عىلىم تۋرالى زاڭ قولداۋ تاپتى

كەشە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولىپ, وندا ءتورت ماسەلە تالقىعا ءتۇستى. دەپۋتاتتار «1997 جىلعى يادرو­لىق زالال ءۇشىن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك تۋرالى ۆەنا كونۆەن­تسياسىن (1997 جىلعى 12 قىركۇيەكتەگى حاتتامامەن ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەرىمەن 1963 جىلعى 21 مامىرداعى يادرو­لىق زالال ءۇشىن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك تۋ­رالى ۆەنا كونۆەنتسيا­سى­نىڭ جيىن­تىق ءماتىنى) راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تال­قى­لاپ, قابىلدادى. كونۆەنتسيا ماق­ساتى – يادرولىق ماتەريالدار مەن تەح­نو­لوگيالاردىڭ, جاب­دىقتار مەن قون­دىرعىلاردىڭ ەكسپور­تى مەن يم­پورتىن قوسا العاندا, اتوم ەنەر­گياسىن بەيبىت ماقساتتا پاي­دا­لا­نۋ­داعى ەلىمىز ىنتىماقتاس­تى­عىن دا­مى­تۋ. سونداي-اق حالىق­ارالىق قۇ­جات يادرولىق ەنەر­گيا­نىڭ بەلگىلى ءبىر تۇرلەرىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ ناتيجەسىندە تۋىندايتىن زالالدان قارجىلىق قورعاۋدى قام­تاماسىز ەتۋگە ار­نال­عان نورمالار مەن ولشەمدەر بەلگىلەۋگە باعىت­تالعان. كونۆەنتسيا تارابى بولىپ تابىلاتىن ەلىمىز يادرولىق زالال ءۇشىن بەلگىلى ءبىر جاۋاپتىلىقتا بولۋى قاراس­تىرىلعان. «عىلىم تۋرالى» جانە وعان ىلەسپە عىلىم ماسەلەلەرى بويىن­شا كەي­بىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگە­رىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى قاراستى­راتىن زاڭ جوبا­لا­رى دا دەپۋتاتتار تاراپىنان قول­داۋ تاپتى. زاڭدىق قۇ­جاتتا جوعا­رى عىلىمي-تەحنيكالىق كوميس­سيا­نىڭ ءرولى كۇ­شەي­تىلگەن. مۇ­نى­­مەن قوسا, قۇرامى­نا جەتەكشى وتان­دىق جانە شەتەلدىك عالىمدار كىرەتىن, عىلىمي زەرتتەۋلەردى قار­جى­لان­دىرۋدى قالىپتاس­تى­رۋ مەن ونىڭ كو­لەمدەرى بويىنشا شەشىمدەر قا­بىل­داۋ, عىلىمي جو­با­لار­دى كون­كۋرس­تىق ىرىكتەۋ ءۇشىن جاۋاپتى عى­لى­مي كەڭەستەر قۇرۋ كوزدەلگەن. عىلىم­دى مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ جۇيەسى جەتىلدىرىلەتىن بولىپ وتىر. ول ءۇش كومپونەنتتەن تۇرادى: بازا­لىق قارجى­لان­دىرۋ, گرانتتىق جانە باعدار­لا­ما­لىق-نىسانالى قارجى­لان­دى­رۋ. بۇل رەتتە عالىم مارتە­بە­سىنىڭ بەدەلى مەن تارتىمدىلىعىن ارت­تى­رۋ ماق­ساتىندا گرانتتىق قار­جىلاندىرۋ شەڭبەرىندە قوسىمشا جالاقى تولەۋ قاراستىرىلعان. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, تىيىم سالىن­با­عان وزگە دە كوزدەردەن قار­جىلان­دىرۋعا مۇمكىندىك جا­سا­لىپ وتىر. تالقىلاۋ بارىسىندا ايتىل­عان ۇسىنىستار مەن ەسكەرت­پە­لەر­دىڭ با­سىم كوپشىلىگى عىلىمدى باسقارۋ مەن عىلىمي جانە عىلى­مي-تەح­ني­كالىق قىزمەتتى ۇيىم­داس­تىرۋعا, عى­لىمي-زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ مەن قارجى­لان­دى­رۋدىڭ جاڭا تەح­نو­لوگيالارىن ەن­گىزۋ قاعيدا­لا­رىن جەتىلدىرۋگە قا­تىستى بولدى. عىلىمي قىزمەت­كەر­لەردىڭ ءمار­تە­بەسىن كوتەرۋ جانە الەۋ­مەتتىك قام­سىزداندىرۋعا باي­لا­نىستى ءما­س­ەلەلەر دە كوتەرىلدى. سەنات دەپۋتاتتارى تاراپىنان بولعان 60 ۇسىنىستىڭ 50-ءى جوباعا ەنگىزىلىپ, زاڭ قابىلداندى. دەپۋ­تات­تاردىڭ وتىرىستا ايتقان پىكىرلەرى بويىنشا, عىلىم مەن عىلىمي تەحنيكالىق قىزمەتتى ۋاقىتىندا قارجىلاندىرۋ, جەكە مەنشىك عى­لى­مي سەكتورعا مەملەكەتتىك تۇر­عى­دا قولداۋ جاساۋ قۇجاتتاعى كوپ­تەگەن جاڭا ەرەجەلەردىڭ ىسكە اسۋىنا تىكەلەي بايلانىستى بو­لا­دى. ويتكەنى, الەمدىك تاجىريبە بويىنشا زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك جۇمىستاردىڭ 70-90 پايىزىن سولار اتقارادى. كۇن تارتىبىندەگى سوڭعى ماسەلە – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە شارۋا نەمەسە فەرمەر قوجالىق­تارىنىڭ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جو­باسى بويىنشا پارلامەنت پالا­تا­لارى اراسىنداعى كەلىسپەۋشىلىكتەردى ەڭسەرۋ ءۇشىن قۇرىلعان كەلىسىم كوميسسيا­سىنىڭ قۇرامىنا دەپۋتاتتار سايلاندى. اسقار تۇراپباي ۇلى.