دەسەك تە, وتىرار اۋدانى, اققۇم اۋىلىنىڭ 83 جاستاعى تۇرعىنى يمانبەك ماقاتاەۆتىڭ شاڭىراعىنا بارا قالساڭىز, قۇم ىشىندەگى ابات باققا تاپ بولعانداي عاجاپ ءبىر قۋانىشتى كۇيگە تۇسەسىز. نەگە؟ ويتكەنى يمانبەك اقساقالدىڭ اۋلاسىندا كوكونىستىڭ, جەمىس-جيدەكتىڭ نەشە اتاسى جايقالىپ ءوسىپ تۇر. باۋ-باقشانى جايقالتىپ ۇستاپ وتىرعان يمانبەك ماقاتاەۆقا قاراساڭىز, ونىڭ سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققان جاسىنا قاراماي, ءالى تىڭ قالپىن ساقتاعانىنا تاڭعالاسىز. كۇمىس كەتپەنىن كۇنگە شاعىلىستىرىپ جەر وڭدەگەندە, تەپسە تەمىر ۇزەتىن جىگىتتەردى جولدا قالدىرادى دەسەك, اسىرا ايتقانىمىز ەمەس.
يمانبەك اقساقالدىڭ 20 سوتىق ءۇي ىرگەلىك جەرى بار. وسى از عانا جەردە نە وسپەيدى دەيسىز؟ باۋدا المانىڭ گولدەن دەليشەس, رەد دەليشەس, گالا, فۋدجي, گراني, سميت سەكىلدى تۇرلەرى ءوسىپ تۇر. ياپىر-اۋ, مىناۋ ءجۇزىم عوي. ءتاتتىسىن-اي! ورىك توگىلىپ ءبىتىپتى. قاراشاورىك قاراتورى قىزداي قۇلپىرادى-اي! شيەنى دە جيناپ العان. ديقان ۇراسىندا ءتۇرلى توساپ قۇتىلارى جاۋىنگەرلەردەي ساپ تۇزەپ تۇر. اڭگەلەك ەرتە بويجەتىپ ۇزاتىلىپ كەتكەن قىز ءتارىزدى عوي. ول نەمەرەلەردى جازدىڭ العاشقى كۇندەرى-اق سۋسىنداتىپ كەتىپتى. تورلاما, امىرە, كۇلابى سياقتى قاۋىننىڭ نەشە ءتۇرى تەڭكيىپ-تەڭكيىپ جاتىر. يمانبەك اقساقال قاۋىننىڭ ءبىرىن كىسەلەپ ءتىلىپ ەدى, ءدامى ءتىل ۇيىرەدى ەكەن. ال مىنا تاناپتا قىزاناق پەن قيار ءوسىپ تۇر. اقساقالدىڭ باۋ-باقشاسىنان ءتىپتى تروپيكالىق كليماتتا وسەتىن ەكزوتيكالىق داقىلدار دا تابىلادى. بەرەكەلى, مەرەكەلى شاڭىراقتىڭ كەلىندەرى باقشادان شەلەك-شەلەك قىزاناق پەن قيار الىپ ءوتىپ بارادى.
جاسىراتىنى جوق, اققۇم اۋىلىندا ءدال وسىنداي ءۇي ىرگەلىك جەرى جايقالىپ تۇرعان بىردە-ءبىر شاڭىراقتى تاپپايسىز. جوعارىدا ءبىزدىڭ قۇم ىشىندەگى ابات باققا كەلگەندەي كۇي كەشەتىنىمىزدىڭ سىرى وسىندا. ولار اۋلاسىنا ەگىن ەكپەيىن دەمەيدى, بىراق قيسىنىن تاپپايدى, رەتىن كەلتىرە المايدى. بىرىنشىدەن, بۇل اۋىلدىڭ جانىنان سارقىراپ اعىپ جاتقان وزەن دە, كول دە جوق. ەكىنشىدەن, اۋىز سۋ قۇبىرى جۇرگىزىلمەگەن. سوندا يمانبەك اقساقالدىڭ اۋلاسىنا ايرىقشا نۇر قۇيىپ تۇرعان قانداي قۇدىرەت؟ مۇنىڭ جاۋابى بىرەۋ-اق. بۇل – يمانبەك اتانىڭ قارت تا بولسا قاجىرلىعىندا, ءىستىڭ ويابىن تابا الاتىنىندا, ەڭبەكقورلىعىندا, باستىسى – بالدان ءتاتتى نەمەرەلەرىن جانىنداي جاقسى كورەتىنىندە. مىنە, سوندىقتان ول جاسىنىڭ بىرازعا كەلىپ قالعانىنا قاراماي, كارىلىككە مويىنسۇنباي, ءۇيىنىڭ ىرگەسىنەن قۇدىق قازدى. 11 قۇلاش تەرەڭدىكتەن شۇپىلدەپ سۋ شىقتى. تۇششى سۋ. مىنە, وسى سۋدى سورعىمەن شىعارىپ, باۋ-باقشاسىن نارلەندىرىپ وتىر.
كولحوزشى, اۆتوموبيل جۇرگىزۋشىسى, مەحانيك, جۇگەرى ءوسىرۋشى زۆەنو جەتەكشىسى, گاراج مەڭگەرۋشىسى, ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى بولىپ ءتۇرلى جۇمىس ىستەگەن يمانبەك ماقاتاەۆ زەينەتكەرلىككە شىققان سوڭ دا قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرا الماعان. «بادىر» شارۋا قوجالىعىن اشىپ, جەتەكشىلىك ەتىپ كەلەدى. ومىرلىك باي تاجىريبەسىن بالالارىنا, نەمەرەلەرىنە ۇيرەتىپ, قارا جەردىڭ قارىز ارقالامايتىنىن ولاردىڭ بويلارىنا سىڭىرۋدەن جالىققان ەمەس.
– اۋىلدىق جەردە تۇرىپ اۋلاسىنا باقشا ەكپەيتىن ادامدارعا تاڭعالامىن. باقشاسىز اۋلادا قانداي بەرەكە بولسىن. دايىن جەردى ءتيىمدى پايدالانىپ, ۇراڭدى جەمىس-جيدەك پەن كوكونىسكە تولتىرىپ قوي. بۇل – وتباسىڭنىڭ ريزىعى. «قىستىڭ قامىن جاز ويلا» دەگەن دە بار. ۋاقىت-زىرلاۋىق انە-مىنە دەگەنشە قىستى دا الىپ كەلەدى. سول كەزدە داستارقانىڭدا ءتۇرلى تاعام جايقالىپ تۇرسا جامان با؟ – دەيدى يمانبەك اقساقال.
– وسى ويىڭىزدى اۋىلداستارىڭىزعا ايتىپ ءجۇرسىز بە؟ – دەپ سۇرادىق.
– ونىڭ نە ايتارى بار؟ كۇندە ءۇيىمنىڭ جانىنان ءارى وتەدى, بەرى وتەدى. مىنا جايقالىپ ءوسىپ تۇرعان باۋ-باقشا ولارعا ساباق ەمەي نەمەنە؟ الدە قۇدىقتى ءوزىم قازىپ, باقشاسىنا ءدان سەۋىپ بەرەيىن بە؟ – دەگەندە ءبىز دە توسىلىپ قالدىق.
راس-اۋ, 83 جاستاعى قاريانىڭ تياناقتى تىرلىگى اۋىل ادامدارىنا نەگە ۇلگى بولماسقا؟ مۇندايدا اباي اتامىز «بولماساڭ دا ۇقساپ باق...» دەمەپ پە ەدى؟ بىزگە وسى ۇقساپ باعۋ جاعى جەتىڭكىرەمەيتىن سياقتى.
قارت تا بولسا قاجىرلى قاريا ءوزىنىڭ دەنساۋلىعىنىڭ جاقسىلىعىن تازا اۋادا كوپ ءجۇرىپ, ۇنەمى دەنە ەڭبەگىمەن شۇعىلداناتىنىمەن, تابيعي ونىمدەردى كوپ تۇتىناتىنىمەن بايلانىستىرادى. ءبىز دە وسى بايلامعا ۇيىدىق.
– اقتوبە كەڭشارىندا 40 جىلداي باس ينجەنەر, ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ەتتىم. جاستىعىمنىڭ, جالىن كۇندەرىمنىڭ ءىزى قالعان اۋىلعا اڭسارىم اۋدى دا تۇردى. كەلسەم, مىنا يمانبەكتىڭ اۋلاسى جايقالىپ تۇر. باسقا كورشى ۇيلەرىنە دە كىرىپ كوردىم. يمانبەكتىڭ اۋلاسىنداي اۋلا تاپپادىم. اۋىل اكىمىنە كىرىپ, تىل ارداگەرىنەن ۇيرەنۋ كەرەك ەكەنىن ايتتىم. ءبارى دە وزدەرى ءۇشىن عوي, – دەيدى يمانبەك ماقاتاەۆتىڭ جەرلەسى سۇلتان شارافۋددين ۇلى اقساقال.
اققۇمداعى اۋقاتتى ادام وسىلاي اۋىلداستارىنا ۇلگى كورسەتىپ وتىر. ول جۇبايىمەن بىرگە 5 ۇل, 6 قىز تاربيەلەپ وسىرگەن ۇلكەن شاڭىراق يەسى. 45 نەمەرە-شوبەرەسى – اتاسىنىڭ التىندارى. اۋىلداستارى قاجىرلى قارتتان ۇلگى الىپ جاتسا نۇر ۇستىنە نۇر.
سابىربەك ولجاباي
تۇركىستان وبلىسى
