رەداكتسيا تاڭداۋى
اپات بولعان قالاداعى اعايىن ۇيلەرىنە ورالادى
ارىستاعى اپاتقا ءتورتىنشى كۇن. ەلدىگىمىز سىنعا تۇسكەن, سىنالعان اۋىر كۇندەردىڭ اياعى كوڭىل دەمەگەن جاڭالىققا ۇلاسىپ كەلەدى. اقمەشىتكە جينالعان ارىستىق اعايىننىڭ جانايعايىن, مۇڭ-زارىن, تالاپ-تىلەگىن ەسكەرگەن ءوڭىر باسشىسى ومىرزاق شوكەەۆ «ەۆاكۋاتسيالانعان تۇرعىنداردى ارىس قالاسىنا قايتىپ كوشىرەمىز», دەدى.
28 ماۋسىم, 2019
بورىش جۇكتەمەسى قالاي جەڭىلدەتىلمەك؟
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بىرقاتار الەۋمەتتىك ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ قارىز جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋ جونىندەگى جارلىعى قازاقستاندىقتاردىڭ ەرتەڭگى كۇنگە سەنىمىن ەسەلەي ءتۇستى. سوعان قاراماستان اتالعان ماسەلەنىڭ بايىبىنا بارماي, قوعامدا ءارتۇرلى الىپقاشپا اڭگىمەلەردىڭ دە قاۋلاي بەرەتىنى تۇسىنىكتى. سوندىقتان مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان قامقورلىق تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ وتە وزەكتى ماسەلە. ءبىز قولدا بار دەرەكتەرگە سۇيەنىپ, قوعام تاراپىنان بولۋى مۇمكىن ىقتيمال سۇراقتارعا از-كەم توقتالا كەتۋدى ءجون كوردىك.
28 ماۋسىم, 2019
جاساندىلىقتان اۋلاق بولعان ابزال
ماقۇلدانعان ەملە ەرەجەلەرىنىڭ ءتورت تارماعىنا تيەسىلى ۇسىنىسپەن شەكتەلمەكپىن. ولاي بولسا, 11-تارماقتىڭ (سوزدەر بىرىڭعاي جۋان نە جىڭىشكە ءۇندەسىممەن جازىلادى: azamat, yntymaq, bosaǵa, turmys; ásem, memleket, izet, úmit, sóılem.) ەسكەرتۋىندەگى: «كەيبىر كىرمە ءسوزدەردە ۇندەسىم ساقتالماي جازىلادى: ءquzىret, ءqudىret, muǵalim, qyzmet, qoshemet, ءaqىret, qasıet, qadir, kitap, ءtaýqىmet, ءqazىret» دەگەن ەرەجەگە مىناداي ۇسىنىسىم بار: - قۇزىر مەن قۇدىردىڭ توركىنى ءبىر. سونداي-اق اقىر, قازىر قوش, قادىر سوزدەرى – جۋان بۋىندى سوزدەر. مۇعالىم دەپ جازىپ جۇرگەن ارابتەكتى ءسوزدى مورفەماعا جىكتەسەك, مۇعالىم بولىپ شىعادى. كىتاپ ءسوزى كەزىندە كيتاب دەگەن اراب ءسوزىن بۇزباۋ نيەتىنەن شىققان, قازاقشاسى كىتاپ بولادى, سوڭعى بۋىندا «ءا» كەلەتىن سوزدەر (كىنا, كۋا) سياقتى قولدانىلادى. سوندىقتان بۇلارعا ەرەجە ۇندەستىككە باعىنبايتىن قوسىمشا جالعانۋى رەتىندە تاعايىندالۋى قاجەت. سوندا بۇل سوزدەر قۇزىرەت, قۇدىرەت, قوشامەت, مۇعالىم, اقىرەت, قادىر, كىتاپ, تاۋقىمەت, قاسىرەت بولىپ جازىلماق.
28 ماۋسىم, 2019
قازاق حاندىعىنىڭ تاريحىندا ەل بيلەگەن حاندار كوپ بولسا دا ەسىمدەرى وتاندىق تاريحتا التىن ارىپپەن جازىلۋعا لايىقتىلارى ساناۋلى عانا. تاريح ولاردىڭ ەسىمدەرىن حالقىنا سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىنە قاراي باعالاپ, بۇگىنگە دەيىن جەتكىزىپ وتىر. كەرەي مەن جانىبەك حاندار, قاسىم حان, حاقنازار حان, تاۋەكەل حان, تاۋكە حان سەكىلدى ەسىم حاننىڭ ەسىمى دە جازبا دەرەك مالىمەتتەرى مەن اۋىز ادەبيەتىنىڭ ماتەريالدارى ارقىلى ەل تاريحىندا ساقتالعان. زەرتتەۋشىلەردىڭ مىندەتى ولاردىڭ ەل تاريحىنداعى الار ورنى مەن اتقارعان ءرولىن انىقتاپ, ەل جادىندا ماڭگى قالدىرۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان وراي, ءبىز بۇل ماقالامىزدا 1598-1628 جىلدارى قازاق تاعىن يەلەنگەن ەسىم حاننىڭ تاريحي تۇلعالىق بولمىسى مەن تاريحي ءرولىن قاراستىرماقشىمىز.
28 ماۋسىم, 2019
«ەر قاناتى – ات» دەگەن ءسوز قازاقتا ەجەلدەن بار. جىلقى ت ۇلىگىن قاسيەتتى جەتى قازىنانىڭ بىرىنە بالاپ, عاسىر قويناۋىنان جاقۇت بولىپ جەتكەن جىرلاردا, ءداۋىر جۇگىن ارقالاعان داستانداردا ازاماتى مەن قازاناتى قوسا سۋرەتتەلىپ وتىرعان. دالا دانىشپانى حاكىم ابايدىڭ دا جىلقىعا دەگەن كوزقاراسى ەرەكشە بولعان. ءبىز مۇنى اقىننىڭ شىعارمالارى مەن زامانداستارىنىڭ ەستەلىكتەرى ارقىلى بىلەمىز. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا قازاق حالقىنىڭ اتقا ءمىنۋ مادەنيەتىن: «ات ۇستىندە جۇرگەن كوشپەندىلەر تاقىمىنا باسقان سايگ ۇلىگىنە نەعۇرلىم ەركىن ءمىنىپ ءجۇرۋى ءۇشىن بيىك ەر-تۇرمان مەن ۇزەڭگىنى ويلاپ تاپتى. بۇل جاڭالىق سالت اتتى ادامنىڭ ات ۇستىندە قاققان قازىقتاي مىعىم وتىرۋىنا, سونىمەن بىرگە شاۋىپ بارا جاتىپ قولىنداعى قارۋىن ەش قيىندىقسىز جانە نەعۇرلىم ءتيىمدى قولدانۋىنا مۇمكىندىك بەردى» دەپ ايرىقشا توقتالعانى بەلگىلى.
28 ماۋسىم, 2019
قابىلدانعان قاراردى مويىندار ەمەس
وتكەن عاسىردىڭ ورتا شەنىندە, دالىرەگى 1949 جىلى قۇرىلعان, 50-گە جۋىق ەل مۇشە بولىپ كىرگەن, شتاب-پاتەرى ستراسبۋرگتە (فرانتسيا) ورنالاسقان, كەڭەسشى ورگان ءمارتەبەسىنە يە ەۋروپا كەڭەسى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ (ەكپا) رەسەيدى قايتا قابىلداۋ تۋرالى شەشىمى بىرقاتار مەملەكەتتىڭ قارسىلىعىن تۋدىرىپ وتىر.
28 ماۋسىم, 2019
ارىس 17 سەكتورعا ءبولىنىپ جوندەلەدى
ارىس قالاسىنداعى جاعداي وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆتىڭ ءجىتى نازارىندا.
27 ماۋسىم, 2019
پرەزيدەنت ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىكباي ترۇموۆتى قابىلدادى
مەملەكەت باسشىسىنا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى, جاڭاوزەن قالاسىن كەشەندى دامىتۋ جوسپارى جانە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋى جونىندە ەسەپ بەرىلدى. بۇل تۋرالى اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
27 ماۋسىم, 2019
قىرعىزستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتى المازبەك اتامباەۆ ەرەكشە قۇقىعىنان ايىرىلدى
جوگوركۋ كەنەش ەكس-پرەزيدەنت المازبەك اتامباەۆتى ەشكىمنىڭ تيىسپەۋى جونىندەگى قۇقىعىنان ايىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. داۋىس بەرۋ اشىق تۇردە ءوتتى. بۇل تۋرالى كابار اگەنتتىگىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ قازاقپارات حابارلادى.
27 ماۋسىم, 2019
«نۇر-سۇلتان – پاۆلودار» اۆتوجولى قاشان اشىلادى؟
حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىنا ىقپال ەتەتىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى اۆتوموبيل جولى ەكەنى بەلگىلى. اسىرەسە ايماقتاردىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن جولدىڭ ماڭىزى ەرەكشە. تاياۋدا مەملەكەت باسشىسىن ۇلىقتاۋ راسىمىندە سويلەگەن سوزىندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وسى ماسەلەنى تىلگە تيەك ەتكەنى بەكەر ەمەس.
27 ماۋسىم, 2019
جۇمىستان قاشپاعان ادام جەردە قالمايدى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلىقتاۋ راسىمىندە سويلەگەن سوزىندە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, تابىس كولەمىن ارتتىرۋ ءماسەلەلەرىن باسىمدىق بەرىلەتىن باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ايتقان بولاتىن. «ءتورتىنشى باعىت. جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ جانە حالىقتى لايىقتى جالاقىمەن قامتۋ. ۇلتتىق تابىستى ءادىل ءبولۋ ماسەلەسى بۇل – ستراتەگيالىق ماڭىزدى دۇنيە. مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ قاراجاتىن, ەڭ الدىمەن كەلەشەگى زور ماقساتتارعا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ءبولۋ قاجەت», دەگەن بولاتىن پرەزيدەنت.
27 ماۋسىم, 2019
ترانسكاسپيلىك باعدار بويىنشا جۇك اعىنى ۇلعايادى
نۇر-سۇلتان قالاسىندا ترانسكاسپيلىك حالىقارالىق كولىك باعدارىن دامىتۋ بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى جانە «تحكب» حالىقارالىق قاۋىمداستىعىنىڭ جالپى جينالىسى ءوتتى.
27 ماۋسىم, 2019
قۋانسا, انا قۋانسىن, قۋانسا, بالا قۋانسىن!
«جاقسىنىڭ ءوزى دە جاقسى, ءسوزى دە جاقسى» دەگەندەي, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەل ازاماتتارىنىڭ بورىش جۇكتەمەسىن ازايتۋ تۋرالى جارلىعى بارشا قازاقستاندىقتاردى قۋانتقان, اسىرەسە بالالارىن جەتكىزۋ, ەمدەتۋ جولىندا تۇرمىس تاۋقىمەتىمەن باسىنا تارتقان كورپەسى اياعىنا جەتپەي, كوز جاسىن بۇلاپ جۇرگەن اتا-انالارعا ايتارلىقتاي دەمەۋ بەرىپ, كوڭىلدەرىن جادىراتقانداي بولدى. ءيا, قۋانسا, انا قۋانسىن! قۋانسا, بالا قۋانسىن! البەتتە, «قۇدىعىنا قاراي قاۋعاسى, بازارىنا قاراي ساۋداسى» بولعان نارىق زامانىندا نەسيەسىز تىرشىلىك ەتۋ دە وڭاي ەمەس. سوندىقتان پرەزيدەنتتىڭ بۇل پارمەنى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك توبىنا قارىزدى پۇلسىز بەرىپ, قۇنسىز العانداي وتە قولايلى تيگەنى جاسىرىن ەمەس. ياعني كوپ بالالى, اسىراۋشىسىنان ايرىلۋ جاعدايىنا بايلانىستى تولەم الاتىن, مۇگەدەك بالالارى بار جانە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الاتىن وتباسىلار مەن اتا-اناسىنان ايرىلعان جانە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردىڭ 300 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى تۇتىنۋشىلىق بەرەشەگى كەشىرىلمەك. بۇل – قوعام تاراپىنان «الەۋمەتتىك قامقورلىق» باعدارلاماسى اياسىنداعى مەملەكەتتىڭ قولداۋىن كەشەندى ەتە تۇسەتىن ىزگى قادام رەتىندە باعالانىپ وتىر.
27 ماۋسىم, 2019
24 ماۋسىم. ارىس. توعىز اي اناسىنىڭ قۇرساعىندا جاتقان نارەستەنىڭ جارىق دۇنيەگە تالپىنىسى تاڭ قىلاڭ بەرە باستالدى. اي-كۇنى تولعان ايەل ادەتتەگىدەي اۋرۋحاناعا جەتكىزىلدى. ءسۇتپىسىرىم ۋاقىت وتپەي اينالا الەم-تاپىرىق بولدى دا كەتتى. قاتتى جارىلىستان اۋرۋحانا تەرەزەسىنىڭ بىت-شىتى شىعىپ, ەسىكتەرى سىندى. تولعاعى جيىلەگەن كەلىنشەك اكۋشەر ناعيمامەن بىرگە جان ساۋعالاپ, قالا سىرتىنا قالىڭ قاۋىممەن بىرگە قاشا بەردى. سناريادتار قۇلاسا قۇلاقتارىن باسىپ, جەر باۋىرلاپ جاتا قالادى. بالاباقشادا قالعان 3 جاسار قىزىن ەسكە العان سايىن انا جۇرەگى قارس ايىرىلىپ, كوز جاسىنا ەرىك بەرەدى. بۇل 23 جاستاعى كەنجەنىڭ قيىن ساتتە قاسىندا بولعان قايىرىمدى جانداردىڭ اڭگىمەسى.
27 ماۋسىم, 2019
ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ حالىق الدىنداعى ەسەبىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءباسپاسوز-كونفەرەنتسياسى ءوتتى. وندا مينيستر قانات بوزىمباەۆ سالا بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار مەن الداعى جوسپارلار جايىندا باياندادى.
27 ماۋسىم, 2019
كەشە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ 2018 جىلعى جانە 2019 جىلدىڭ مامىرىنا دەيىنگى اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى حالىققا ەسەپ بەردى.
27 ماۋسىم, 2019
كەشە Nur Otan پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ تۇركىستان وبلىسىنىڭ ارىس قالاسىندا ورىن العان توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ايماققا ارنايى كەلدى. ساپار بارىسىندا ول قاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلگەن تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ, اپاتقا بايلانىستى قۇرىلعان وبلىستىق جەدەل شتابتىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. سونداي-اق گۋمانيتارلىق كومەك بويىنشا وزگە وڭىرلەردەن كەلگەن زاتتاردى قارسى الۋ جۇمىستارىنا قاتىسىپ, زارداپ شەككەن اتا-انالارمەن جانە بالالارمەن جۇمىس ىستەپ جاتقان پسيحولوگ ماماندارمەن كەزدەستى.
27 ماۋسىم, 2019
رەسەي اۋماعىنا ءوتۋ ءتارتىبى جەڭىلدەيدى
ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا «2006 جىلعى 3 قازانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ شەكارا ماڭىنداعى اۋماقتارى تۇرعىندارىنىڭ قازاقستان-رەسەي مەملەكەتتىك شەكاراسىن كەسىپ ءوتۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماقۇلداندى.
27 ماۋسىم, 2019
بيىلعى 9 ماۋسىمدا ەلىمىزدە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شەتەلدەردەگى مەكەمەلەرىندەگى 65 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى ءوتتى. قازاقستان حالقىنىڭ 77%-ى قاتىسقان سايلاۋدا Nur Otan پارتياسى ۇسىنعان ۇمىتكەر ق.توقاەۆ 70,96 پايىز داۋىس باسىمدىعىمەن جەڭىسكە جەتتى.
27 ماۋسىم, 2019
«ەگەمەننىڭ» ەڭبەگى ەلەنگەن كۇن
جۋرناليستەردىڭ كاسىبي مەرەكەسى قارساڭىندا «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمىنا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ العىسى جاريالاندى.
27 ماۋسىم, 2019
