمىزدەگى جىلى 7 جوبا ىسكە قوسىلىپ, جاڭا كاسىپ­ورىندار 3,4 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمىن شى­عارىپ ۇلگەردى. ايتالىق, ەلباسىنىڭ قاتى­سۋى­مەن وتكەن تەلەكوپىر بارىسىندا ىسكە قوسىلعان بىرەگەي كاسىپورىن− «رادۋگا» فابريكاسى قۇرعاق تاڭعى اس­تىڭ 25 ءتۇرىن شىعارادى. بۇرىن بۇل ءونىم, نە­گىزىنەن, رەسەيدەن يم­پورت­ت­السا, قازىر وب­لىس ءوزىن تولىق قامتا­ماسىز ەتىپ وتىر. ال­داعى ۋاقىتتا ءونىمنىڭ ءبىر بولىگى ەكسپورت­قا شىعارىلماق. «كازتەحماش» ماشينا جاساۋ زاۋىتى­نىڭ اشىلۋى دا وبلىس ءۇشىن ايتۋلى وقيعا بولدى. كاسىپورىن 59 جەمازىق تەحنيكاسىن, 46 «SAMPO ASIA» ماركالى كومباين شىعاردى. ول كومباينداردىڭ 22-ءسى وتكەن جىلعى وراق ناۋقانىنا قا­تىس­تى. بۇگىنگى كۇنى زاۋىت جەرگىلىكتى ءوندى­رۋ­شىلەردى تارتا وتىرىپ, ءوندىرىس كولەمىن ودان ءارى ۇلعايتۋ جولدارىن ىزدەستىرۋدە. جاقىندا وسىنداي تاعى ءبىر ۇلكەن جاڭالىقتىڭ كۋاسى بولدىق. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2016 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەم­لەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋ بارى­س­ىن تالقىلاۋعا ارنالعان كەڭەس شەڭ­بەرىندە وتكىزىلگەن جالپىۇلتتىق تەلە­كوپىر كەزىندە «پەتروپاۆل تراكتور زاۋىت­ى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەس­تىگى شىعاراتىن «ك-704-4ر باتىر» وتان­دىق تراكتورىنىڭ تۇساۋىن كەستى. سانكت-پەتەربۋرگ ماشينا جاساۋ زاۋىتى­مەن بىرلەسكەن جوباعا 1,2 ميلليارد تەڭ­گە ينۆەستيتسيا قۇيىلىپ, قۇرال-جاب­دىق­­تار قىتاي مەن رەسەي ەلدەرىنەن اكەلىن­دى. ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن جاساعان ءىرى كەلىسىمدەرى تۋ­رالى اڭگىمە قوزعالعاندا, «پزتم» زا­ۋى­­تى اۋىزعا بۇرىن ىلىگەدى. بۇل كا­سىپورىن­عا جاپونيالىق كومپانيا 509 ملن. تەڭ­گە قارجى سالدى. ال «زيكستو» زاۋى­تى «قازاقستان تەمىر جولى» اق-پەن ءارىپ­تەس­تىك كەلىسىم جاساۋ ارقىلى ءوندىرىس كولە­مىن 4 ەسەگە جۋىق ارتتىرۋعا قول جەتكىزدى. وسى ايتىلعانداردان-اق سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ونەركاسىبىنىڭ ينۆەس­تيتسيا ءۇشىن تارتىمدى سالاعا اينالىپ وتىرعانىن اڭعارۋعا بولادى. سونىڭ ناتيجەسىندە وتكەن جىلى ءوڭىر ونەركاسىبى ءوسىم قارقىنى بويىنشا وڭ سەرپىنگە يە بولدى. تۇڭعىش رەت وبلىستا جۇك ۆاگون­دارى, قۇرعاق پەنوبەتون قوسپا­سى, ديا­مەترى ۇلكەن پلاستيك قۇبىرلار شىعا­رىلدى, قويىتىلعان ءسۇت ونىمدەرى ءوندى­رىسى, ۇڭعىمالى مۇناي ناسوستارى جاڭ­عىر­تىل­دى, جەلدىڭ كۇشىمەن ەلەكتر قۋا­تىن وندىرەتىن قوندىرعىلار ىسكە قوسىل­دى, التىن ءوندىرۋ قولعا الىندى. تۇرىك ين­ۆەس­تورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن ديىرمەن­دەر كەشەنى جاڭارتىلىپ, قۋاتى ارتتىرىلدى. جالپى, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا وبلىستا 2016 جىلى 4,4 ملرد. تەڭگەنىڭ تاعى 12 جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. مىسالى, «گريبنوي مير» جشس قوزىقۇيرىق ءوسىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ زاۋىتىن, «ريم كاز اگرو» جشس تەز دايىندالاتىن كەسپە, بوتقا, سورپا, كارتوپ ەزبەسىن وندىرەتىن تسەح, «تورگوۆىي دوم بوگاتىرسكي پرودۋكت سەۆەر» جشس ءداندى داقىلداردى تەرەڭدەتە قايتا وڭدەيتىن ديىرمەن سالماق. بۇل جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى 500-دەن استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جوعارىدا ءبىز تىلگە تيەك ەتكەن حالىق­ارا­لىق فورۋمدا اۋىل شارۋا­شى­­لى­عى سالاسىنا عانا قاتىس­تى قول قويىلعان شارتتار­دىڭ جال­پى قۇنى 49 ميلليارد تەڭگە­دەن اسىپ ءتۇستى. وبلىس اكىمى ە.سۇلتانوۆ جۋرنا­ليس­تەرگە بەرگەن سۇحباتىندا تارتىل­عان بارلىق ينۆەستيتسيانىڭ 30 پايى­زى اگروونەركاسىپتىك كەشەنگە باعىتتا­لا­تى­نىن اتاپ كورسەتتى. ولاي بولا­تىن ءجونى دە بار. ويتكەنى, سولتۇستىكقازاق­ستان­دىق­تار­دىڭ 57 پايىزى اۋىلدىق جەرلەردە تۇرادى. ولاردى جىل بويى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەتىن مال شارۋاشىلىعى سالاسى دەسەك, 2015 جىلى ءىرى قارا مال ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ جوبا­سى شەڭبەرىندە 12,8 مىڭ ورىندىق بور­دا­قىلاۋ الاڭى, 11 مىڭ باسقا ارنال­عان مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ ورىن­دارى قۇرىلدى. ەلباسىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق ءونىم­دەرىن تەرەڭدەتە وڭدەۋگە بايلانىستى بەرگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىن­دا وبلىستا 2016-2020 جىلدارعا ارنال­عان جەكە كارتا جاسالعانىن دا ايتا كەتۋ ءلازىم. بۇگىنگى كۇننىڭ وزىندە وسى باعدارلامانىڭ شەڭبەرىندە قۇنى 140 ملرد. تەڭگە بولاتىن 60-تان استام جوبا قولعا الىنىپ وتىر. ونىڭ نەگىزگى بولىگى ءسۇت, ەت ونىمدەرىن ءوڭ­دەۋگە جانە ماكارون بۇ­يىم­دارىن شىعارۋ­عا باعىتتالعان. وسى ارادا سالادا قولعا الىنعان ۇت­قىر جوبالاردى تارقاتىپ ايتۋدىڭ رەتى كەلىپ-اق تۇر. اسا تارتىمدى جوبالاردىڭ قاتارىن­دا شال اقىن اۋدانىنىڭ ورتالىق قونى­سىندا «ترانس-اگروينۆەست» جشس- ءنىڭ قا­تىسۋىمەن سالىنىپ جاتقان قانت زاۋى­تى­نىڭ قۇرىلىسىن دا اتاۋعا بولادى. كاسىپ­ورىندى ىسكە قوسۋ وبلىستىڭ قانتقا سۇرا­نىسىن جارتىلاي وتەيدى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن قاتار, 2016-2017 جىلدارى وسىمدىك مايىن ءون­دى­رە­تىن 4 كاسىپورىندى, ونىڭ ەكەۋىن پەترو­پاۆل قالاسىندا پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. رەسەيلىك «ەفكو» كومپانيا توبى تايىنشا اۋدانىندا قۋات­تىلىعى جىلىنا 330 مىڭ توننا (قۇنى 23 ملرد.تەڭگە) مايلى داقىل­داردى قايتا وڭدەيتىن زاۋىت سالۋدى قولعا السا, «مەز-سكو» جشس پەتروپاۆل قالا­سىندا جىلدىق قۋاتتىلىعى 500 مىڭ توننا (قۇنى 29 ملرد. تەڭگە) وسىمدىك مايىن وندىرەتىن كاسىپ­ورىن قۇرىلىسىن باستادى. ماماندار «جاننۇر استانا» كت-ءنىڭ قاتىسۋىمەن عابيت مۇسىرەپوۆ اتىنداعى اۋداندا بوي كوتەرەتىن زاۋىتتىڭ دا بولاشاعى زور دەپ سانايدى. قۋاتتىلىعى 250 مىڭ توننالىق بۇل كاسىپورىن استىقتى تەرەڭ وڭدەپ, ۇن, كراحمال, گليۋتەن جانە قۇراما جەمازىق وندىرەدى. – ءبىز وبلىستىڭ 2016-2020 جىل­دار­عا ارنالعان كارتاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى بويىنشا قولعا الىنعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ تارتىمدىلىعىن قام­تا­ماسىز ەتۋ تەتىكتەرىن دە ويلاس­تىردىق. ول ءۇشىن جوباعا قاتى­سۋ­شىلارعا 7 پا­يىز­­دان 50 پايىز­عا دەيىن ينۆەستيتسيالىق سۋب­سي­­ديالار تۇرىندە مەملەكەتتىك قول­داۋ كور­سەتەتىلەتىنىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. بۇل قول­داۋ وتاندىق ۇقساتۋ كاسىپورىندارى مەن ەۋرا­زيالىق ەكونوميكالىق وداق ەل­دەرى كاسىپورىندارىنىڭ ءمۇم­كىندىكتەرىن تەڭەس­تىرەدى, – دەي­دى وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­­باسارى ايداربەك ساپاروۆ. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ, ناقتى ايتقاندا, بالىق وسىرۋمەن, ونىڭ ونىمدەرىن ءون­دىرۋمەن جانە ۇقساتۋمەن اينا­لىسۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى دە زور. بۇل باعىتقا فينليانديانىڭ «GeneralFinland» كومپانياسى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. وسى سياقتى, اس تۇزىن, قانت, ءجۇن جانە تەرى ءوند­ى­رىسى كاسىپورىندار قۇرۋ ءوڭىر ءۇشىن ءمۇ­ل­دەم جاڭا باعىت بولىپ تابىلادى. وبلىستا ينۆەستورلاردى اۋىل شارۋاشىلىعىنا تارتۋدىڭ بۇ­لار­دان باسقا دا تارتىمدى جوبا­لارى از ەمەس. تۇگىن تارتساڭ, ما­يى شىعاتىن قىزىلجار توپى­را­عى قۇنارلى. ديقانداردىڭ كوپ جىلدىق تاجىريبەسى اگروتەح­نو­لو­گيالىق شارالاردىڭ بارلىق كە­شە­نىن تولىق قولدانعان جاع­دايدا ءداندى داقىلداردىڭ ءار گەك­تارىنان 30-35, ال مايلى داقىل­داردان 15-20 تسەنتنەردەن ءونىم الۋعا بولا­تىنىنا كوز جەتكىزىپ وتىر. وبلىستا شەتەلدىك ينۆەس­تورلاردى الەۋەتى زور مينەرالدى-شيكىزات كەشەنىن يگەرۋگە تارتۋ ماقساتىندا ايتارلىقتاي جۇمىس­تار اتقارىلۋدا. زەرتتەۋلەر كور­سە­تىپ وتىرعانىنداي, وڭىردە سيرەك كەزدەسەتىن جەراستى قازبالارى­نىڭ, ءتۇستى مەتالداردىڭ باي قورى بار. مىسالى, قازاقستاندا ءوندى­رى­­­لەتىن شيكىزات ونىمدەرىنىڭ ءىشىن­دە قالايىنىڭ – 65, تسيركوني­دىڭ 37 پايىزى ءبىزدىڭ وڭىردە شوعىر­لانعان. بۇگىنگە دەيىن پايدالى قازبا­لاردىڭ 286 ورنى زەرتتەلدى. ينۆەستورلاردىڭ تاڭداۋىنا 227 قازبا ورنى, ونىڭ ىشىندە التىن, قا­لايى, تەمىر, كومىر ءوندىرۋ­گە بو­لا­تىن جەرلەر دە بار, ۇسىنىلعان. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى قالايىنىڭ يگەرىلمەگەن قورى جا­عى­نان الەمدەگى ءىرى كەن ورنى بولىپ تابىلادى. قازىر اتالمىش كەن ورىنىندا «سىرىمبەت» اكتسيو­نەر­لىك قوعامى مەن «سامۇرىق قازىنا ينۆەست» اكتسيونەرلىك قوعامى جۇمىس ىستەۋدە. ولار تاياۋدا عانا جۇمىستى جالعاستىرۋ ماقساتىندا 19,5 ملن. دوللاردىڭ مەموراندۋمىنا قول قويدى. سولتۇستىكقازاقستاندىقتار ين­ۆەس­تورلاردىڭ تۋريستىك بيزنەستى دامىتۋعا قوسار ۇلەسىنىڭ دە سۇبەلى بولاتىنىنا سەنىمدى. 2015 جىلى سالانى دامىتۋعا 876 ملن. تەڭگە قارجى باعىتتالدى. «يمانتاۋ ءىنجۋى», «ارلان», «ارداگەر» سياق­تى بىرنەشە دەمالىس ايماقتارى اشىلدى. اسىرەسە, «سولنەچنىي ۆيپ» دەمالىس ايماعىن بولە-جارا اتاعانىمىز ءجون. مۇندا وبلىس­تا تۇڭعىش رەت مارال فەر­ما­سى ۇيىمداستىرىلىپ, پان­تى­­مەن ەمدەۋ ەنگىزىلدى. سول سياق­­­تى, وتكەن جىلى تۇڭعىش پرە­زي­­­دەنت كۇنى قارساڭىندا قالا ما­ڭىن­­دا قۇنى 180 ملن. تەڭگەلىك «GreenPark» دەپ اتالاتىن دەما­لىس ور­نى ىسكە قوسىلدى. قازىر وب­لىس ور­­تالىعىندا ءتورت قوناقۇي سالىنۋدا. وبلىستىڭ بۇل ورايدا دا ءمۇم­كىن­دىكتەرى وتە زور ەكەنىن ايتا كەت­كەنىمىز ءجون. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ مامىر ايىندا وتكەن تۋريزم اپتا­لىعى اياسىندا تۇڭعىش رەت ۇيىم­داستىرىلعان «سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنىڭ تۋريستىك الەۋەتى» كورمەسى وسىعان انىق كوز جەتكىزدى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تەك ارتاراپتاندىرىلعان ەكونوميكانىڭ عانا  جاھاندىق داعدارىس سالدارىنا ءتيىمدى قارسى تۇرا الاتىنىن, كەز كەلگەن ەل ءۇشىن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ قارقى­نىن قامتاماسىز ەتۋدە سىرتتان ينۆەس­تيتسيالار تارتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن, ماكرووڭىرلەر ءۇشىن جەكە باعدارلامالار جاساۋ نەگىزىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. بۇل ورايدا دا تىندىرىلعان ىستەر از ەمەس. اتاپ ايتساق, «بيز­­نەس­تىڭ جول كارتاسى-2020» باع­دار­لاماسى شەڭبەرىندە 30 ميل­ليارد تەڭگەنىڭ 500-دەن استام جوباسى ىسكە قوسىلدى. قايدا بول­ماسىن, ونىمدەردىڭ جاڭا ءتۇر­لەرىنىڭ مو­لاي­عانى, باسەكەگە قابىلەت­تى­لىك­تىڭ ارتقانى بايقالادى. بايى­تىلعان كۆارتس قۇمى, قۇرعاق كوبىك-بەتون قوسپاسى, استىق جانە كون­تەينەرلەر تاسىمالدايتىن جۇك ۆاگوندارى, ۇلكەن ديامەترلى پلاس­تيك قۇبىرلار, مۇنايعا ارنال­عان ۇڭعىمالى سورعىلار ءوڭىر ءوندىرىسىنىڭ ينۆەستورلار ءۇشىن سەنىمدى سەرىكتەس بولا الاتىنىن دالەلدەپ وتىر. بۇگىندە وبلىس ءوز ونىمدەرىن 32 ەلگە شىعارادى. بۇدان تىس­قارى 76 مەملەكەتپەن تىعىز سىرتقى ەكونوميكالىق بايلا­نىس ورناتىلعان. كەدەن وداعى ەل­دەرى­مەن اراداعى تاۋار اينالىمى 367,3 ميلليون دوللاردى قۇراي­دى. ەكسپورت قۇرامىندا مال جانە وسىمدىكتەر ونىمدەرى, دايىن ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى, مەتال­دار جانە ولاردان جاسالاتىن اس­پاپ­تار, ماشينا جابدىقتارى, كولىك قۇرالدارى بار. سىرتتان مينە­رالدى, حيميالىق ونىمدەر, قۇرال-جابدىقتار, ونەركاسىپ بۇيىمدارى اكەلىنەدى جوعارىدا ايتقانىمىزداي, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى­نىڭ ەكونوميكاسىنا قارجى ءوزى­نەن-ءوزى قۇيىلىپ جاتقان جوق. ول وسى ماسەلەنى ۇدايى نا­زار­دا ۇستاپ, الەمدىك داعدا­رىس كە­زەڭىندە شەتەلدەن قار­جى تار­تۋعا, حالىقارالىق قار­جى قۇ­رى­لىمدارىمەن تابىس­تى كەلىسىمدەر جاساۋعا باسىم­دىق بەرىپ وتىرعان وبلىس باسشىلىعىنىڭ ءتۇرلى تىڭ باستامالارعا ۇيىتقى بولۋىنىڭ, ينۆەستورلار ءۇشىن وڭتايلى ورتا قالىپتاستىرا ءبىلۋىنىڭ ناتيجەسىن­دە مۇمكىن بولىپ وتىر. ايتالىق, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 5 اقپانىندا ءوڭىر باسشىسى استانادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تىركەلگەن 33 ديپلوماتيالىق ميسسيا جەتەكشى­لەرىمەن كەزدەستى. ونىڭ بارىسىن­دا ديپلوماتتار ءوڭىرىمىزدىڭ ينۆەس­تي­تسيالىق الەۋەتى, سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا باستالعان ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا­­لار جايىندى تولىق اقپارات الدى. كەيىن سولاردىڭ ءبىرازى وب­لىسقا اتباسىن بۇرىپ, مۇنداعى جاعدايمەن ەگجەي-تەگجەيلى تانىس­قاننان كەيىن ءوز ەلدەرىنىڭ ورتاق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا نيەت­تى ەكەندەرىن ءبىلدىردى. بۇدان باسقا, وتكەن جىلى وب­لىسقا 30-عا جۋىق ءتۇرلى ماقسات­تاعى, اتاپ ايت­قاندا, رەسەي­دەن, ۋكراينادان, قىتاي حالىق رەس­پۋب­ليكاسىنان, بىرىككەن اراب ەميراتىنان, يراننان, ساۋد ارابياسىنان, يتا­ليا­دان, يسپانيا­دان, فينليان­ديادان, دانيادان, شۆە­تسيا­­دان. فرانتسيادان, بەلورۋس­سيادان, كورەيا­دان, اۆستراليادان, تاعى باس­­قا ەلدەردەن دەلەگاتسيالار كەلدى. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى, بۇگىندە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ينۆەستيتسيا ماسەلەسىندە تابىستى وڭىرلەردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. مۇندا ءالى دە سىرتتان قارجى تارتۋ مۇمكىندىكتەرى مول, قولعا الىنعان ءىرى جوبالاردان بولەك, الەۋەتتەرى ينۆەستيتسياعا سۇرانىپ تۇرعان وزگە دە سەكتورلار از ەمەس. وبلىس ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا اتاپ كورسەتىلگەنىندەي, الداعى كەزەڭدە شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورعا تىكەلەي ينۆەستيتسيالار تارتۋعا ايرىقشا كوڭىل بولىنبەك. وبلىس باسشىلىعى وسى ماقساتتا ءىرى ترانسۇلتتىق كومپانيالار, شەتەلدەردەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدە. بۇل ورايدا دا سولتۇستىك­قازاق­ستاندىقتار ويلاس­تىرىپ وتىر­عان تارتىمدى جوبا­لار از ەمەس. دەمەك, سىرتتان قۇيىلا­تىن قارجى اعى­نىن قامتا­ماسىز ەتۋ ارقىلى ەل ەكو­نو­ميكاسىن ارتاراپتاندىرۋعا باعىت­تالعان جۇمىستار الداعى ۋا­قىت­تا دا جالعاسىن تابا بەرمەك. جاراسباي سۇلەيمەنوۆ, جۋرناليست سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى