19-20 مامىر كۇندەرى ەلوردادا «التىن وردا – دالا وركەنيەتىنىڭ ۇلگىسى: تاريح, ارحەولوگيا, مادەنيەت, بىرەگەيلىك» اتتى حالىقارالىق عىلىمي سيمپوزيۋم ءوتتى. ءىس-شاراعا الەمنىڭ 23 ەلىنەن 300-دەن استام جەتەكشى عالىمدار, ساراپشىلار مەن ماماندار قاتىستى. سيمپوزيۋم قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار التىن وردا مۇراسىن زەرتتەۋ جانە دارىپتەۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى حالىقارالىق اكادەميالىق قاۋىمداستىقتىڭ ورتاق ۇستانىمدارىن ايقىندايتىن قارار قابىلدادى.
استانادا حالىقارالىق سيمپوزيۋم ءوتىپ جاتىر: 20-دان استام ەلدەن دەلەگاتسيا كەلدى
سيمپوزيۋم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن, يۋنەسكو-نىڭ قولداۋىمەن جانە حالىقارالىق ءارى مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى بەدەلدى تۇلعالاردىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى. ءىس-شاراعا يۋنەسكو باس ديرەكتورىنىڭ مادەنيەت جونىندەگى ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى, يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مۇرا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ەلۋندۋ لازار, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى ارسلان كويچيەۆ, تاتارستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت ءمينيسترى يرادا ايۋپوۆا, «La France s’engage» قورىنىڭ پرەزيدەنتى ودرە ازۋلە, موڭعوليا عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى سودنوسامبۋ دەمبەرەل, وزبەكستان رەسپۋبليكاسى عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى شاۆكات ايۋپوۆ جانە باسقالارى قاتىستى.
قاراردى قابىلداۋ سيمپوزيۋمنىڭ پلەنارلىق جانە سەكتسيالىق وتىرىستارى اياسىندا جۇزەگە استى. وعان عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىنىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, اكادەميالىق ينستيتۋتتاردىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق گۋمانيتارلىق جانە عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا اتسالىسىپ وتىرعان بەيىندى قۇرىلىمدار قاتىستى. قۇجات ۇلى دالا مۇراسىنىڭ تاريحي, مادەني جانە وركەنيەتتىك ماڭىزىن جان-جاقتى تالقىلاۋدىڭ قورىتىندىسى بولدى.
قاراردا قاتىسۋشىلاردىڭ ورتاق ۇستانىمىن بىلدىرەتىن نەگىزگى قاعيدالار بەكىتىلگەن. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ التىن وردا مەن ۇلى دالا وركەنيەتىنىڭ تاريحي-مادەني مۇراسىن زەرتتەۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق اكادەميالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان باستامالارىنا قولداۋ ءبىلدىرىلدى. سونىمەن قاتار عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ديالوگىن دامىتۋعا جانە زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ىلگەرىلەۋىنە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتكەنى ءۇشىن يۋنەسكو-عا العىس ايتىلدى.
التىن وردا: ۇلى دالا وركەنيەتىنىڭ التىن ارقاۋى
قۇجاتتا حالىقارالىق عىلىمي قاۋىمداستىق پەن بەيىندى ۇيىمداردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرە وتىرىپ, مەملەكەتارالىق مادەني جانە گۋمانيتارلىق جوبالار ارقىلى التىن وردا مۇراسىن جۇيەلى زەرتتەۋ جانە كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ قاجەتتىگى اتاپ وتىلگەن. سونداي-اق التىن وردانىڭ تاريحي ءرولىن كەڭ وركەنيەتتىك تۇرعىدا جاڭاشا ءارى كەشەندى پايىمداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا, ونىڭ زياتكەرلىك, رۋحاني, ينستيتۋتسيونالدىق جانە ەكونوميكالىق ەرەكشەلىكتەرىن تەرەڭ اشۋعا باسىمدىق بەرىلگەن.
قاراردا التىن وردانىڭ ەتنوستىق جانە ءدىني ارالۋاندىلىق قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن كوپمادەنيەتتى قوعامنىڭ بىرەگەي ۇلگىسى بولعانى جانە ءتۇرلى حالىقتار مەن مادەنيەتتەر اراسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ تۇراقتى ۇلگىلەرىن قالىپتاستىرعانى ەرەكشە اتاپ وتىلەدى. سونىمەن قاتار التىن وردانىڭ ۇلى دالاداعى ساياسي-مادەني داستۇرلەردىڭ قالىپتاسۋىنا, حالىقارالىق ساۋدا مەن ديپلوماتيانىڭ, قۇقىقتىق ينستيتۋتتاردىڭ, نۋميزماتيكا, ونەر مەن قولونەردىڭ دامۋىنا, سونداي-اق ورتالىق ەۋرازياداعى كوشپەلى جانە قالالىق وركەنيەتتەردىڭ ەۆوليۋتسياسىنا قوسقان ەلەۋلى ۇلەسى كورسەتىلگەن.
قۇجاتتا التىن وردا ءداۋىرىنىڭ ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەرىن الەمدىك تاريحي-مادەني مۇرانىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە ساقتاۋ ماسەلەسىنىڭ ايرىقشا ماڭىزى كورسەتىلىپ, ۇلى دالا حالىقتارىنىڭ مۋزىكالىق داستۇرلەرى, ەپوستىق مۇرالارى, اۋىزشا اڭىز-اڭگىمەلەرى مەن فولكلورى سەكىلدى ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرانى قورعاۋ جانە دارىپتەۋ قاجەتتىگى اتاپ وتىلگەن. سونىمەن قاتار وسى باعىتتا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن عالىمدارعا ارنالعان حالىقارالىق تاعىلىمدامالاردى, بىرلەسكەن زەرتتەۋ باعدارلامالارىن جانە اكادەميالىق ۇتقىرلىقتى كەڭەيتۋ باستامالارىنا قولداۋ ءبىلدىرىلدى.
سيمپوزيۋم قاتىسۋشىلارى التىن وردا مەن ۇلى دالا وركەنيەتىنىڭ مۇراسىن تەرەڭ زەردەلەۋگە باعىتتالعان پانارالىق جانە حالىقارالىق عىلىمي جوبالاردى دامىتۋدى قولدادى. بۇل باستامالار ورتالىق ەۋرازيا ەلدەرى اراسىنداعى گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا جانە ۇزاق مەرزىمدى عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ىقپال ەتەتىنى اتاپ ءوتىلدى. سونىمەن قاتار سيمپوزيۋمدى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرعانى جانە التىن وردا تاقىرىبىن حالىقارالىق عىلىمي كۇن تارتىبىندە جۇيەلى تۇردە ىلگەرىلەتىپ وتىرعانى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا العىس ءبىلدىرىلدى.
قابىلدانعان قارار الداعى عىلىمي, ءبىلىم بەرۋ جانە مادەني-گۋمانيتارلىق قىزمەتتىڭ تۇجىرىمدامالىق ءارى پراكتيكالىق باعدارشامى بولۋعا باعىتتالعان. قۇجات حالىقارالىق اكادەميالىق ىقپالداستىقتى نىعايتۋدىڭ جانە الەمدىك قاۋىمداستىق ءۇشىن امبەباپ قۇندىلىققا يە تاريحي مۇرانى ساقتاۋ مەن جان-جاقتى زەرتتەۋگە ارنالعان تۇراقتى ىنتىماقتاستىق تەتىكتەرىن قالىپتاستىرۋدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن ايقىندايدى.
