ەل اۋماعىندا قاۋىپتى وندىرىسپەن 1,8 مىڭ كاسىپورىن جانە ۇيىم اينالىسادى. سوڭعى 12 جىلدا قازاقستاندا 2500 وندىرىستىك اپات ورىن العان. سونىڭ سالدارىنان 1680 ادام زارداپ شەگىپ, 3018-ءى قازا تاپقان. جىل سايىن جۇمىس ورنىنداعى اپاتتىڭ كەسىرىنەن 260-تان اسا ادام ءتۇرلى دەڭگەيدە جاراقات الادى. باس شاھاردا بيىل 28 وندىرىستىك جاراقات تىركەلىپ, 26 قىزمەتكەر جاپا شەككەن. 7 جاعداي ادام ولىمىمەن اياقتالعان.
– مۇنىڭ باستى سەبەبى نەدە؟ وسى جاعدايدى زەرتتەپ, سارالاي كەلە كوبىسىنە جۇمىس بەرۋشىلەر كىنالى ەكەنى انىقتالدى. ويتكەنى جۇمىس ورىندارىندا قىزمەتكەرلەرگە دۇرىس جاعداي قاراستىرىلماعان. ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى ساقتالمايدى جانە بۇل تۋرالى ءجوندى تۇسىندىرىلمەيدى. كوپتەگەن ۇجىمدا وندىرىستىك كەڭەس بەرىلمەيدى دەسەك تە بولادى. بۇل دا جاعىمسىز ديناميكاعا اسەر بەرىپ وتىر. وكىنىشكە قاراي, ەڭبەك تۋرالى زاڭدا دا وندىرىستىك كەڭەس قۇرۋ تۋرالى ەسكەرۋسىز قالعان. ال ونىڭ ماقساتى – جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ, دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جانە نىعايتۋ. مىنە, وسى ءىس قولعا الىنبايىنشا, جۇمىسىمىز العا جۇرمەيدى دەپ ەسەپتەيمىز. نەگە دەسەڭىز, وندىرىستىك كەڭەس ارقىلى جۇمىسشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋمەن قاتار, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جول اشىلادى, – دەيدى ت.ەسەنتاەۆ.
ەلوردالىق كاسىپوداقتار ورتالىعىنىڭ باسشىسى بۇگىندە وندىرىستىك كەڭەستى قۇرۋ جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ءوز ەركىندە ەكەنىن ايتتى. سول سەبەپتى ەڭبەك رەفورماسىنداعى وسى ولقىلىقتى تۇزەتۋ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە.
– زاڭعا وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەت. ءبىز ۇسىنىس جاساپ جاتىرمىز. جىل باسىنان بەرى سالالىق كاسىپوداقتارمەن بىرلەسىپ, 100-دەن اسا كەزدەسۋ وتكىزدىك. جۇمىسشىلاردىڭ تالاپتارىنا قانىقتىق. جوعارىدا اتاپ وتكەنىمدەي, كوپ جەرلەردە جۇمىس بەرۋشىلەر قىزمەتكەرلەرىنە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزبەيدى. البەتتە, ۇلكەن ۇيىمداردا ول ساقتالعان. الايدا, قوسالقى مەردىگەرلىك كومپانيالاردا بۇل تالاپ ەسكەرىلمەي جاتادى. جازاتايىم جاعدايعا ۇشىراعانداردىڭ دەنى مەردىگەر ۇيىمداردىڭ جۇمىسشىلارى. وسىنى ەسكەرىپ, استانادا ارنايى وقۋ كۋرسىن وتكىزدىك. شامامەن 4 مىڭداي ادام قامتىلدى, – دەدى ت.ەسەنتاەۆ.
سونداي-اق وتاندىق كاسىپوداقتار وكىلدەرى سىرتتان كەلەتىن جۇمىس كادرلارىنىڭ اعىنىن قىسقارتۋعا بايلانىستى ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى. اتاپ ايتقاندا, ەلگە كەلگەن شەتەلدىك ماماندارعا جۇمىس ىستەتۋدەن بولەك, ولاردى وتانداستارىمىزدى ءوز سالاسى بويىنشا ۇيرەتۋگە مىندەتتەۋ قاجەت دەيدى بەلسەندىلەر. ءسويتىپ قازاقستان ازاماتتارى كەلىمسەكتەردىڭ ورنىن الماستىرادى دەپ سانايدى ت.ەسەنتاەۆ.
ايتا كەتەيىك, ستاتيستيكاعا سايكەس, جىلما-جىل وندىرىستىك اپاتتىڭ سالدارىنان جاھان بويىنشا 3 ملن-عا جۋىق ادام ءولىم قۇشادى. بۇدان الەمدىك ەكونوميكاعا كەلتىرىلگەن زالال كولەمى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ
3,94 %-ىن قۇرايدى.
