ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ 2019 جىلعى 1 شىلدەدەگى «ازاماتتىق جانە قىزمەتتىك قارۋ مەن ونىڭ وق-دارىلەرى اينالىمى قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان جاڭا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. وسى جايىندا ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماقسات بايبولوۆ مالىمدەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتىق جانە قىزمەتتىك قارۋدىڭ ۇرلانۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قارۋ مەن وق-دارىلەردى ورتالىقتاندىرىلعان ورىندا ساقتاۋ قاراستىرىلعان. بۇرىننان زاڭدى تۇلعالارعا قارۋدى كۇزەت ۇيىمدارىنىڭ قارۋ-جاراق بولمەلەرىندە ساقتاۋعا رۇقسات ەتىلگەن. ەندى مۇنداي مۇمكىندىك جەكە تۇلعالارعا دا بەرىلدى. بىراق ازاماتتارعا قارۋىن ۇيدە نەمەسە بەلگىلەنگەن ورىندا ساقتاۋدى تاڭداۋعا ەركى بار. قارۋ يەلەرىنىڭ سالعىرتتىعىنان, ساقتاۋ تالاپتارىن ورىنداماۋىنان ۇرلىققا جول بەرىلەدى. سوندىقتان وسىنداي شارالار قابىلدانىپ جاتىر.
سونداي-اق جاڭا ەرەجەلەر نەگىزىندە ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ رۇقساتىنسىز ساتىلاتىن قارۋلاردى ساتۋ ءتارتىبى رەتتەلدى. بۇعان پنەۆماتيكالىق, سيگنالدىق قارۋلار جانە گاز بۇرىككىشتەرى جاتادى. مۇنداي قارۋدى ساتىپ العىسى كەلەتىندەر كامەلەتتىك جاسقا تولعانىن راستاپ, دۇكەنگە سوتتالماعاندىعى, مەديتسينالىق تەرىس كورسەتكىشتەرىنىڭ جوقتىعى جانە قارۋ ۇستاۋدىڭ قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى بويىنشا بىلىكتىلىك تەكسەرۋدەن وتكەندىگى تۋرالى انىقتاما بەرۋ كەرەك. بۇل قادامعا پوليتسيانىڭ رۇقساتىنسىز ساتىلعان قارۋلارمەن جاسالعان قىلمىستىق وقيعالاردىڭ تىركەلۋى سەبەپ بولعان. مىسالى, وسى ساناتتاعى قارۋلارمەن 2017 جىلدان بەرى 157 قىلمىس جاسالىپتى. ونىڭ 33-ءى قاراقشىلىق, 88-ءى بۇزاقىلىق بولسا, ۇشەۋى ولىمگە اكەپ سوقتىرعان. 2018 جىلى قازاقستانعا 4 مىڭنان اسا سيگنالدىق قارۋ اكەلىنىپتى. بۇلاردىڭ سىرتقى كورىنىسى «ماكاروۆ», «گلوك» ماركالى تاپانشالارعا اينا-قاتەسىز ۇقسايدى ەكەن.
– جالپى جۇرگىزىلگەن ءىس-شارالار ناتيجەسىندە زاڭسىز اينالىمداعى 3,5 مىڭنان اسا اتىس قارۋى تاركىلەندى. ونىڭ باسىم كوپشىلىگىن ازاماتتار ءوز ەرىكتەرىمەن تاپسىرعان. جىل سايىن ازاماتتاردان زاڭسىز ساقتالعان اتىس قارۋىن, وق-دارىلەردى جانە جارىلعىش زاتتاردى ساتىپ الۋ اكتسياسى وتكىزىلىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا پوليتسياعا 1,3 مىڭنان اسا ازامات جۇگىنىپ, 107 ملن تەڭگەدەن اسا سومانى قۇراعان 2 مىڭنان اسا اتىس قارۋىن, 185 مىڭ پاترون, 16 كگ جارىلعىش زات تاپسىرىلعان. قارۋدى ساتىپ الۋ اكتسياسى ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتىپ, بەس جىلدا اتىس قارۋىمەن جاسالاتىن قىلمىستاردىڭ 42,2%-عا تومەندەۋىنە ىقپال ەتتى, – دەدى ماقسات بايبولوۆ.
سونىمەن قاتار ءىىم وكىلى جيىندا بيىل 5 تامىزدان باستاپ 11 تامىزعا دەيىن جۇرگىزىلىپ جاتقان «قاۋىپسىز اۋلا» ءىس-شاراسى جونىندە ايتىپ بەردى. بۇل قوعامدىق ءتارتىپتى ءتيىستى دەڭگەيدە ساقتاۋ, كوشەلەردە, اۋلالاردا قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ, جولىن كەسۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلۋدا. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى اكتسيا اياسىندا سۋىق قارۋدى جانە باسقا دا تىيىم سالىنعان زاتتاردى زاڭسىز الىپ ءجۇرۋ, الكوگول ونىمدەرىن ساتۋدا زاڭناما تالاپتارىن ساقتاماۋ, تۇنگى ۋاقىتتا تىنىشتىقتى بۇزۋ, كامەلەتتىك جاسقا تولماعانداردىڭ كوشەلەردە, ويىن-ساۋىق ورىندارىندا ءجۇرۋ, رۇقسات ەتىلمەگەن جەرلەردە ساۋدا-ساتتىق جاساۋ فاكتىلەرىن انىقتاپ جاتىر.
