شاعان جاعاسىنداعى شۇرايلى القاپ
باتىس قازاقستان وبلىستىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, زاڭگەر باۋىرجان احمەتجان كەيىنگى جىلدارى بىرنەشە جەر داۋىنا قوعامدىق باقىلاۋ جاساپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ نازارىن اۋدارعان. ءسويتىپ, جەر ينسپەكتسياسى مەن سوت ورگاندارىنا شاعىم ءتۇسىرىپ, پروكۋراتۋرانىڭ كومەگىمەن بۇدان بۇرىن زاڭسىز جەكەشەلەنىپ كەتكەن بىرنەشە جەر تەلىمىنىڭ مەملەكەت پايداسىنا كەرى قايتۋىنا قول جەتكىزدى.
2017 جىلى بايتەرەك اۋدانىنا قاراستى ميچۋرين اۋىلدىق وكرۋگى اۋماعىنان نۇرلان ەسچانوۆ دەگەن ازامات 19,6 گا جەر تەلىمىن «تۋريزم, ات سپورتىن دامىتۋ ماقساتىندا» دەگەن ساناتپەن العان ەكەن. ايتا كەتەيىك, بۇل جەر ورال قالاسىمەن ىرگەلەس, شاعان وزەنىنىڭ جاعاسىنداعى اسا قىمبات, شۇرايلى ايماق بولاتىن.
«2023 جىلى كوكتەمدە OLX قوسىمشاسىنان شاعان وزەنى جاعاسىندا ورنالاسقان 10, 20 سوتىق جەر تەلىمدەرى ساتىلا باستادى. بۇل جەر قالايشا جەكە ادامداردىڭ قولىنا ءتۇستى, ساۋداعا شىقتى دەپ زەرتتەپ, تالداۋ جاسادىم» دەيدى باۋىرجان زاكي ۇلى.
سويتسە, نارىقتاعى قۇنى 1 309 195 734 تەڭگە بولاتىن 19 گا جەر تەلىمى نەبارى 42 893 542 تەڭگەگە ساتىلعان ەكەن. ياعني مەملەكەت 1 شارشى مەتر جەردى 219 تەڭگەگە ساتسا, جەكەدە ونىڭ باعاسى 6 666 تەڭگە, 30 ەسە قىمبات بولعان.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 2017 جىلى نۇرلان ەسچانوۆ العان جەر 2021 جىلى كارىم جاقىپوۆتىڭ يەلىگىنە وتكەن. ال بۇل ازامات 2013–2017 جىلدار ارالىعىندا زەلەنوۆ (قازىرگى بايتەرەك) اۋدانىنىڭ اكىمى بولعان ەدى.
ب.احمەتجاننىڭ ءتيىستى ورىندارعا جازعان ارىز-شاعىمىنان كەيىن تەكسەرىس جۇرگىزگەن پروكۋراتۋرا ورگاندارى تاعى دا باسقا زاڭبۇزۋشىلىقتى انىقتاعان.
بىرىنشىدەن, اتالعان جەر تەلىمى ءاۋ باستا جەر كودەكسىنىڭ 48-بابىنا قايشى, ياعني كونكۋرسسىز بەرىلگەن. ەكىنشىدەن, جەردى بەرۋ تۋرالى شەشىمدى اۋىل اكىمى قابىلداعان. زاڭ بويىنشا, ياعني جەر كودەكسىنىڭ 17-بابىنا سايكەس بۇل جەر اۋدان اكىمىنىڭ قاۋلىسىمەن بەرىلۋگە ءتيىس بولعان. تاعى ءبىر قىزىعى, جەردى العاش العان نۇرلان ەسچانوۆ سول 2017 جىلى 26 ماۋسىمدا گەرمانياعا كوشىپ كەتكەن. ونىڭ ورنىنا قۇجات جۇمىسىمەن داۋرەن قابەنوۆ اينالىسىپتى. ال ول جوعارىداعى كارىم جاقىپوۆتىڭ تۋعان ءىنىسى ەكەن.
ء«تيىستى قۇجاتتارى جوق بولسا دا, جەر كوميسسياسى 2020 جىلى 18 قىركۇيەكتە ن.ەسچانوۆقا جەردى ساتۋ تۋرالى قورىتىندى بەرگەن», دەيدى ب.احمەتجان.
ءاۋ باستا ن.ەسچانوۆ ول جەردى «تۋريزم, ات سپورتىن دامىتۋ ماقساتىندا» دەپ العانىن ايتقان ەدىك قوي. 2015 جىلى اكىمدىككە ۇسىنعان جوبادا بۇل جەردە كيىز ۇيلەر, ساكىلەر قويىلىپ, كوپشىلىك دەمالاتىن ءدامحانا, اكىمشىلىك عيمارات سالىنۋى كەرەك بولعان ەدى. بي الاڭى مەن شاعىن سارقىراما, ساۋنا, باسسەين, اكۆاپارك قىزمەت ەتپەك بولعان. ىشىندە كارپ, فورەل, تۇقى بار اشىق اكۆاريۋم كوزدىڭ جاۋىن الىپ, شيە, الما, المۇرت, ورىك جەمىستەرى وسكەن باۋ-باقشا جايقالۋى كەرەك ەدى. ءسويتىپ, ورال قالاسىنىڭ ىرگەسىندە حالىق جاياۋ ءجۇرىپ سەرۋەندەيتىن, اتقا ءمىنىپ قىدىراتىن تاماشا تۋريزم نىسانى پايدا بولۋى كەرەك ەدى. الايدا ونىڭ ءبىرى دە بولمادى. شۇرايلى جەر ءتىلىم-ءتىلىم ءبولىنىپ, اركىمگە ساتىلىپ كەتە جازدادى. باۋىرجان زاكي ۇلى باستاعان بەلسەندى ازاماتتاردىڭ كۇرەسى عانا ادىلەتتىڭ تۋىن جىقپاي ساقتاپ قالدى. باتىس قازاقستان وبلىستىق پروكۋراتۋراسى مەن جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتامەنتى ءىستى ءادىل تەكسەرىپ, قوعامدىق باقىلاۋدىڭ ءۋاجى دالەلدى دەپ تاپتى. ءادىل سوت مەملەكەت مۇددەسىن قورعاۋعا كومەكتەستى. ءسويتىپ, بۇرىنعى اۋدان اكىمى كارىم جاقىپوۆتان نارىقتىق قۇنى 1,3 ملرد تەڭگە تۇراتىن زاڭسىز الىنعان جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلىپ الىندى. 2023 جىلى 17 قاراشا كۇنى سۋديا الەكساندرا سيدوروۆا باتىل شەشىم شىعاردى.
ەسكى اۋەجاي اۋماعى
2011 جىلى جەلتوقسان ايىنىڭ ءبىرىنشى كۇنى ورال قالاسىنىڭ اكىمدىگى الماتىلىق «Oil Real Estate» جشس-نە «قوناقۇي, اكىمشىلىك, ساۋدا-ويىن-ساۋىقتىرۋ عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى» ءۇشىن «ەسكى اۋەجاي» شاعىن اۋدانىنان 3,3 گا جەر تەلىمىن بەرۋگە شەشىم قابىلداعان. ارادا 3 جىلداي ۋاقىت وتكەندە, ياعني 2014 جىلى 24 قازان كۇنى قالا اكىمدىگى جەر ۋچاسكەسىنىڭ ماقساتىن «كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسىنا» اۋىستىرىپ بەرگەن.
«اتالعان 33 340 شارشى مەتر جەردىڭ كاداستر قۇنى 52 010 400 تەڭگە بولعانىمەن, ونىڭ نارىقتاعى باعاسى 1 667 000 000 تەڭگە بولاتىن. سوندا شاھاردىڭ 1 شارشى مەتر جەرىن سول كەزدەگى اكىم 1 560 تەڭگەگە ساتسا, جەكە ساۋدادا ءدال سول جەر تەلىمى 50 مىڭ تەڭگە, ياعني 32 ەسە قىمبات ەدى», دەيدى زاڭگەر.
2022 جىلى ب.احمەتجان «ادىلدىك جولى» ۇيىمىنىڭ اتىنان زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, وسى جەردىڭ بوس تۇرعانىن, يگەرىلمەگەنىن, جەر كودەكسى 92-بابىنىڭ تالابى بۇزىلعانىن انىقتاعان. ياعني جەر تەلىمى ماقساتى بويىنشا پايدالانىلماعان جانە ۋاقىتىندا يگەرىلمەگەن بولىپ شىقتى.
ارينە, بۇل زاڭسىزدىق جايىندا بىردەن جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى بەرىك ەسەنعاليەۆكە ارىز جازىلدى. ولار تەكسەرىس جاساپ, «Oil Real Estate» جشس-نە 2023 جىلدىڭ 7 قاراشاسىنا دەيىن جەردى يگەرۋ جايىندا نۇسقاما بەردى. بىراق ول تالاپ ورىندالمادى. مۇنان كەيىن دەپارتامەنت يگەرىلمەگەن جەر تەلىمىن مەملەكەت پايداسىنا ماجبۇرلەپ قايتارۋ جايىندا سوتقا ارىز بەردى. 2025 جىلى 13 مامىردا سۋديا سابىرجان ەسجانوۆتىڭ شەشىمىمەن تالاپ قاناعاتتاندىرىلدى. مەملەكەت مەنشىگىنە ماجبۇرلەپ الۋ تۋرالى شەشىمدى ادىلەت دەپارتامەنتى اتقاردى.
وسىلايشا, 11 جىل بۇرىن كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسىنا العان «Oil Real Estate» جشس جەردى كەيىن قايتارۋعا ءماجبۇر بولدى.
بولاشاق اۋىلىنىڭ قازىناسى
2017 جىلى 5 ماۋسىم كۇنى دوسىم كارىموۆ دەگەن ازامات بۇرىنعى زەلەنوۆ, قازىرگى بايتەرەك اۋدانىنا قاراستى بولاشاق اۋىلى اۋماعىنان 217 گا جەردى اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنا 10 جىلعا جالعا العان ەكەن. بىراق 2022 جىلدىڭ 18 قازان كۇنى الگى جەردى «اگرارلىق قىزمەتى» جشس-نە ساتىپ جىبەرگەن.
ءبىر قىزىعى, اتالعان جەر اۋىل تۇرعىندارى ورتاق پايدالاناتىن جايىلىم ەكەن. اۋىل تۇرعىندارى 2024 جىلدان باستاپ باتىس قازاقستان وبلىستىق قوعامدىق كەڭەسىنە شاعىمدانا باستاعان. ولار اۋىل ماڭىنداعى جەكە مالعا قاجەت جايىلىم دوسىم كارىموۆكە زاڭسىز بەرىلگەن دەپ سانايدى. ويتكەنى كولەمى 217 گا جەر ۋچاسكەسى اۋىلدىڭ جەرىندە جاتىر. سونىمەن قاتار جەر شەكاراسى ۇلكەن كولگە ءتيىپ تۇر, سونىڭ كەسىرىنەن اۋىلدىڭ جەكە مالى سۋعا وتە الماي قالعان. زاڭ بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى جەرىن, ونىڭ ۇستىنە اكىمدىكتەن جالعا العان ۋچاسكەنى جەكەگە ساتۋ زاڭسىز بولاتىن.
«بولعان جاعدايدى زەرتتەپ, سارالاي كەلە زاڭ بۇزىلعانىن انىقتاپ, جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتامەنتىنە حات جولدادىم. ويتكەنى جەر كودەكسىنىڭ 26-بابى مەن «جايىلىمدار تۋرالى» زاڭىنىڭ 13-بابىنا ساي حالىقتىڭ قاجەتىنە پايدالانىلاتىن جايىلىمدار جەكەمەنشىككە بەرىلمەيدى. اۋىلدىڭ مالىن جايۋ ءۇشىن حالىق مۇقتاجىنا عانا پايدالانىلۋعا ءتيىس», دەيدى باۋىرجان زاكي ۇلى.
مىنە, بىرنەشە ايعا سوزىلعان سوت وتىرىسىنان كەيىن اۋىل تۇرعىندارى اتالعان جايىلىمدى كاسىپكەر دوسىم كارىموۆ پەن «اگرارلىق قىزمەتى» جشس-نەن قايتارىپ الدى. 2025 جىلى 22 شىلدە كۇنى سۋديا اسيليا بيسساليەۆا جەر داۋىن جان-جاقتى قاراپ, زاڭدى شەشىم شىعاردى.
وسىلايشا, كەيىنگى ءۇش جىلدا باتىس قازاقستان وبلىسىندا قوعامدىق باقىلاۋشىلاردىڭ تاباندىلىعى ارقاسىندا ءۇش جەر تەلىمى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى. بۇل جەردىڭ كاداستر قۇنى 511 ملن تەڭگە دەپ باعالانعانىمەن, نارىقتاعى شىن باعاسى 3,4 ملرد تەڭگە بولاتىن. بۇل ىستە اۋىل تۇرعىندارى دا بەلسەندىلىك تانىتتى. زاڭگەرلەرمەن كەزدەسۋلەر ءوتتى, قۇجاتتار زەرتتەلدى, aisgzk.kz جانە map.gov4c.kz پورتالدارى پايدالانىلدى. پروكۋراتۋرا مەن جربد-عا جانە سوتقا ءتيىستى مالىمەتتەردى ۇسىنىلدى. ءسويتىپ, ادىلدىك ۇستەمدىك قۇردى.
«وسى كۇرەستە مەملەكەت قىزمەتشىسىنىڭ انتىنا ادال بولىپ, ءىستى سوڭىنا دەيىن جەتكىزگەن جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتامەنتىنىڭ وكىلدەرى بەرىك ەسەنعاليەۆ, تاحير نۇراحمەتوۆ, ەسەنقۇل بەرىكوۆ, ەركەبۇلان سيسەنوۆ, بايتەرەك اۋدانى پروكۋراتۋراسىنداعى الماس مەڭلىباەۆ پەن دىنمۇحاممەد ىسمايلعا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن», دەيدى ب.احمەتجان.
باتىس قازاقستان وبلىسى
