قاراپايىم قازاق اۋىلىندا ومىرگە كەلگەن گۇلميرا تاباندىلىعىنىڭ ارقاسىندا عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىندا جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ, ميللياردتار ەلىندەگى عىلىمي ورتادا كەڭىنەن تانىلعان. ول بەيجىڭ قالاسىنىڭ ۇزدىك تالانتتارى قاتارىنان كورىنىپ, جاس وقىتۋشىلار اراسىنداعى ۇزدىك پەداگوگ ماراپاتىنا يە بولعان. سونداي-اق قىتاي عىلىمي-تەحنيكالىق تەرميندەردى بەكىتۋ كوميتەتىنىڭ, بەيجىڭ قالاسىنىڭ عىلىمي-يننوۆاتسيالىق كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ءارى چانپين اۋداندىق حالىق وكىلدەرى جينالىسىنىڭ دەپۋتاتى رەتىندە قوعامدىق قىزمەتتى دە اتقارادى. سونىمەن بىرگە بەيجىڭدە زەرتحاناسى بار ساناۋلى قازاق عالىمدارىنىڭ ءبىرى.
ونىڭ «جاڭا ەنەرگەتيكالىق ماتەريالدار» اتتى وقۋلىعى كورشى ەلدە مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ۇزدىك كۋرس جانە بەيجىڭ قالاسىنىڭ ۇلگىلى وقۋ باعدارلاماسى رەتىندە باعالانعان. بۇل ونىڭ پەداگوگيكالىق شەبەرلىگى مەن عىلىمي الەۋەتىنىڭ جوعارى ەكەنىن ايعاقتايدى.
گۇلميرا حاني – عىلىم جولىندا حالىقارالىق تاجىريبەسى مول زەرتتەۋشى.
دوكتورلىق وقۋىن جالعاستىرۋ بارىسىندا ول ۇلىبريتانياداعى بريستول ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم العان. كەيىن اقش-تاعى Northwestern ۋنيۆەرسيتەتىندە تاعىلىمدامادان ءوتىپ, عىلىمي زەرتتەۋلەرىن تەرەڭدەتە ءتۇستى. سونىمەن بىرگە اۋسترالياداعى جاڭا وڭتۇستىك ۋەلس ۋنيۆەرسيتەتىمەن, رەسەيدەگى وڭتۇستىك ورال مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسكەن عىلىمي جوبالارعا قاتىسقان.
– بالا كەزىمنەن ماتەريالدىق عىلىمعا قاتتى قىزىقتىم. جوعارى مەكتەپكە وقۋعا تۇسكەندە ماتەريالدىق فيزيكا ماماندىعىندا ءبىلىم الدىم. سول كەزدە كەي زاتتارعا تۇسكەن كۇن ەنەرگياسىن باسقا زاتتارعا كوشىرۋگە بولاتىنىن ءتۇسىندىم. بۇل سالاعا قىزىعۋشىلىعىم وسىلاي باستالدى. كەيىن ءبىلىمىمدى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا انگلياعا بارىپ وقىعانىمدا, سونداعى وسى سالانى تەرەڭ زەرتتەگەن پروفەسسورلاردىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءوز سالام بويىنشا مول تاجىريبە الدىم. وسى ۋاقىتتا جارتىلاي وتكىزگىشتى كۇن استىنا قويساق, ول توكقا اينالاتىنىنا كوز جەتكىزدىم. وسى ءبىر ۇشقىن وسى سالانى تەرەڭ زەرتتەۋگە جەتەلەپ كەلەدى, –دەيدى ول.
پروفەسسور گۇلميرا حاني قازىرگى ەنەرگەتيكا سالاسى ءۇشىن ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى – جاڭا بۋىن جۇقا قاباتتى كۇن باتارەيالارى مەن فوتوەلەكترلىك فۋنكتسيونالدىق ماتەريالداردى زەرتتەۋمەن اينالىسادى. ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن 20-دان استام عىلىمي جوبا جۇزەگە استى. ول تاجىريبەسى مەن ءبىلىمىن نەگىز ەتىپ, وسىعان دەيىن 70-تەن استام حالىقارالىق عىلىمي ماقالا جاريالاپ, 5 ونەرتابىسىنا ارناۋلى پاتەنت قۇقىعىن العان.
عالىم ءبىلىم سالاسىنا زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. بۇگىنگە دەيىن اعىلشىن تىلىندە جارىق كورگەن ءۇش عىلىمي كىتاپتىڭ باس رەداكتورى. ونىڭ بىرەۋى – بەيجىڭ قالاسىنىڭ ۇزدىك وقۋ قۇرالدارىنىڭ قاتارىنا ەنگىزىلگەن. سونداي-اق ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن ستۋدەنتتەر عىلىمي يننوۆاتسيالىق بايقاۋلاردا 15-تەن استام ۇلتتىق جۇلدە يەلەنىپتى. ول قۇراستىرعان كۇن ەنەرگياسى تۋرالى اعىلشىنشا عىلىمي ەڭبەك از عانا ۋاقىت ىشىندە قىتايدا 10 مىڭ دانامەن ساتىلىپ كەتكەن. سەبەبى بۇل قىتايدا اتالعان سالا بويىنشا شىققان العاشقى وقۋلىق ەكەن. قازىر بۇل كىتاپتى قىتايداعى تانىمال ۋنيۆەرسيتەتتەر وقۋلىق رەتىندە پايدالانادى.
عىلىمي-پەداگوگيكالىق قىزمەتى ءۇشىن گۇلميرا حاني ءبىراز ماراپاتقا يە بولدى. ولاردىڭ قاتارىندا مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق جەتىستىك سىيلىعىنىڭ II دارەجەسى, بەيجىڭ قالاسىنىڭ پەداگوگيكالىق جەتىستىكتەرى ءۇشىن ارنايى سىيلىعى, سونداي-اق جاس وقىتۋشىلار اراسىنداعى رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ جۇلدەلەرى بار.
– تابيعي بايلىق ازايىپ بارا جاتقاندىقتان, بولاشاقتا جاڭا ەنەرگيادان توك شىعارۋ اۋقىمدى ۇردىسكە اينالۋى ابدەن مۇمكىن. ون ەكى جىل بۇرىن اتاجۇرتقا بارىپ, جاڭا ەنەرگەتيكا سالاسىندا ىزدەنىپ جۇرگەن ستۋدەنتتەرگە ءدارىس وقىعانمىن. شىندىعىندا ول كەزدە ءبىزدىڭ اينالامىز, قوعامىمىز بۇل تۋرالى از بىلەتىن. اراعا ون جىل سالىپ قايتا بارعانىمدا, قازاق ەلىنىڭ بۇل سالانى زەرتتەۋگە دەگەن قۇلشىنىسى ايتارلىقتاي دامىعانىنا كوزىم جەتتى. ايتالىق, تاجىريبەحانالار دا, ماماندار دا تولىسقان. سونىمەن بىرگە جاڭا ەنەرگيا تۋرالى زەرتتەۋ جۇمىسىن جازىپ جۇرگەن جاس عالىمدار دا كوبەيگەن. ولاردىڭ حالىقارالىق بەدەلدى عىلىمي جۋرنالداردا جاريالاعان ماقالالارى دا ماداقتاۋعا تاتيدى ەكەن, – دەيدى پروفەسسور.
گۇلميرا ءحانيدىڭ عىلىمداعى تابىسى – ءبىلىم مەن ىزدەنىستىڭ, تاباندىلىق پەن ەڭبەكقورلىقتىڭ ناتيجەسى. ونىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى عىلىمي ەڭبەكتەرى جاڭا ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ قانا قويماي, قازاق جاستارىنىڭ عىلىمداعى مۇمكىندىگىنىڭ كەڭ ەكەنىن دالەلدەيدى.
