ءار تەكشە مەتردەگى سەنىمدىلىك: «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق قىس سىناعىنان سۇرىنبەي ءوتتى

– ازامات نۇرجان ۇلى, جىلىتۋ ماۋسىمى – گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىنە جىل سايىنعى ۇلكەن سىن. كومپانيا 2025–2026 جىلداردىڭ قىسقى ماۋسىمىن قالاي وتكەردى؟

– شىندىعىندا, كۇن سۋىتا سالا جۇيەگە تۇسەتىن سالماق ەسەلەپ ارتادى. دەگەنمەن, بيىلعى ماۋسىمدا ءبىز بارلىق نەگىزگى كورسەتكىشتەردى تولىق ءارى مۇلتىكسىز ورىنداپ شىقتىق. تەمپەراتۋرانىڭ كۇرت تومەندەۋى مەن سۇرانىستىڭ شارىقتاۋ شەگىنە جەتكەن كەزدەرىندە دە «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» كوگىلدىر وتىندى تۇتىنۋشىلارعا ءۇزىلىسسىز جەتكىزىپ وتىردى. بۇل جەتىستىككە ءبىز قىس تۇسپەي تۇرىپ قولعا العان جۇيەلى دە كەشەندى دايىندىقتىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك.

– دايىندىق شەڭبەرىندە ناقتى قانداي ءىس-ارەكەتتەر جاسالدى؟

– ءبىز الدىمەن جوندەۋ, دياگنوستيكالاۋ جۇمىسىنىڭ وتە ۇلكەن كولەمىن ەڭسەردىك. اتاپ ايتساق, ماگيسترالدىق گاز قۇبىرلارىنىڭ جەلىلىك بولىگىندە 600-دەن استام اقاۋلى قۇبىر سەكتسياسى الماستىرىلىپ, قالپىنا كەلتىرىلدى. بۇل جۇيەنىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرىپ قانا قويماي, گاز تاسىمالداۋ كولەمىن وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 2%-عا, ياعني 18,4 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى.

ەرەكشە اتاپ وتەرلىگى – رەسپۋبليكانىڭ باتىسىنداعى ءۇش وبلىستى كوكتەي وتەتىن «ورتا ازيا – ورتالىق» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنداعى كەشەندى جۇمىس. مۇندا بارلىعى 7 290 اقاۋلى سەكتسيا جويىلدى. سونداي-اق «اتىراۋ» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرلارى باسقارماسىنا قاراستى «ىندەر» كومپرەسسورلىق ستانساسىنىڭ قوسىلۋ تورابىن قايتا جاڭعىرتتىق. بۇل جاڭا باعىتتاردا تاسىمالداۋ مۇم­كىندىگىنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتتى. اتق­ا­رىلعان جوندەۋ جۇمىسى وزبەكستان, قىرعىزستان باعىتتارىندا ەڭ جوعارى جۇكتەمە كەزەڭىندە گازدى قابىلداۋ مەن تاسىمالداۋدى ىركىلىسسىز قامتاماسىز ەتىپ, قىتاي باعىتىنداعى ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرۋعا جول اشتى. وعان قوسا, «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ 2-تار­ماعىنا قاتىستى ءترانزيتتى ودان ءارى ۇلعايتۋعا بەرىك نەگىز قالاندى.

– ىشكى نارىقتاعى احۋال قالاي بولدى؟ ەلدەگى گاز تۇتىنۋ كولەمىندە قانداي دا ءبىر وزگەرىس بايقالدى ما؟

– ءيا, 2025–2026 جىلدارداعى جىلىتۋ كەزەڭىندە ىشكى تۇتىنۋ كولەمى 7%-عا ءوستى. وسىنداي ەڭ جوعارى جۇكتەمەلەردى تۇراقتى جابۋعا جەراستى گاز قويما­لارىنىڭ (جاگق) مۇمكىندىگىن بارىنشا ءتيىمدى ءارى بەلسەندى پايدالاندىق. ولاردان بارلىعى شامامەن 2,4 ملرد تەكشە مەتر گاز ىرىكتەپ الىندى.

مۇنداعى نەگىزگى سالماق «بوزوي» جەر­استى گاز قويماسىنا ءتۇستى – ودان 1,9 ملرد تەكشە مەتر كوگىلدىر وتىن الىندى. سونىمەن قاتار «پولتوراتسكيدەن» 350 ملن, «اقىرتوبەدەن» 120,8 ملن تەكشە مەتر گاز ىرىكتەلدى. وسىنداي سا­ۋاتتى ستراتەگيالىق قادامدار تۇتىنۋ كولەمىندەگى ماۋسىمدىق اۋىتقۋلاردى ءتيىمدى تۇردە قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەردى.

– جۇيەنىڭ تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتكەن تاعى قانداي ما­ڭىزدى فاكتورلاردى اتار ەدىڭىز؟

­­­ – جۇيەنىڭ تۇراقتى جۇمىسىن سونىمەن قاتار «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» مگق جانە «قازاقستان – قىتاي» مگق ترانزيتتىك الەۋەتىن پايدالانا وتىرىپ, «QazaqGaz» ۇلتتىق گاز كومپانياسىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدا ۋاقتىلى تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, رەزەرۆتىك قۋاتتاردىڭ بولۋى جانە تاسىمالداۋ رەجىمدەرىن ءتيىمدى باسقارۋ, سونداي-اق «QazaqGaz» ۇك» اق كومپانيالار توبىنىڭ جانە تابيعي گاز جەتكىزۋشىلەرىنىڭ, ونىڭ ىشىندە امانگەلدى كەن ورىندارى توبىنىڭ ۇيلەستىرىلگەن جۇمىسىن قامتاماسىز ەتتى.

سونداي-اق 2026 جىلعى قاڭتاردا «QazaqGaz» ۇك» اق باسقارما توراعاسى الىبەك جاماۋوۆ ەنشىلەس كاسىپورىندار باسشىلارىنىڭ باسىن قوسىپ, كۇزگى-قىسقى كەزەڭنەن ءوتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان ارنايى كەڭەس وتكىزگەن ەدى. جيىننىڭ قورىتىندىسىندا بەرىلگەن ناقتى تاپسىرمالار گازبەن جابدىقتاۋدىڭ سە­نىم­دىلىگىن ارتتىرىپ قانا قويماي, كەلە­سى 2026–2027 جىلدارداعى جىلىتۋ ماۋسىمىنا الدىن الا دايىندىقتى باستاپ كەتۋگە سەرپىن بەردى.

– دەمەك, كەلەسى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق قازىردىڭ وزىندە باستالىپ كەتتى عوي؟

– ءدال سولاي. اعىمداعى جىلىتۋ ماۋ­سىمى اياقتالا سالىسىمەن, ءبىز بىردەن 2026–2027 جىلدار كەزەڭىنە دايىندىقتى باستاپ كەتتىك. جوسپارىمىز اۋقىمدى. الداعى ۋاقىتتا «بۇحارا – ورال», «قارتالى – رۋدنىي», «ورتا ازيا – ورتالىق», «بگا – تبا» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرلارىندا, قاراتاۋعا باراتىن گاز قۇبىر-بۇرماسىندا, وزگە دە ماڭىزدى باعىتتاردا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ كوزدەلىپ وتىر. باستى نازار – بۇكىل جۇيەنىڭ سەنىمدىلىگى مەن قاۋىپسىزدىگىن ودان ءارى ارتتىرۋعا باعىتتالادى.

– ءسوز سوڭىندا, وتكەن  ماۋ­سىم­نىڭ باستى قورىتىندىسىن قالاي تۇيىندەگەن بولار ەدىڭىز؟

– ەڭ باستىسى, ەلىمىزدىڭ گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىنىڭ كەز كەلگەن جوعارى جۇكتەمەلەرگە توتەپ بەرە الاتىن اسا ءتوزىمدى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ءىس جۇزىندە دالەلدەدىك. ءبىزدىڭ ماگيسترالدار قاتال اۋا رايىندا دا حالىقتى, وتاندىق ونەركاسىپتى تۇراقتى, قاۋىپسىز گازبەن قامتاماسىز ەتۋدەگى ءوزىنىڭ نەگىزگى ميسسيا­سىن ابىرويمەن ورىنداپ شىقتى.

2025–2026 جىلدارداعى جىلىتۋ ماۋ­سىمىنىڭ ناتيجەلەرى ەلىمىزدىڭ گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىنىڭ جوعارى دەڭ­گەي­دەگى سەنىمدىلىگى مەن مىزعىماس تۇراق­تىلىعىنىڭ جارقىن كورىنىسى بولدى. «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» ۇجىمى ارتقان جۇكتەمەلەردى ءساتتى ەڭسەرىپ قانا قويماي, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جولىنداعى جۇيەلى جۇمىستىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. بۇل تولايىم تابىستىڭ ارتىندا – كۇردەلى وندىرىستىك مىندەتتەردى جەدەل شەشۋگە, كوگىلدىر وتىننىڭ ءۇزىلىسسىز تاسى­­مالدانۋىن قام­تاماسىز ەتۋگە قابىلەتتى, كاسىبي بىلىك­تىلىگى جوعارى, ۇيىمشىل ۇجىم تۇر. ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالاردىڭ دايەكتى ىسكە اسىرىلۋى, تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىككە باسا ءمان بەرىلۋى, باس كومپانيا – «QazaqGaz» ۇك» اق تاراپىنان كورسەتىلگەن جان-جاقتى قولداۋ الداعى ۋاقىتتا دا كاسىپورىننىڭ بولاشاققا نىق سەنىممەن قادام باسىپ, ەلىمىزدىڭ گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىندەگى ۇلتتىق وپەراتوردىڭ جوعارى مارتەبەسىن بيىكتەتە بەرۋىنە بەرىك نەگىز بولادى.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن –

جومارت وسپان,

«Egemen Qazaqstan»