ۇلت كوسەمى ۇرپاعىنىڭ بەيمالىم سۋرەتتەرى

الاش ۇلت-ازاتتىق قوزعا­لىسىنىڭ جەتەكشىسى, الاش پارتياسى جانە الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ تور­اعاسى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءاليحان بوكەيحاننىڭ ۇرپاقتارىنا قاتىستى قۇندى فوتوسۋرەتتەر وڭدەۋدەن ءوتىپ, رەسمي تۇردە ارحيۆ قورىنا قابىلداندى. بۇل سۋرەتتەر ۇلت كوسەمىنىڭ 160 جىلدىق مەرەيتويىنا تاماشا تارتۋ دەپ ەسەپتەيمىز.

2-سۋرەت: ءاليحان بوكەيحان بالالارى: ۇلى وكىتاي ءاليحان ۇلى بوكەيحان, قىزى زەينەپ اليحانقىزى سادۋاقاسوۆا (وڭ جاقتا). قاڭتار, 1930 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. № E-24324.

وسى كۇنگە دەيىن ءاليحان بوكەيحان بەينەسى تاڭبالانعان 30-دان استام فوتوسۋرەت عىلىمي اينالىمعا ەنگەن. تاريحي سۋرەتتەر ءار جىلدارى جارىق كورگەن عىلىمي ەڭبەكتەر مەن جيناقتاردا جاريالانىپ, زەرتتەۋشىلەر تاراپىنان كەڭىنەن پايدالانىلىپ كەلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا سماعۇل سادۋاقاس ۇلىنىڭ «ەكى تومدىق شىعارمالار جيناعى» (الماتى, 2003), اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلىنىڭ «سماعۇل سا­دۋا­قاسوۆ: عۇمىرنامالىق دەرەكتى حيكايات» (الماتى, 2009) ات­تى زەرتتەۋى, «الاشوردا: فوتو­البوم» (الماتى, 2017), الاشتانۋشى سۇلتانحان اقق ۇلىنىڭ ء«اليحان بوكەيحان. قازاق جەرىنىڭ جوقشىسى» ەكى تومدىق ەڭبەگى (استانا, 2017), «دىنمۇحامەد قوناەۆ: ءاليحان بوكەيحان – التى الاشتىڭ ءپىرى, رۋحاني كوسەمى...» (نۇر-سۇلتان, 2021) جانە باسقا دا باسىلىمدار بار. سونىمەن قاتار سوڭعى جىلدارى جۋرناليست سەرىكبول حاسان كارل بۋللا تۇسىرگەن بىرنەشە فوتوسۋرەتتى انىقتاپ, كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندى.

3-سۋرەت: زەينەپ اليحانقىزى سادۋاقاسوۆا جۇبايى, مەملەكەت قايراتكەرى سماعۇل سادۋاقاس ۇلىمەن. ورتالارىندا ۇلى ەسكەندىر. 1931 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. № E-24325.

ال ءاليحان بوكەيحان ۇرپاق­تارىنىڭ تاعدىرى دا زەرتتەۋشى­لەر نازارىنان تىس قالعان ەمەس. ولاردىڭ ءومىر جولى تۋراسىندا جوعارىدا اتى اتالعان ەڭبەكتەردە مالىمەتتەر بەرىلىپ, بىرقاتار فو­تو­سۋرەتى جاريالانعان. ەندى, مىنە, سولاردىڭ قاتارىن وقىر­مان قاۋىم نازارىنا ۇسىن­عا­لى وتىرعان تىڭ سۋرەتتەر تولىق­تىرىپ وتىر.

ۇلت كوسەمى مەن زايىبى ەلەنا ياكوۆلەۆنا سەۆوستيانوۆانىڭ وت­باسىندا زەينەپ (ەليزاۆەتا) (1903–1971), وكىتاي (سەرگەي) (1905–1957) ەسىمدى بالالارى دۇ­نيەگە كەلگەن.

4-سۋرەت: زەينەپ اليحانقىزى سادۋاقاسوۆا – 3-دارەجەلى اسكەري دارىگەر. سولتۇستىك-باتىس مايدانى. 1942 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. № E-24326.

زەينەپ اليحانقىزى سادۋاقاس كەلىنى – مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاق اكسر اعارتۋ حالىق كوميسسارى سماعۇل سادۋاقاس ۇلىنىڭ (1900–1933) جۇبايى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا اسكەري دارىگەر رەتىندە قاتىسقان. ولاردىڭ جالعىز ۇلى ەسكەندىر (1924–1941) ەرتە ەسەيىپ, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا ءوز ەركىمەن اتتانعان. ماسكەۋ وبلىسى نوۆو-پەتروۆ اۋدانىنا قاراستى سكيرمانوۆو اۋىلى ماڭىنداعى شايقاستىڭ بىرىندە حابارسىز كەتكەن.

5-سۋرەت: وكىتاي ءاليحان ۇلى بوكەيحان – ينجەنەر-گەولوگ. باشقۇرتستان, ۇشالى اۋدانى, ۇشالى اۋىلى. 1950 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. E-24327.

وكىتاي ءاليحان ۇلى ماسكەۋ تاۋ-گەولوگيالىق ينستيتۋتىنىڭ گەولوگيالىق بارلاۋ فاكۋلتەتىن تامامداعان. ونىڭ كاسىبي قىزمەتى جەزقازعان وڭىرىمەن تىعىز بايلانىستى. 1929 جىلدان تاۋ ينجەنەرى رەتىندە ەڭبەك ەتىپ, جەزقازعان كەن ورىندارىنىڭ كەلەشەگى جونىندە ماڭىزدى عىلىمي ەڭبەك جازدى. تاعدىر تالكەگىنە ۇشىراپ, اكە­سىنەن كەيىن تۇتقىندالىپ, نوريلسكىگە جىبەرىلدى. كەيىن حاكاس اۆتونوميالىق وبلىسىنىڭ سورسك قالاسىنا قونىستانىپ, گەولوگيالىق بارلاۋ ەكسپەديتسيا­سىندا باس ينجەنەر قىزمەتىن ات­قاردى. 1957 جىلى جەلتوقساندا ومىردەن ءوتتى.

6-سۋرەت: ينجەنەر-گەولوگ وكىتاي ءاليحان ۇلى بوكەيحان پەرزەنتى ەۆگەنيمەن بىرگە. 27 قىركۇيەك, 1951 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. E-24328.

تۇلعا اۋلەتىنىڭ عىلىمي ءداس­تۇرى كەيىنگى ۇرپاقتارىندا دا جال­عاسىن تاپتى. نەمەرەسى ەۆگە­ني وكىتاي ۇلى – تەحنيكا عى­لىمدارىنىڭ كانديداتى (1977), شوبەرەسى پەتر – زاڭ عىلىم­دا­رىنىڭ كانديداتى.

قايراتكەردىڭ ۇرپاقتارى بەينەلەنگەن 11 فوتوسۋرەت ارحيۆ قو­رىنا وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا قا­بىلداندى. تاعى ءبىر ايتا كەتەر­لىگى, سۋرەتتەر تۇپنۇسقا دەرەك قا­تارىنا جاتادى. ولاردىڭ كەيبىرى بۇرىن عىلىمي اينالىمعا ەنگە­نى­مەن, فوتوسۋرەتتەرگە قاتىستى مالى­مەتتەر ناقتىلانىپ, تولىق­تى­رىلدى. جالپى العاندا, فوتو­قۇ­جاتتاردىڭ دەنى العاش رەت وقىر­مان نازارىنا ۇسىنىلىپ وتىر.

7-سۋرەت: ينجەنەر-گەولوگ وكىتاي ءاليحان ۇلى بوكەيحان ارىپتەستەرىمەن بىرگە. ركفسر, بارناۋل قالاسى. قىركۇيەك, 1954 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. E-24329.

قورىتا كەلە ايتارىمىز, تۇلعاعا قاتىستى بەيمالىم فوتو­سۋرەتتەردى جيناقتاپ, انىقتاپ, فوتوالبوم تۇرىندە عىلىمي قاۋىمعا ۇسىنۋ – ءاليحانتانۋ سالاسىنىڭ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى.

8-سۋرەت: ينجەنەر-گەولوگ وكىتاي ءاليحان ۇلى بوكەيحان (1-قاتار, سولدان 4-ءشى) تۋىسى رايىمجان ءازيحان ۇلى بوكەيحاننىڭ (2-قاتار, سولدان 2-ءشى) وتباسىمەن بىرگە. سولدان وڭعا قاراي: 1-قاتار: گۇلجان (گۋليا) رايىمجانقىزى, 1952 ج.ت.; جارى حايريا (گاليا), 1915 ج.ت.; ايجان (ايا) رايىمجانقىزى, 1946 ج.ت. 2-قاتار: نۇرىم رايىمجان ۇلى, 1940 ج.ت.; رايىمجان ءازيحان ۇلى بوكەيحان, 1908 ج.ت. 10 ماۋسىم, 1955 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. E-24330.

9-سۋرەت: ينجەنەر-گەولوگ وكىتاي ءاليحان ۇلى بوكەيحان (پورترەت). 1956 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. E-24333.

10-سۋرەت: ينجەنەر-گەولوگ وكىتاي ءاليحان ۇلى بوكەيحان (سول جاقتا, ۇستەل باسىندا وتىر) ارىپتەستەرىمەن بىرگە. 1957 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. E-24331.

11-سۋرەت: زەينەپ اليحانقىزى سادۋاقاسوۆا – مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور. 1969 جىل. قر ومكفقدجا. ارح. E-24332.

رامازان ءابىلدوس,

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ دوكتورانتى, ع.مۇراتباي ۇلى اتىنداعى رەسپۋبليكالىق جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى