دۇيسەنالى الىماقىن«Egemen Qazaqstan»
90 ماتەريال تابىلدى

رۋحانيات • 10 ناۋرىز، 2022

جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ جانە «دامەلى»

فرانتسۋز ادەبيەتى، ونىڭ ىشىندە پروزاسى ءۇشىن موپاسسان قانداي قادىرلى بولسا، ءبىزدىڭ پروزامىز ءۇشىن جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ سونداي قىمباتتى. «الاش» پارتياسى ارقىلى ەل ىسىنە ارالاسا ءجۇرىپ، شىعارماشىلىعىن دا ۇلكەن بەلەس­كە كوتەرگەن جازۋشىنىڭ ارتىنا قالدىرعان ەڭبەكتەرى تۋرالى كوپ جازىلدى، زەرتتەلدى. ءبىز بىلەتىن جازۋشى، دراماتۋرگ، پەداگوگ ايماۋىت ۇلىنىڭ تاعى ءبىر قىرى اۋدارماشىلىعى ەدى. 

رۋحانيات • 07 ناۋرىز، 2022

بايدىڭ قىزى

القيسسا، سىزدەرگە ءبىر بايدىڭ قىزى تۋرالى ايتسام دەيمىن. ول بۇلا وسكە­نىمەن، جاسىنان ونەرگە، عىلىمعا اڭسارى اۋعان، وڭى مەن سولىن ەرتە تانىعان، ءتىپتى قارشادايىنان ەۋروپا مادەنيەتىمەن سۋسىنداعان، ەسەيە كەلە تۋعان ەلىنىڭ ونەرىنە ەرەكشە ۇلەس قوسقان قارلىعاشتاردىڭ ءبىرى بولدى.

ادەبيەت • 01 ناۋرىز، 2022

سولدات اقىندار

الەم ادەبيەتىندە دە، ءبىزدىڭ ادەبيەتتە دە جاھاندىق ەكى ۇلكەن سوعىس تۋرالى جازىلعان شىعارمالار از ەمەس. كۇللى الەم وقىرمانى تۇشىنىپ وقىپ جۇرگەن كوركەم شىعارمانىڭ كوبى وسى ۇلكەن سوعىستاردى ارقاۋ ەتتى.

ادەبيەت • 28 اقپان، 2022

پولشادان كەلگەن العىسحات

ەلىمىزدە ءار جىلعى كوكتەمنىڭ العاشقى كۇنى العىس ايتۋ كۇنى­مەن باستالادى. بۇل كۇن – تى­نىشتىق پەن بەرەكەنىڭ، ءوزارا قارىم-قاتىناستىڭ، سەنىم مەن تاتۋلىقتىڭ مەرەكەسى. كەزىندە تۋىس­تارىمەن بىرگە پولشا ەلىنەن قازاقستانعا قونىس اۋدار­عان ناتاليا بوگدانوۆيچ ءوزىن باعىپ-قاققان ءدۇريا اتتى اجە­گە العىسحاتىن جولداپ، ءۇشبۋ سالەم جولداعان قۇندى دە­رەك الماتى قالالىق مەملە­كەتتىك ارحيۆىندە ۇزاق جىلدار بويى ساقتالىپ كەلەدى. ءبىز وسى ورتالىقتىڭ باس ساراپشىسى ءلايلا قاسىمقىزى ۇسىنعان ارحيۆ ماتەريالىن وقىر­مانعا ۇسىنىپ وتىرمىز.  

ادەبيەت • 28 اقپان، 2022

«تۇرمەدە ولەڭدەرىمدى ساتقانىم راس»

دجيممي سانتياگو باكا 1952 جىلى مەكسيكادا تۋعان. جاس­تايىنان جەتىم قالىپ، اتا-اجەسىنىڭ تاربيەسىندە بولعان. 

ونەر • 23 اقپان، 2022

كينوعا ستسەناري ەمەس، نيەت جەتىسپەيدى

ءسوزدى اۋەلى جازۋشى بەيىمبەت ءمايليننىڭ «كۇلپاشىنان» باستايىق. تەاتر ساحناسىنا دا، كينو ءتۇسىرۋ ءۇشىن دە بۇل شىعارما سۇرانىپ-اق تۇر. قازىرگى كورەرمەنى كوپ كينولاردىڭ نەگىزگى ارقاۋى ومىردە بولعان وقيعالار جەلىسىمەن ءتۇسىرىلىپ جاتقانىنان حاباردارمىز.  

رۋحانيات • 17 اقپان، 2022

«مۇزبەن شاپتىم جاعالاپ...»

ءبىز قازاقتىڭ وسىعان دەيىن كورگەن قاسىرەتى مەن قياناتىن، تاۋ­قىمەتىن جۇبان اقىننىڭ «مىڭ ءولىپ، مىڭ تىرىلگەن» دەگەن اتالى سوزىمەن سيپاتتاي سالامىز، شىن­دىعىندا، ءبىزدىڭ وسى كۇنگە جەتىپ، ۇلت بولىپ ۇيىسۋىمىزعا، جارىق تاڭعا جەتۋىمىزگە «مىڭ ءولىپ، مىڭ ءتىرىلۋ» دەگەننىڭ ءوزى از­­دىق ەتەردەي. دالامىز بەن پەيى­­لىمىز قانشا كەڭ بولعان سايىن تاعدىردان، زاماننان، ادام­نان، ساياساتتان كورگەن قيتۇرقى­لىعىمىز دا سوعۇرلىم شەكسىز بولدى.

ادەبيەت • 15 اقپان، 2022

قازاقتىڭ «ءحارري پوتتەرى» قاشان جازىلادى؟

ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «ادەبيەتتi ەشكiم ماقتانىش ءۇشiن جازبايدى، ول مiنەزدەن تۋادى، ۇلتىنىڭ قاجەتiن وتەيدi ءسويتiپ» دەگەن جاقسى ءسوزى بار. بۇل ءسوز وسى ۇلى ونەردىڭ ماڭىزدىلىعىن ايقىنداپ بەرەتىن اكسيوما بولماق. قازاق ءسوز ونەرىنىڭ ءبىر ارناسى بالالار ادەبيەتى ەكەنى باياعىدان ءمالىم. ءبىز سول ارقىلى وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ەرتەڭىن باعامداپ كەلدىك. اتالعان سالا جىلدان-جىلعا سان جاعىنان دا، ساپا جاعىنان دا دامىپ كەلە جاتقانىنا كوز جۇمۋعا بولمايدى. دەسە دە، كوكەيدە جۇرگەن تۇيتكىلدەر دە از ەمەس. بۇگىنگى دوڭگەلەك ۇستەلگە وسى سالادا قالام تەربەپ جۇرگەن جازۋشىلار مولداحمەت قاناز، تولىمبەك ءابدىرايىم، تۇرسىنبەك ءالي ۇلى، الىبەك بايبول جانە ءادينا ءجۇسىپ قاتىسىپ وتىر.

ادەبيەت • 14 اقپان، 2022

جاركەن اقىن جالعىز با؟

«جالعىزدىق — ۇيىڭدە تەلەفون تۇرىپ، ساعاتتىڭ شىرىلداۋى». اكتريسا فاينا رانەۆسكايانىڭ وسى ءبىر سوزىندە جىلدار بويى، ءتىپتى عاسىرلار بويى ءبىز سارساڭ بولىپ ىزدەپ جۇرگەن ءومىر ءسۇرۋدىڭ ماعىناسى جاتقانداي سەزىلەدى. مىنا عالامدا جالعىزدىق فەنومەنى حاقىندا ويلانباعان اقىل يەسى كەمدە-كەم شىعار. مەنىڭشە، ول تۋرالى ويلانۋدىڭ ءوزى جالعىزدىققا باستايتىن جول سياقتى. جاپان دالادا كوكتەگى بۇلتپەن جارىسىپ، اۋىق-اۋىق الدەبىر اۋەنگە باسىپ، ءبىر ساپارعا كەتىپ بارا جاتقان جالعىز اتتى جولاۋشىنى كورگەن بولارسىز، مىنە، ونىڭ اتى – جالعىزدىق. الىستا، ءمالىم ءبىر قالادا تەڭىزدەي تەرەڭ ويىن تار بولمەگە، اق پاراققا سىيعىزا الماي ارپالىسىپ وتىراتىن اقىندى بىلەرسىز، ەندەشە، ونىڭ دا اتى – جالعىزدىق.

رۋحانيات • 13 اقپان، 2022

دالا سىيلاعان دەگدارلىق

بەلىنە جاۋ سناريادى ءتۇسىپ، اۋىر جارا­لانعان، كەيىن بەيبىتشىلىك ورناعاندا نەمىستىڭ تروفەيلىك جۇك ۇشاعىمەن الماتىعا ەمدەلۋگە بارعان سوعىس اردا­گەرى، العاشقى سۋرەتىن ستالينگراد ماي­دانىندا سالعان سۋرەتشى، رەجيسسەر، قازاق انيماتسياسىنىڭ اتاسى امەن قايداروۆ تۋرالى از جازىلعان جوق. ونىڭ ازاماتتىعىمەن قاتار ەلىنە جاساعان ەڭبەكتەرى بۇل كۇنى ويلى ۇرپاق­تىڭ جادىندا ساقتاۋلى تۇر. سوناۋ قيىن-قىستاۋ كەزدە ءوز ەركىمەن سۇرانىپ قىزىل اسكەر قاتارىندا بول­عان امەن قايداروۆتىڭ تۇلا بويىنداعى باتىلدىق پەن ەر جىگىتكە ءتان دارالىق ونى بيىككە الىپ شىقتى. ونىڭ قازاق رۋحانياتىنا قوسقان ۇلەسى ۇشان-تەڭىز ەكەنىن دالەلدەۋ ءۇشىن ول ىستەگەن يگى ىستەردى تىزبەلەپ ايتىپ وتىرۋدىڭ دا قاجەتى شامالى. امەنگە جىگەر بەرگەن تۋعان ەلىنىڭ ەرتەڭى ەكەنى داۋسىز.