«Digital Qazaqstan 2026» حالىقارالىق فورۋمى تسيفرلىق ەكونوميكانى دامىتۋ مەن جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن ەنگىزۋ باعىتىنداعى باستامالاردى ءبىر ارناعا توعىستىردى. ەۋرازيالىق ۇكىمەتارالىق كەڭەس وتىرىسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان جيىنعا ەاەو ەلدەرىنىڭ ۇكىمەت باسشىلارى, حالىقارالىق ساراپشىلار, ينۆەستورلار مەن IT-يندۋستريا وكىلدەرى قاتىستى. ۇسىنىلعان جوبالار تەحنولوگيالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ جاڭعىرۋىن, ادام كاپيتالى ساپاسىنىڭ ارتۋىن ءارى يننوۆاتسيالىق كاسىپكەرلىكتىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلىپ كەلە جاتقانىن كورسەتتى.
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ پلەنارلىق وتىرىستا ءسوز سويلەپ, جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ ەكونوميكانىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋعا نەگىز بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2026 جىلدى تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جاريالاعانى بۇل سالانىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن ايقىندايدى. جاڭا كونستيتۋتسيادا تسيفرلىق قۇقىقتاردىڭ بەكىتىلۋى دەرەكتەردى قورعاۋ, سەنىم مەن اشىقتىق قاعيداتتارىن كۇشەيتىپ, تۇراقتى قۇقىقتىق ورتا قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«بۇگىندە قازاقستان تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت جاڭا ەكونوميكالىق مودەلدىڭ نەگىزىنە اينالاتىن كەزەڭگە قادام باستى. سوندىقتان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى 2026 جىلدى تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جاريالاپ, بۇل سالانىڭ ەلىمىز ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, بيىل قازاقستاندا اۋقىمدى ساياسي وقيعالار مەن جاڭارۋلار بولىپ جاتىر. ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلدادى جانە وندا العاش رەت كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە تسيفرلىق قۇقىقتار بەكىتىلدى. بۇل سالانىڭ ودان ءارى دامۋىنا ەلەۋلى سەرپىن بەرىپ قانا قويماي, مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىقتارىن دا كورسەتەدى. تسيفرلىق قۇقىقتاردى ەڭ جوعارى دەڭگەيدە بەكىتۋ ءبىز ءۇشىن تسيفرلىق ترانسفورماتسيا تەك تەحنولوگيالاردى دامىتۋ تۋرالى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ناقتى قۇقىقتىق كەپىلدىكتەر, دەرەكتەردى قورعاۋ جانە سەنىم قاعيداتتارى تۋرالى ەكەنىن ايقىندايدى. وسىلايشا, قازاقستان تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ ءۇشىن بولجامدى ءارى تۇراقتى قۇقىقتىق ورتا قالىپتاستىرۋدا», دەدى و.بەكتەنوۆ.
فورۋم اياسىنداعى كورمە وتاندىق تسيفرلىق يندۋستريانىڭ الەۋەتىن ايقىن كورسەتتى. ستارتاپتار مەن جەتەكشى IT-كومپانيالار ۇسىنعان شەشىمدەر قاتارىندا روبوتتەحنيكا, دروندار, GameDev ونىمدەرى, AI Talent Hub الاڭدارى بار. بۇل باستامالار بىرىڭعاي تسيفرلىق ەكوجۇيە قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى جۇيەلى جۇمىستىڭ ناتيجەسىن اڭعارتادى.
مەملەكەتتىك باسقارۋ, ونەركاسىپ پەن قالالىق ينفراقۇرىلىمعا ارنالعان جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى ازىرلەمەلەر دە تانىستىرىلدى. جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى دميتري مۋن AlemGPT مۋلتياگەنتتىك پلاتفورماسىن تانىستىرىپ, 35 مەملەكەتتىك قىزمەتتى بىرىكتىرەتىن جاڭا شەشىمدەر دەرەكتەرمەن جۇمىس ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتىنىن ايتتى. ۇلتتىق جاساندى ينتەللەكت پلاتفورماسىن قالىپتاستىرۋ جوباسى دا تسيفرلىق باسقارۋ مادەنيەتىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋدى كوزدەيدى.
تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ باعىتىندا داتا-ورتالىقتار مەن ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىن كەڭەيتۋ باستامالارى ۇسىنىلدى. «قازاقتەلەكوم» اق باسقارما توراعاسى باعدات مۋسين تانىستىرعان ء«دوا القابى» تەحنولوگيالىق كلاستەرى جاساندى ينتەللەكتىگە ارنالعان دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىقتارىن ىسكە قوسۋعا نەگىز بولادى. ارقايسىسىنىڭ قۋاتى 50 مۆت بولاتىن نىساندار كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزىلىپ, جوعارى ءونىمدى ەسەپتەۋ جۇيەلەرىن ورنالاستىرۋعا جاعداي جاسايدى. پاۆلودار وڭىرىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن اۋقىمدى جوبا دەرەكتەردى ساقتاۋ مەن وڭدەۋدىڭ ءىرى حابىنا اينالماق.
قالالىق ورتاعا ارنالعان تسيفرلىق شەشىمدەر دە نازار اۋدارتتى. شىمكەنت قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان ءسابيتوۆ ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسىن, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى تسيفرلىق قاۋىپسىزدىك تەتىكتەرىن, قوعامدىق قاۋىپسىزدىك پەن ەكولوگيانى باقىلاۋعا ارنالعان دروندار ينفراقۇرىلىمىن تانىستىردى. مۇنداي تەحنولوگيالار ۋربانيستيكا ساپاسىن ارتتىرۋعا ءارى تۇرعىندار ومىرىنە قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
ادام كاپيتالىن دامىتۋ ماسەلەسى فورۋم كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولدى. «Freedom Holding Corp» باس اتقارۋشى ديرەكتورى تيمۋر تۋرلوۆ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ەنگىزۋ باستامالارىن ۇسىندى. OpenAI سەرىكتەستىگى اياسىندا پەداگوگتەرگە ChatGPT Edu پلاتفورماسىنا قولجەتىمدىلىك بەرۋ, بيزنەس-پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋعا ارنالعان SuperApp شەشىمدەرى تسيفرلىق ساۋاتتىڭ جاڭا دەڭگەيىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى.
ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى Smart Grid جۇيەلەرى گەنەراتسيا كوزدەرىن, تاراتۋ جەلىلەرىن ءارى ەنەرگيا ساقتاۋ قۇرىلعىلارىن ءبىرتۇتاس تسيفرلىق ورتاعا بىرىكتىرەدى. Alageum Electric ۇسىنعان شەشىمدەر تەحنيكالىق شىعىنداردى 30 پايىزعا دەيىن ازايتىپ, ەنەرگيا تۇتىنۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى مودەلدەر كۇن ەنەرگياسىن ءوندىرۋ كولەمىن جوعارى دالدىكپەن بولجاۋعا جول اشادى.
«قازاقستان وبەكتيۆتى باسەكەلىك ارتىقشىلىقتارعا يە: قولجەتىمدى ەلەكتر ەنەرگياسى مەن تومەن سيگنال كىدىرىسى ەلىمىزدى جوعارى ءونىمدى ەسەپتەۋ جۇيەلەرىن ورنالاستىرۋ ءۇشىن ەڭ تارتىمدى ورىنداردىڭ بىرىنە اينالدىرادى. حالىقارالىق كومپانيالاردى مۇندا ءوز زەرتتەۋ حابتارىن اشۋعا شاقىرامىز. ءبىز تالانتتارعا, دەرەكتەرگە, يندۋستريالىق كەيستەرگە قولجەتىمدىلىكتى ۇسىنامىز», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى تەرەڭدەتۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن جوق. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىنىڭ مۇشەسى ۆاروس سيمونيان ترانسشەكارالىق ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىن ەنگىزۋ باستاماسىن تانىستىردى. ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە تەكسەرۋ مۇمكىندىگى مەملەكەتارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
ستارتاپ-اللەيادا AI Startify Incubator, Auezov AI First, Ushqyn AI Operator, AIJan, CortexAI جوبالارى ۇسىنىلدى. ۋنيۆەرسيتەتتىك زەرتتەۋلەردەن باستاپ مەملەكەتتىك باسقارۋ, ءبىلىم بەرۋ, بيزنەس پەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا دەيىنگى شەشىمدەر جاساندى ينتەللەكت ەكوجۇيەسىنىڭ قالىپتاسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتتى.
حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, 2030 جىلعا قاراي جاساندى ينتەللەكتىنىڭ الەمدىك ەكونوميكاعا قوساتىن ۇلەسى 22 ترلن دوللاردان اسادى. قازاقستان بۇل ۇردىستە ينستيتۋتسيونالدىق بازا قالىپتاستىرىپ, تسيفرلىق كودەكس پەن «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭ قابىلدادى. Alem.Cloud, Al-Farabium سۋپەركومپيۋتەر كلاستەرلەرى جوعارى ءونىمدى ەسەپتەۋلەردى دامىتۋعا نەگىز بولادى. Data Embassy تۇجىرىمداماسى شەتەلدىك سەرىكتەستەردىڭ دەرەكتەرىن قۇقىقتىق تۇرعىدان قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جالپى, «Digital Qazaqstan 2026» الاڭى تسيفرلىق ترانسفورماتسيانىڭ جاڭا كەزەڭى باستالعانىن اڭعارتتى. جاساندى ينتەللەكتىنى ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالاسىنا ەنگىزۋ ەلدىڭ تەحنولوگيالىق دەربەستىگىن نىعايتىپ, حالىقارالىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا جول اشادى.
شىمكەنت
