دۇيسەنالى الىماقىن
دۇيسەنالى الىماقىن«Egemen Qazaqstan»
378 ماتەريال تابىلدى

رۋحانيات • 31 جەلتوقسان, 2025

نوبەل, بۋكەر جانە ءبىز

قازىر ۇندىستاندىق جازۋشى اراۆيند اديگانىڭ «اق جولبارىس» اتتى رومانىن وقىپ ءجۇرمىن. اتاقتى «New York Times» بۇل كىتاپتى ەڭ ءوتىمدى كىتاپ دەپ الەمگە تانىستىرىپتى. سويتەتىن دە ءجونى بار. شىعارما وزىنە قىزىقتىرادى. ارا-تۇرا ەزۋ تارتاتىن تۇستارى دا جوق ەمەس. ءتىپتى اۆتور ءوز كوزىمەن كورگەندەرىن فيلوسوفياعا اينالدىرىپ جىبەرگەندەي. وقىڭىزشى, ءبۇي دەيدى: «مۇسىلمانداردىڭ ءبىر قۇدايى بار, حريستيانداردىڭ ءۇش قۇدايى بار. ال ۇندىلەردىڭ 36 ميلليون قۇدايى بار», دەيدى بىردە. وسى سويلەمدى وقىپ, تەرەڭ ويلاناسىز. ءار ءتۇرى ءدىن, اعىم مەن كوزقاراس, تىرشىلىكتىڭ تاۋقىمەتى قوعامدى الا-قۇلا ويلاۋعا, ءشوپتى دە شوڭگەنى دە ولەڭ دەۋگە ءماجبۇر ەتەدى ەكەن. اۆتور مەنىڭشە, سونى ايتىپ تۇر.

قوعام • 31 جەلتوقسان, 2025

تاريحي تامىرمەن تابىسقان ءسات

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە, 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرى 14,8 مىڭنان استام ەتنوستىق قازاق قانداس مارتەبەسىن العان. جىل سايىن ءوسىپ كەلە جاتقان بۇل كورسەتكىش شەتەلدەگى قازاقتاردىڭ اتاجۇرتىنا كوپتەپ ورالىپ جاتقانىن دالەلدەيدى.

ادەبيەت • 30 جەلتوقسان, 2025

ءتورت جىل عانا مەكتەپكە بارعان نوبەل يەگەرى

ادەبيەت سالاسى بويىنشا نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى گراتسيا دەلەددا مەكتەپتە بار بولعانى ءتورت جىل عانا وقىعانىن بىلەسىز بە؟ ول ارتىنا ولشەۋسىز ەڭبەك قالدىرعان يتاليالىق قالامگەر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

عىلىم • 30 جەلتوقسان, 2025

زەرتتەۋدىڭ ابىرويلى جىلى

كوزدى اشىپ-جۇمعانشا تاعى ءبىر جىل زۋلاپ وتە شىقتى. بيىل ەلىمىزدىڭ عىلىم سالاسى تابىستى بولعانى انىق. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ عىلىم جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە: «قازىر عىلىمعا ارقا سۇيەگەن مەملەكەتتەر الەمنىڭ دامۋ كوشىن باستاپ تۇر. ءبىز سول ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن عىلىمعا ايرىقشا ءمان بەرۋىمىز كەرەك, ياعني عىلىمدى قارقىندى دامۋدىڭ توتە جولى رەتىندە قاراستىرۋىمىز كەرەك. احمەت بايتۇرسىن ۇلى «وزعان­دارعا جەتۋ كەرەك, جەتكەندەردەن وزۋ كەرەك» دەگەن بولاتىن. بۇدان ءبىر عاسىر بۇرىن ايتىلعان ءسوز قازىر, اسىرەسە وزەكتى», دەگەن بولاتىن. ياعني ەندىگى جەردە ەلىمىزدە عىلىمعا كوڭىل ءبولۋ جىل سايىن ارتا تۇسپەك.

تانىم • 30 جەلتوقسان, 2025

اۋدارماشىنى جي الماستىرا الا ما؟

كەيىنگى جىلدارى جاساندى ينتەللەكت (جي) قارقىندى دامىپ, اۋدارما سالاسىنا دەندەپ ەنە باستادى. ونلاين اۋدارما پلاتفورمالارى, نەيروجەلىلەرگە نەگىزدەلگەن جۇيەلەر كەز كەلگەن ءماتىندى بىرەر سەكۋندتا بىرنەشە تىلگە اۋدارا الادى. بۇل جاعداي «بولاشاقتا جي ادام-اۋدارماشىنىڭ ورنىن باسا الا ما؟» دەگەن زاڭدى سۇراق تۋعىزدى. سوعان جاۋاپ ىزدەپ, ارنايى دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرعان ەدىك.

قوعام • 29 جەلتوقسان, 2025

14 مىڭنان استام ەتنيكالىق قازاق ەلگە ورالدى

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە, 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرى 14,8 مىڭنان استام ەتنيكالىق قازاق قانداس مارتەبەسىن العان, دەپ حابارلايدى Egemen.kz. 

باسىلىم • 27 جەلتوقسان, 2025

«Duke University» گازەتىندەگى قازاق فولكلورى تۋرالى ماقالا

اقش-تىڭ جەتەكشى ديۋك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گازەتى 1957 جىلى قازاق فولكلورى تۋرالى جارىق كورگەن كىتاپ حاقىندا اقپارات جاريالاعان. سول كەزدە ءارتۇرلى باسپالاردان جارىق كورگەن تاريح, ادەبيەت, ونەر, عىلىم تۋرالى كىتاپتاردى ستۋدەنتتەرگە, وقىرماندارعا تانىستىرۋدى ماقسات ەتكەن بۇل باسىلىم ءبىزدىڭ ەل تاريحى مەن مادەنيەتىن امەريكالىق وقىرماندارعا سوناۋ ەرتەدەن ناسيحاتتاي باستاعان. ماتىندە عاسىرلار بويى قازاق تايپالارى ورتالىق ازيانىڭ ۇلان-عايىر دالاسىن مەكەندەپ كەلگەنىن ايتادى. سونىمەن بىرگە جىلقى وسىرۋمەن اينالىسىپ, جاۋىنگەر ءارى ەركىندىككە قۇشتار بۇل كوشپەلى حالىق باي ءارى سالىستىرمالى تۇردە كۇردەلى اۋىز ادەبيەتى ءداستۇرىنىڭ يەلەرى ەكەنىن جازادى.

قوعام • 26 جەلتوقسان, 2025

قازاق حاندىعى تۋرالى قۇندى ەڭبەك

تاريح دوكتورى, PhD, توكيو شەتەل تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى دۇيسەنالى ءابدىلاشىم ۇلىنىڭ «ەلدىك فەنومەن: قازاق حاندىعىنىڭ تسين پاتشالىعىنا جولداعان بىرەگەي ديپلوماتيالىق قۇجاتتارى تۋرالى تاريحي-دەرەكتانۋلىق زەرتتەۋ» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ عىلىمي كىتاپحاناسى مەن الماتىداعى عىلىم ورداسىندا ءوتتى. اتالعان ەڭبەك توكيودا جارىق كورگەن.

ءبىلىم • 25 جەلتوقسان, 2025

مەرۋەرت بيجانوۆا: وكسفورد بالا كۇنگى ارمانىمدى ورىندادى

بۇگىندە زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «حالىق پەن حالىقتى, ادام مەن ادامدى تەڭەستىرەتىن – ءبىلىم» دەگەن ءسوزى اقيقاتقا اينالدى. جاس بولسا دا توپ جارىپ, 24 جاسىندا الەمگە ايگىلى وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورانتۋراسىنا وقۋعا تۇسكەن مەرۋەرت بيجانوۆامەن جاقىن تانىسىپ, ونىڭ عىلىم جولىنداعى جەتىستىگى تۋرالى اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

قازاقستان • 25 جەلتوقسان, 2025

حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىندا – قازاقستان كۇنى

حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ شتاب-پاتەرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن سەرىكتەستىگىن تەرەڭدەتۋ, سونداي-اق ەلدىڭ مادەني مۇراسىن ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان «قازاقستان كۇنى» اتتى رەسمي ءىس-شارا ءوتتى.

ياندەكس.مەتريكا