باپكەر بايلامى: جەڭىمپازدى ءا دەگەننەن تانىدىم
– ساماتبەك ءسىزدىڭ قولاستىڭىزعا قالاي تاپ بولدى؟ قانشا ۋاقىتتان بەرى باپتاپ كەلەسىز؟
– العاش رەت ونى العاشقى باپكەرى ايبەك پۇسىرمانوۆپەن جارىسقا كەتىپ بارا جاتقاندا پويىزدا كەزدەستىرىپ قالدىم. ول كەزدە ساماتبەك 5 سىنىپتا وقيدى ەكەن. پويىزدا بولاشاق چەمپيونعا بىردەن كوزىم ءتۇسىپ, ونى سپورت مەكتەبىنە شاقىردىم. العاشقى باپكەرى ايبەكپەن كەلىسىپ, ەكى جىلدان كەيىن ماعان الماتىعا اكەلەتىن بولدى. ساماتبەكپەن بىرلەسىپ ەڭبەك ەتىپ جاتقانىمىزعا بيىل ءتورت جىل تولىپ وتىر. ونىڭ كۇرەسىن, قارىم-قابىلەتىن كورمەي جاتىپ-اق شاكىرت بولعانىن قالادىم. ول ءوزىنىڭ ەلگەزەكتىگىمەن بالالاردىڭ ىشىندە ەرەكشە كوزگە ءتۇستى. سونىسىمەن ماعان قاتتى ۇنادى. سول جىلى (2015 جىل – رەد) ول اياگوزدەگى جارىستا ەكىنشى ورىن الىپ, جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىندى. مىنە, سودان بەرى ءتۇرلى جارىستاردا توپ جارىپ ءجۇرمىز.
– الەم چەمپيوناتىنا ىرىكتەۋ قالاي بولدى؟ باپكەرلەر نەگە ساماتبەكتى بولگارياعا اپارامىز دەپ شەشتى؟
– بيىلعى ەل بىرىنشىلىگىندە شاكىرتىم جارتىلاي فينالدا سەمەيلىك بالۋان وڭداسىن حاميتوۆقا ەسە جىبەرىپ, ءۇشىنشى ورىن العان بولاتىن. كەيىننەن تۇركياداعى حالىقارالىق دودادا باق سىنادىق. سول جارىستا ىشكى بىرىنشىلىكتە ساماتبەكتىڭ الدىن وراپ كەتكەن بالۋاندى جەڭىپ, ۇلتتىق قۇراما باپكەرلەرىنىڭ كوزىنە تۇسكەن بولۋى كەرەك. سودان باپكەرلەر ونى داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ جۇلدەسى ءۇشىن وتكەن باسەكەدە تەكسەرىپ كورگىمىز كەلەدى دەدى. ول جارىستا دا شاكىرتىم بارلىق قارسىلاسىنىڭ جاۋىرىن جەر يىسكەتىپ, الەم چەمپيوناتىنا بارۋعا لايىقتى بالۋان ەكەنىن دالەلدەي ءتۇستى. بىراق جاتتىقتىرۋشىلار نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتكەن كادەتتەر اراسىنداعى سارىقۇرلىق بىرىنشىلىگىندە تاعى ءبىر مارتە سىناقتان وتكىزۋدى ءجون كوردى. باپكەرلەر وسى سوڭعى ىرىكتەۋ, ازيا چەمپيوناتىندا كىم توپ جارادى, سول الەم بىرىنشىلىگىنە بارادى دەپ كەسىپ ايتتى. ايتەۋىر, باعىمىز بەن بابىمىز قاتار شاۋىپ, ول جارىستا دا جەڭىمپاز اتاندىق. سودان كەيىن ساماتبەكتىڭ الەم چەمپيوناتىنا باراتىنى تولىق شەشىلدى. وسىلايشا, شاكىرتىم باپكەرلەر مەن ەل سەنىمىن اقتاپ, الەم چەمپيونى بولىپ كەلگەن جايى بار.
– ساماتبەكتى ءتورت جىلدان بەرى باپتاپ ءجۇرمىن دەدىڭىز عوي. الەم چەمپيوناتىنا اتتانار الدىندا ىشكى تۇيسىگىڭىز قالاي بولدى؟ چەمپيون بولارىنا ىشتەي سەندىڭىز بە؟
– ءبىز جىل باسىنان بەرى الەم چەمپيوناتىنا بارامىز دەپ دايىندىقتى ەكى ەسە كۇشەيتتىك. ارينە, كەز كەلگەن باپكەر شاكىرتىن جارىسقا چەمپيون بولادى دەپ اپارادى عوي. مەندە دە ءدال سونداي وي بولدى. جارىسقا باراتىنىمىز بەلگىلى بولعان سوڭ, قارسىلاستارىمىزعا الدىن الا دايىندالدىق. ولاردىڭ شاما-شارقىن بايقاپ, سولاردىڭ ادىسىنە ساي دايىندالدىق. الەم چەمپيوناتىنا تەك ءبىر عانا ماقساتپەن باردىق. ول – چەمپيون اتانۋ. اللاعا شۇكىر, ماقساتىمىز تولىقتاي ورىندالدى.
بۇگىنگە دەيىن كادەتتەر اراسىندا قازاقستاننان التى الەم چەمپيونى شىققان ەكەن. ساماتبەك جەتىنشى بولىپ تاريح بەتىنە ءوز ەسىمىن قالدىردى. بۇل التىن مەدالدى قازاق جۇرتى بەس جىل كۇتتى. ويتكەنى سوڭعى چەمپيون ەرنار فيداحمەتوۆ 2014 جىلى سلوۆاكيادا وتكەن بىرىنشىلىكتە توپ جارعان بولاتىن. مىنە, اراعا بەس جىل سالىپ ساماتبەك ىزىمعالي كوك تۋىمىزدى كوكتە جەلبىرەتتى.
– شاكىرتىڭىزدى سيپاتتاپ ايتىپ بەرىڭىزشى, ول باسقا شاكىرتتەرىڭىزدەن نەسىمەن ەرەكشەلەنەدى؟
– ونىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, كۇش-قۋاتى وزىنەن سالماعى اۋىر بالۋاندارمەن بىردەي. مۇنى باسقا شاكىرتتەرىمنەن سەزبەسەم دە, ساماتبەكتىڭ فيزيكالىق كۇشى ءوز سالماعىنداعى بالالاردان ارتىق ەكەنى بايقالىپ تۇرادى. سونداي-اق ونىڭ ماعان شىنشىلدىعى قاتتى ۇنايدى. سىزگە تاعى ءبىر قۇپيانى اشايىن. ول گادجەتتەردى مۇلدەم قولدانبايدى. نەگىزى, تەلەفون ۇستاۋعا بولمايدى دەگەن تۇبەگەيلى تىيىم جوق. بىراق ساماتبەك ءوزى قولاي كورمەيدى.
بالۋان ۇستانىمى: جەڭىس قۇرباندىقتى قاجەت ەتەدى
– ساماتبەك, ءوزىڭدى وقىرماندارعا تانىستىرىپ ءوتشى؟ قاي جەردە تۋىپ-ءوستىڭ, كۇرەسكە دەگەن قىزىعۋشىلىق قالاي باستالدى؟
– اقتوبە قالاسىندا دۇنيەگە كەلدىم. 2 سىنىپقا كوشكەنىمدە اعام كۇرەس سەكتسياسىنا ەرتىپ اپارعان. سول كەزدە وسى سپورتقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم وياندى. سودان بەرى گرەك-ريم كۇرەسىمەن بەلسەندى اينالىسامىن. وتباسىمىزدا ءۇش ۇلمىز. مەن ءۇيدىڭ ورتانشىسىمىن. باۋىرلارىم دا, اتا-انام دا مەنىڭ سپورتپەن الاڭسىز اينالىسۋىما مۇمكىندىك جاساپ كەلەدى. جەتىستىككە جەتۋىمنىڭ ءبىر قۇپياسى دا سول شىعار.
– قازىر ءوزىڭ قاتارلى بالالاردىڭ بارلىعى دەرلىك سوڭعى ۇلگىدەگى ۇيالى تەلەفون ۇستايدى. ال سەنىڭ سمارتفونعا قىزىعۋشىلىعىڭ بىلاي تۇرسىن, مۇلدە پايدالانبايدى ەكەنسىڭ. بۇعان نە سەبەپ؟
– ارينە, قاتارلاستارىم سەكىلدى تەلەفون ۇستاعىم-اق كەلەدى. بىراق جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن ادام بىرنارسەنى قۇربان ەتۋ كەرەك. سوندىقتان قازىرشە سمارتفوندى ىسىرىپ قويىپ, تەك جاتتىعۋعا كوڭىل بولگەندى ءجون سانادىم. قازىر سمارتفونعا بەس مينۋت ۇڭىلەم دەيسىڭ دە, بەس ساعات ۋاقىتىڭنىڭ قالاي ءوتىپ كەتكەنىن بايقاماي قالاسىڭ. جالپى گادجەتتىك قۇرىلعىلار ادامنىڭ قاس جاۋى عوي. سوندىقتان ءوزىمدى سمارتفوننان الىس ۇستاپ, ۋاقىتىمدى پايدالى ىسكە جۇمساعىم كەلەدى.
– الەم بىرىنشىلىگىنىڭ الدىندا ىشكى تۇيسىگىڭ جايلى ايتساڭ جانە چەمپيون بولاتىنىڭا قانشالىقتى سەنىمدى بولدىڭ؟
– باسىندا مەن ءۇشىن الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋدىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىك بولدى. ويتكەنى, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە كۇرەس سپورتى قارقىندى تۇردە دامىپ كەلەدى. سوعان ساي ىشكى بىرىنشىلىكتە دە باسەكەلەستىك وتە جوعارى. وسىنداي قيىن جولدان سۇرىنبەي وتكەن سوڭ, الەم چەمپيوناتىنا بارىپ تۇرىپ ەلگە التىنسىز قايتقانىم ۇيات بولاتىن ەدى. ونىڭ ۇستىنە قازاق بالۋاندارى سوڭعى بەس بىرىنشىلىكتەن بەرى تۇعىردىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنان كورىنە الماي ءجۇر. بار ارمان, ماقساتىم سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ بولاتىن. مىنە, باعىم جانىپ الەم چەمپيونى اتاندىم.
– فينالعا دەيىن ءتورت بەلدەسۋ وتكىزدىڭ عوي. قاي قارسىلاسىڭ ساعان قيىندىق تۋعىزدى؟
– ەشبىر قارسىلاسىمدى بولە-جارعىم كەلمەيدى. بارلىعى دا سەن تۇر, مەن اتايىن دەگەن بىلەكتى بالۋاندار. الەم بىرىنشىلىگىنە وسال بالۋان قاتىسپايتىنى بەلگىلى عوي. چەمپيوناتقا ءار ەلدىڭ سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتەلگەن ەڭ مىقتى بالۋاندار كەلەدى. دەگەنمەن جارتىلاي فينالدا ازەربايجاندىق بالۋان فاريد ساديحليمەن ءبىراز ايقاسىپ, تەر توگۋگە تۋرا كەلدى. ويتكەنى ول ەۋروپانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى اتانعان مىقتى بالۋان بولاتىن.
– فينالداعى كۇرەسىڭدى كورىپ, قارسىلاسىڭا قىلقىندىرۋ ءادىسىن قولدانعان سوڭ بوزكىلەم ۇستىندە ءوزىڭدى ەركىن سەزىنىپ, ءتىپتى جۇزىڭنەن قۋانىش سەزىمىن بايقاعانداي بولدىق.
– ارينە, قىلقىندىرۋ ادىسىنە تۇسكەن بالۋانداردىڭ تەك ەكىدەن بىرەۋى عانا شىعىپ كەتۋى مۇمكىن. ال جالپى توقسان پايىز بالۋان بۇل ادىستەن وڭاي شىعىپ كەتە المايدى. وزبەك بالۋانىن كىلەمگە قۇلاتىپ العان سوڭ, ول ماعان قولىمدى ىڭعايلى ۇستاپ الۋعا مۇمكىندىك بەرىپ قويدى. العاشقى 10 سەكۋندتان كەيىن ول بۇل ادىستەن شىعا المايتىنىنا تولىق سەنىمدى بولدىم. تەك قانا تورەشىنىڭ بەلدەسۋدى توقتاتۋىن كۇتتىم.
– بۇل ادىسكە جاتتىعۋ كەزىندە ارنايى دايىندالىپ پا ەدىڭ؟
– ءيا, جاتتىعۋ بارىسىندا ءارتۇرلى ادىستەردى ىستەپ, دايىندالاتىنبىز. جاتتىعۋدا ىستەمەگەنىڭدى كىلەم ۇستىندە كورسەتە المايسىڭ. جەڭىس جاتتىعۋدىڭ, ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا كەلەدى.
– ەندى الدا سەنى قانداي جارىستار كۇتىپ تۇر؟
– بيىل مەن ءۇشىن جارىستار اياقتالدى دەسەم دە بولادى. ەندى از ۋاقىت دەمالىس الىپ, قايتا جاتتىعۋعا كىرىسەمىن. كەلەسى جىلدان باستاپ جاستار ساپىنا اۋىسامىن جانە سالماعىمدى دا وزگەرتسەم دەيمىن. ەندى ءوزىمنىڭ شاما-شارقىمدى 55 كيلو سالماقتا سىناپ كورمەكپىن.
اڭگىمەلەسكەن
ءالي بيتورە
