ءومىرى شىتىرمان وقيعالارعا تولى ەللە مايلارت كەزىندە ءبىزدىڭ دالامىزعا دا ات باسىن بۇرىپتى. ول جەرورتا تەڭىزىنەن تيبەتكە, بەيجىڭنەن كاشميرگە دەيىن ساياحات جاساپ, رۋحاني ىزدەنىس پەن قيىن جولداردى باستان وتكەرەدى. وتكەن عاسىردىڭ 30-جىلدارىنىڭ باسىندا ورتالىق ازياعا جاساعان ساپارى ونىڭ ومىرىندەگى ەڭ ەلەۋلى وقيعاعا اينالدى. موڭعوليا ءوڭىرى, وزبەكستاننىڭ تاشكەنت, سامارقان, بۇحارا قالالارىن ارالاپ جۇرگەندە فوتواپپارات نىساناسىنا وسى ءبىر قازاق ايەلى ءىلىنىپتى. ونىڭ كوزىنە ۇلتتىق كيىم كيىپ, قامسىز كۇيدە ك ۇلىپ تۇرعان بەينە تىم ادەمى كورىنگەن بولار. سول ساپارىندا مايلارت تۇيەمەن ارال تەڭىزىنىڭ شىعىسىنداعى قىزىلقۇم ءشولىن كەسىپ وتكەنىن دە بىلدىك.
«جالعىز تۇركىستان» كىتابىندا مايلارت قازاق دالاسىنداعى كوشپەلى ءومىردى, قىرعىز بۇركىتشىلەرىن, كەڭەس وداعىنىڭ قۇپيا ورگاندارىمەن كەزدەسۋلەرىن سيپاتتايدى. ول ساپارىندا كوزىمەن كورگەن حالىقتىڭ تۇرمىسىن, ءداستۇرىن, كوشپەلى مالشىلاردىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىن سۋرەتتەيدى. مىسالى, قىزىلقۇمداعى قازاق ايەلدەرى شاعىن ستانسادا ساماۋرىنمەن سۋ ساتىپ, وتباسى قامىن ويلاعانىن مايلارت قاعازعا تۇسىرگەن.
ەللا حانىم تۇسىرگەن وسى ءبىر سۋرەتتەن كەشەگى كۇنگى ۇلتتىق كيىمدەرىمىزدىڭ ءستيلى قانداي بولعانىن اڭداي الامىز. سۋرەتتەگى اقجارقىن بەينە جيناقىلىقتىڭ, يبالىلىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ-اق تۇر.
مايلارت اتالعان كىتابىندا تاريحي دەرەكتەردى دە كەلتىرىپ, قازاق جەرىنىڭ ءتول اتاۋىن, جەرگىلىكتى حالىقتى, ولاردىڭ ءداستۇرىن قاعازعا تۇسىرۋدەن جالىقپايدى. سىرداريانىڭ ۇلكەن يىرىمدەرى مەن جەر بەدەرىن, ءاربىر ەلدى مەكەننىڭ ەرەكشەلىگىن كارتادان قاراپ, ناقتى كورسەتەدى. ول ساپار بارىسىندا جەرگىلىكتى ادامداردان مادەني جانە تۇرمىستىق اقپارات جيناپ, قازاقتاردىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىن, ساۋدا-ساتتىق پەن وتباسى ءومىرىن ەگجەي-تەگجەيلى باياندايدى. مايلارتتىڭ ساپارناماسى تەك جەكە زەرتتەۋ عانا ەمەس, باتىس وقىرمانى ءۇشىن قازاق دالاسى مەن ورتالىق ازيانىڭ مادەنيەتىن تانىستىرۋشى ەڭبەك بولعانى انىق.
ەللە مايلارت 1997 جىلى 94 جاسىندا قايتىس بولدى, ارتىندا كوپتەگەن عىلىمي جانە كوركەم ەڭبەكتەر قالدىردى. «جالعىز تۇركىستان» – ونىڭ تۇركىستان ايماعىنداعى ساپارىن, حالىقتىڭ تۇرمىسىن, قازاق دالاسىنىڭ باي تابيعاتىن بەينەلەيتىن ەڭبەگى.
