جيىندا تاۋاردى سىرتقى نارىققا جونەلتۋدىڭ ءتيىمدى جانە ولقى تۇستارى كەڭىنەن اڭگىمەلەندى. الداعى 5 جىلدا قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنىڭ ەكسپورتىن 2,5 ەسەگە ارتتىرۋ مىندەتى تۇر. اگرارلىق ايماق سانالاتىن سولتۇستىك قازاقستانعا دا بۇل تاپسىرمانىڭ تىكەلەي قاتىسى بار. تەك اگروونەركاسىپتىك كەشەنگە عانا باسىمدىق بەرۋ تىعىرىقتان شىعۋدىڭ ۇتىمدى جولى ەمەس. ءوندىرىستىڭ بارلىق سالاسى بويىنشا باسەكەلەستىككە ۇمتىلۋ باستى ماقسات. قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا پالاتاسى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرالى بوكەيحانوۆ وسىلاي دەي كەلىپ, كاسىپكەرلەردى الەۋەتتى ارىپتەستەر ىزدەستىرۋگە شاقىردى. ء«بىز ء تۇرلى حالىقارالىق كورمەلەرگە قاتىسۋعا قارجىلاي جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق كومەك كورسەتەمىز», دەدى.
سىرتقى ساۋدا پلاتاسىنان وزگە دە قولداۋ ينستيتۋتتارى جەتەرلىك كورىنەدى. ماسەلەن, قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى وتاندىق تاۋارلاردى شەتەلدە تانىتقىسى كەلەتىندەرگە تومەن پايىزبەن نەسيە بەرەدى. KazakhExport ءوز كەزەگىندە ءتۇرلى ساقتاندىرۋ قىزمەتتەرىن كورسەتەدى. تەرىسكەيلىك كاسىپكەرلەر قاۋىمىن قازاقستاندىق يندۋستريا جانە ەكسپورت ورتالىعى كورسەتەتىن قولداۋ دا قىزىقتىردى.
«قازاقستاندىق يندۋستريا جانە ەكسپورت ورتالىعى» اق قولداۋ قۇرالدارى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى دياس سەرىكوۆتىڭ ايتۋىنشا, كاسىپكەرلەر جۇمساعان قارجىنىڭ 30-دان 60 پروتسەنتىنە دەيىن قايتارىلىپ بەرىلەدى. ياعني, تاۋاردى شەتەلدە جارنامالاۋعا, قويمالار مەن باسقا دا ورىنداردى جالعا الۋعا جانە ءونىمدى تاسىمالداۋعا باعىتتالعان قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگى ەكسپورتتاۋشىلارعا قايتارىلادى. بيىل بۇل ماقسات ءۇشىن 10,4 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان. كاسىپكەرلەرگە بۇل قاراجات تاۋار شەتەلگە جونەلتىلگەننەن كەيىن 1 جىل ىشىندە قايتارىلادى. بۇل – ازىرگە ەكسپورتتىق الەۋەتى جوعارى وتاندىق وندىرۋشىلەرگە ارنالعان شارالار.
قولداۋدىڭ مۇنداي ءتۇرىن پايدالانۋعا 8 سولتۇستىك قازاقستاندىق كومپانيا نيەت ءبىلدىرىپتى. ارالارىندا ەلىمىزگە تانىمال «سۇلتان» ماكارون فابريكاسى بار. سونداي-اق «ماسلودەل» كومپانياسى دا مەملەكەتتىك كومەكتىڭ شاراپاتىن كورۋگە ىنتالى. ال تيميريازەۆ ۇن ۇگۋ كومبيناتىنداعى جاعداي مۇلدەم كەرىسىنشە. بۇگىنگە دەيىن ۇندى اۋعانستانعا جونەلتىپ كەلگەن كاسىپورىننىڭ جۇمىسى قازىر توقتاپ تۇر. ال قىزمەتكەرلەرى اقىسىز دەمالىسقا جىبەرىلگەن. بۇعان نە سەبەپ؟
«تيميريازەۆ ۇن ۇگۋ كومبيناتى» جشس-ءنىڭ قارجىلىق ديرەكتورى كۇنسۇلۋ قابدوشەۆانىڭ تۇسىندىرۋىنە قاراعاندا, قازاقستاننىڭ ۇن ەكسپورتىنداعى باسەكەلەستەرى – وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان. قازىر بۇل ەلدەردە ۇن ۇگۋ سالاسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. بيلىك قولداۋى دا جان-جاقتى. ءبىزدىڭ ەلدەن بيدايدى ۇلكەن كولەمدە ساتىپ الادى دا وزدەرىندە ۇگىپ, ۇنعا اينالدىرادى. وسىلايشا ىشكى سۇرانىستى تولىق قاناعاتتاندىرىپ وتىر. سونداي-اق ءونىمدى ارزان باعامەن شەتەلگە دە جونەلتەدى. وسىدان قازاقستاننىڭ ۇنىنا دەگەن سۇرانىس كۇرت كەمىپ كەتكەن. ونىڭ سالدارىنان وبلىستاعى ەڭ ءىرى كومبيناتتتاردىڭ ءبىرى جابىلۋدىڭ الدىندا تۇر. بۇل – پروبلەمانىڭ ءبىر جاعى عانا. ءونىمدى اۋعانستانعا وزبەكستان ارقىلى جەتكىزۋدەگى قىمباتشىلىق تا كومبيناتتىڭ قارجىلىق جاعدايىنا كەرى اسەر ەتكەن. كاسىپورىننىڭ قارجىلىق ديرەكتورى ۇن ۇگۋشى كومبيناتتارعا سۋبسيديا بولىنسە دەگەن ۇسىنىستى بۇعان دەيىن بىرنەشە مارتە ءبىلدىرىپتى. وتاندىق سىرتقى ساۋدا پالاتاسى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرالى بوكەيحانوۆ ماسەلەنى باقىلاۋعا الۋعا ۋادە بەردى.
بىلتىر 2 ميلليون توننا قازاقستاندىق ۇن ەكسپورتتالىپ, 1,5 ميلليون توننادايى ەڭ ءىرى ارىپتەسىمىز اۋعانستانعا جىبەرىلگەن. ءونىمدى بۇل مەملەكەتكە جونەلتۋدە ۆاگوندار جەتىسپەيدى. قوسىلعان قۇن سالىعىن قايتارۋ بويىنشا دا پروبلەمالار جەتىپ ارتىلادى. تاسىمالداۋدى 1,5-2 ەسەگە دەيىن ارزانداتاتىن جاڭا مارشرۋتتار اشۋ بەلگىلەنىپتى.
بۇگىندە قازاقستان ءوز ونىمدەرىن الەمنىڭ 100-دەن استام ەلىنە جونەلتەدى. وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى وتاندىق تاۋارلاردىڭ مىڭنان استام ءتۇرى ەكسپورتتالادى. ال جوعارىدا اتالعان جەڭىلدىكتەردى بيزنەسمەندەر ۇتىمدى پايدالانا بىلسە, سىرتقى نارىقتاعى اۋەلەتىمىزدىڭ ارتا تۇسەرى كۇمانسىز.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
