«وتباسىنىڭ جۇرەگى, التىن دىڭگەگى – انا» دەپتى بۇرىنعىلار. اتا-بابامىز جالپى ايەل زاتىن ادامدى جوقتان بار عىپ وسىرەتىن, ۇرپاقتى ادام ەتىپ تاربيەلەيتىن, ەل مەن ەلدى ۇيىستىراتىن ەل ۇيىتقىسى – انا دەپ قاستەرلەگەن. ابىز-دانالارىمىز, بي-شەشەن, اقىن-جازۋشىلار انا تۋرالى تايعا تاڭبا باسقانداي ءوز تۇجىرىمدارىن جالپاق جۇرتقا جاريا ەتىپ ۇسىنعان.
انا – ارداقتىمىز
جالپى ۇلىلاردىڭ ۇلاعاتى, تاعىلىمدى وسيەتتەرىنەن انا – قوعامدى قوزعاۋشى كۇش, بىرلىك-تىرلىك نەگىزى, ەل بەينەسىن ايقىندايتىن ءومىر ايناسى, ەل تۇتقاسى ەكەندىگىن تەرەڭىرەك ۇعىنامىز. ايەل-انانىڭ بەينەسى قانداي بولسا, سول ەلدىڭ بەينەسى, سالت-ءداستۇرى سونىمەن ولشەنەدى.
ەجەلگى انا-اجەلەرىمىز قازاقتىڭ ۇلتتىق سالت-ءداستۇرىن بەرىك ۇستانعان. كولەڭدەگەن شاعي, شايى كويلەكتەرىن, قاراپايىم قاتيپا تىرسەك جەڭ پەشپەتىن كيىپ, جاڭا جاۋعان اقشا قارداي اپپاق شۇلاۋىشىن تارتىپ, كەستەلى, وقالى كيمەشەگىن سالىنىپ, كوكساۋىردان ويۋلاعان, وكشەسى اق كۇمىستەن تىرەمەلى كوگالا باس كەبىس, بىلعارىدان ءماسىسىن كيەتىن. ءوزىنىڭ انالىق, اجەلىك ءسان-سالتاناتتى ۇنامدى بەينەسىمەن, كوپكە ۇلگى كەيپىمەن جان بىتكەنگە مەيىرىمدى, جىلى جۇزىمەن ىقىلاسى ادامدى وزىنە باۋراپ الاتىن.
«ەرىن كۇتكەن ايەلدى حانىم دەسە بولادى» دەگەندەي ءۇي يەسى وتاعاسىنىڭ ورنى توردە. استىنا ەكى قاباتتاپ توسەگەن قالىڭ جىلى, اق-قارا كيىزدەن ويىستىرىپ جاساعان قارالا سىرماقتىڭ ۇستىندە مالداس قۇرىپ قارا دا بولسا تاعىندا وتىرعان حان ىسپەتتى قاستەرلى, يىعى كوتەرىڭكى, اق ساقالى جايقالىپ, ايبارلى اشاڭ ءجۇزى جادىراپ اۋىل-ايماققا, اعايىن-تۋىسقا ءامىرىن جۇرگىزىپ وتىراتىن وتاعاسىنىڭ اۋزىنان شىققان لەبىزىن قارت انا باياعى جار سىيلاعان داعدىسىمەن ەلپەڭ قاعىپ الىپ ۇشىپ تۇرا كەلىپ اينالاسىنا جەتكىزەتىن. ءوزى وتاعاسىنىڭ قاباعىن باعىپ, تاس شايدان ءتۇيىپ-ءتۇيىپ, ساماۋىرعا سالىپ قايناتقان شايىنا قويدىڭ قويۋ ءسۇتىنىڭ كىلەگەيىن قوسىپ, قايماق قاتىپ, قالامپىر سارىمايدىڭ ءيىسىن بۇرقىراتىپ قويۋ كۇرەڭ شايدى ازىرلەيدى. جاڭا سۇزگەن جىلى-جۇمساق اق ىرىمشىكتەن جاپىراقتاپ تۋراپ, قىزىلجارما قۇرتتان جارمالاپ, جاڭا پىسىرگەن بالقايماقتان – بارىنەن شاعىن دوڭگەلەك اعاش تاباعىن تولتىرىپ شايتاقتايدىڭ ۇستىنە, وتاعاسىنىڭ الدىنا قويادى. شاراداعى بالقايماقتى اۋزىنا توسىپ, قىزىل كۇرەڭ شايدى ساماۋىر بوساعانشا تاپجىلماي قۇيىپ وتىرادى.
انا وتاعاسىنىڭ الدىنا ءبىر اۋىز كولدەنەڭ ءتىل قاتپاي, ىمىنىڭ ىعىمەن قۇراق ۇشىپ وتىرعاندا ۇل-قىزدارى, كۇيەۋبالا-كەلىندەرى, اتا-ەنەسىن وزىنەن-ءوزى ودان سايىن قۇرمەتتەيدى.
«اتا كورگەن وق جونار, انا كورگەن تون پىشەر»
تاربيە وتباسىنان, تالبەسىكتەن باستالادى. مۇنداي تاربيەلى, جاندى ۇلگىنى كۇندەلىكتى كورىپ وسكەن ۇرپاق وزدەرى دە ءبىرىن-ءبىرى سىيلاسا, وزگەنى دە وزەگى تالعانشا كورگەندىگىن جاساپ, يباعات, ءىلتيپاتىن پاش ەتەدى. ء«بىر ءۇيدى ون ەركەك تولتىرا المايدى, ءبىر ايەل تولتىرادى» دەگەندەي قازاعىمىز ۇلاعاتتى, ۇرپاقتى حالىق. «بالانىڭ سانىن شەكتەمە, جەتىدەن اسسا كوپ دەمە», دەپ ءاربىر كەڭ پەيىلدى, التىن قۇرساق انالارىمىز, ون-ون بەستەن بالا تۋىپ, ءوسىرىپ حالقىنا بەرەكە بىرلىكتە ءار سالالى, ساليقالى ىسىمەن كوپكە ۇلگىلى بولعان. جۇرتقا قورمال, قاستەرلى انالارىمىز اتىمەن كوپتەگەن رۋ-تايپا, ەل اتتارى اتالعان. دۇنيەدە ءبىر ادامدى, ياكي ءبىر شوعىر ادامدى بىلاي قويىپ رۋ-تايپا, ەل-جۇرتقا اتىن بەرگەن انالارى بار قازاقتان باسقا حالىق سيرەك. ولاي بولسا تاريحي شەجىرەمىزدىڭ قوماقتى بولىگىن قۇرايتىن ارداقتى انالارىمىزدىڭ اتىمەن اتالعان رۋ-تايپالار جايلى وي ءوربىتىپ كورەيىك.
«اتالى ەل – انادان»
ۇلى ءجۇزدىڭ ۇرپاعى قۇيىلدىر دەگەننىڭ ەكى ايەلى بولىپتى. بايبىشەسى جۇپار انادان – 20, توقالىنان – 20, بارلىعى 40 بالالى بولعان. 40 بالانى تاربيەلەيتىن 100 جىگىت ۇستاپ, جۇپار تاۋىن جايلاعان 40 پەن 100 ەلى ءوسىپ تاراعان. بۇلار بۇقار, سامارقان جاقتارىندا 40 پەن 100 ەلى اتانعان.
بايدىبەك بابامىزدىڭ ءۇش ايەلى بولىپتى. ۇشەۋى دە ارداقتى, قاسيەتتى انالار ەكەن. سولاردىڭ ءبىرى دومالاق انا ء(وز اتى نۇريلا). ونىڭ جالعىز ۇلى جارقىشاقتان: البان, سۋان, دۋلات ەلى تارايدى. سىلاندى بايدىبەكتىڭ بالاسى جالمامبەتتىڭ ەكىنشى ايەلىنىڭ لاقاپ اتى «ىستى» نەمەسە «ىستى كەلىن», «ىستى انا» اتانعان. سەبەبى قىمىز, ەت, قازى-قارتالاردى ىستالعان ىدىستا (سابا, كۇبى, مەس, كەبەجە) تاعامىنىڭ ءدامى بۇزىلماي ساقتالۋىنا بايلانىستى «ىستى انا» اتانىپ ۇرپاقتارى «ىستىمىز», – دەپ ىستى ەلى وسىلاي انا اتىمەن اتالعان.
جالمامبەتتىڭ ءۇشىنشى ايەلى قاراشاشتىڭ «وشاقتى كەلىن» اتالۋى:
جاۋگەرشىلىكتە ەل ۇدىرە كوشكەندە جاي كوشى-قوندا دا كوش توقتاپ ەرۋلەي قونعاندا, ەڭ الدىمەن قازان-وشاعىن سايلاپ, اس قامداپ, ەل-جۇرتتى كۇتۋدىڭ شەبەرى بولعان انانى «وشاقتى انا» اتاپ «وشاقتى» ەلى اتانىپ ۇرپاق تاراپتى.
قىز – قىلىعىمەن دەمەكشى, باسقا دا ەل-جۇرتىنا قۇرمەتتى ۇلگىلى قاسيەتىمەن اتى ءمالىم بولعان انالارىمىز: «قارا كەمپىر», «جومارت», «مىرزابيكە», «قىزاي», «مۇرىن», «تاسبيكە», «اباق» انالار ەل-رۋ اتتارىنا يە بولىپ, ۇلاعاتتى ۇلىلىعىمەن ۇرپاققا ۇلگى بولعان. مىنە – قازاق انالارى.
قازىر سول قاسيەتتى, قاستەرلى انالارىمىزدىڭ جالعاسى قايدا؟ حالىققا قامقور ىسىمەن, ۇرپاققا مەيىرىمدى انالىق ۇلگىسىمەن, جاندى تاربيەسىمەن, كوزگە كوركەم, ۇنامدى, جاعىمدى بەينەسىمەن دارالانباي نەگە مايدالانىپ كەتتى دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى.
ءىبىلىستى ىندەت
ءيا, «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» قازاعىمىز نە كورمەدى؟! كەشەگى كەڭەستىك جۇيەدە ايەل مەن ەركەك «تەڭ قۇقىلى يدەولوگياسى» ايەلدىڭ ساناسىن ۋلاپ, ويىنا «بالداي باتىپ, سۋداي ءسىڭدى». سول تەڭ قۇقىلى يدەولوگيامىزدان قازاق نە ۇتتى؟ ارينە ۇلتتىق قۇندىلىق پەن شوقتىعى بيىك ەرەكشەلىكتى جويدى. حح عاسىرداعى ەكى جۇيەنىڭ شەندەسۋى ورىستىڭ وراسان ىقپالىنان قازاق وتباسىنداعى وتاعاسىنىڭ قادىر-قاسيەتىنەن اجىراتتى. قوعامدى ورتشە جايلاعان تاربيەسىزدىك پەن ۇلتسىزدىقتىڭ تەڭدەسسىز ەسەلەنگەن ورەسكەل ونەگەسىزدىگى قازاق حالقىندا ءومىرى بولماعان جەتىم, تىرناقشانىڭ ىشىندەگى «جەكسۇرىن» قارتتاردىڭ, تاستاندى بالالاردىڭ ءۇيىن پايدا قىلدىردى.
ەجەلگى اتا-بابامىز قان تازالىعىنا قاتتى ءمان بەرەتىن. ارىسى ءوز رۋىنان, بەرىسى جەتى اتادان ارى دا ءوز تۋىسىمىز, تۇقىمىمىز دەپ قان ارالاستىرماعان.
قالىڭ مالى ارزان دەپ جامان قاتىن الماۋ, ەردىڭ قۇنىن بەرسە دە تەكتى جەردەن قىز الۋ, سول ءۇشىن 47 بايتال, كوپتەپ التىن-كۇمىس بەرسە دە شىداعان.
حح عاسىردىڭ باسىندا ءبىزدىڭ ەلدە «قىز ايتتىرىپ» قۇدالاسىپ, كەلىن الۋ سالتىنا تىيىم سالىندى. ايەل تەڭدىگى, جاستار ەركى, ماحاببات دەگەن ءتاتتى سوزدەردى تۋ عىپ كوتەرىپ, ۇران عىپ ايعايلاپ, ەكى سانىن شاپالاقتاپ ءجۇرىپ, اتا ءداستۇر, ەسكى سالتتىڭ تۇبىنە جەتتى. «كۇرەڭ ايعىر كۇنىڭ ءۇشىن» دەگەندەي ۇلت زيالىلارى ورىستان قاتىن الدى. قازاقتىڭ كەيبىر اسىرە جاڭاشىل, بەلسەندى قىزدارى قالتالى, ءمانساپتى ادامدار قانداس پا, دىندەس پە, تىلدەس پە, باسقا ما, اتا تەگىنە قاراماي باس قوساتىن حالگە جەتتى. باتىس يدەولوگياسى مەن جاساندى مادەنيەت ەلىمىزدى ەركىن جايلاپ, قىز-كەلىنشەكتەرىمىز شاشىن قيىپ, قاسىن قىرىپ, قازاقتىڭ تومەن ەتەك كويلەگىن, كەڭ شاپان, قالىڭ كۇپىسىن شەشىپ, باسىنداعى ورامالىن جەرگە لاقتىرىپ, بۇتىنا شالبار, باسىنا تىماق كيىپ قۇنتيىپ شىعا كەلدى...
جاقسى مەنەن جاماندى ايىرمادىڭ...
اباي اتامىز ايتقانداي, ءبىزدىڭ ەلدە جاقسى مەن جاماندى ايىرماي قايبىر جاندارىمىز بەي-بەرەكەتتىككە سالىنىپ, ىشكى جان دۇنيەسى مەن سىرتقى بەينەسى سىن كوتەرمەيدى. قىز-كەلىنشەكتەردىڭ, جالپى ايەل بىتكەننىڭ بەتىنە قاراساڭ ءوزى وسكەن قارلىعاشتىڭ قاناتىنداي قيىلعان قيعاش, يىلگەن جاندى قاستى كەزدەستىرمەيسىڭ. تۇگەلدەي قولدان جاققان قارا بوياۋ قاسقا تاپ بولاسىڭ. ال قوس بۇرىمى ورىلگەن, قوسارىمەن جاراسىپ, ۇشى ساۋىرعا توگىلگەن قىزدىڭ شاشىنا دا ۇشىراسپايسىڭ. اۋدانىندا كۇزەلگەن تايدىڭ قۇيرىعىنداي شولتاڭ-شولتاڭ شوشاڭداعان شاش. نەمەسە جۇلعان تىرناداي تۇتە-تۇتە تاقىرباس. ءىشىنارا شاشىن وسىرگەن قىز-كەلىنشەكتەر شاشتى نە ورمەي, نە تۇيمەي جايىپ تاستايدى. «شاشتى جايىپ ءجۇرۋ – جامان ىرىم» دەيتىن بۇرىنعىلار. ەستيتىن قۇلاق بولسا, اباي اتامىزدان ايتىلماعان وسيەت قالعان با؟
قىزدارعا:
بىلەكتەي ارقاسىندا ورگەن بۇرىم,
شولپىسى سىلدىر قاعىپ جۇرسە اقىرىن, – دەپ بەينەلەگەن.
ەلۋدەگى ەگدە, موسقال ايەلدەر, 60-70 جاستاعى كەيبىر قارت انا, اجەلەر دە جاساندى بۇيرا شاشتى باسىنا قاڭباقشا توڭكەرىپ نەمەسە ءوزىنىڭ تازعا تاياۋ تۇتقىل, سەلدىر سيرەك شاشىن بۇيرالاپ, جالاڭباس ءۇرپيىپ جۇرەتىنىن قايتەرسىز.
ءبىزدىڭ ەلدە ء«سۇيدىم-كۇيدىم», – دەپ اسىرە ءناپسىنىڭ جەتەگىمەن قوسىلعان ءار جۇپتىڭ بەسىنشىسى اجىراسىپ, ەلدىك بىرلىك قاسيەت جويىلىپ, ءجون-جوسىقسىز جەتىم-جەسىردىڭ سانى مولايۋدا ەكەن. مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەرگە ءبىزدىڭ قوعام دا نەمقۇرايلى قاراپ وتىر. اقىل ايتار انالارىمىزدىڭ سىيقى بولسا – اناۋ. ونىڭ ايقىن دالەلى – ازاماتتىق نەكەنى قولداعانى. ەلىمىزگە شەتتەن كەلگەن قالتالىلار مەن ءوزىمىزدىڭ كورسە قىزار ءوزىمشىل جاندار, اقىل-ويى ءوسىپ جەتىلمەگەن, ومىرلىك تاجىريبەسى جوق, ورىمدەي جاس قىزداردى قولىنا ءتۇسىرىپ, «ازاماتتىق نەكەمەن» الدارقاتىپ تۇرا بەرەدى. از ۋاقىتتان سوڭ قىزعا قىزىعۋدىڭ قىزىعى باسىلىپ, ء«اي دەيتىن اجە, قوي دەيتىن قوجاسىز» قىزدىڭ ارىن تاپتاپ تاستاپ كەتە بارادى. مىنە – سوراقىلىق. قىز بالانىڭ تاربيەسىنە جاۋاپسىز, نەمقۇرايلى قاراعاننىڭ كەسىر-كەساپاتىنان ۇيدە وتىرىپ ۇياتتى بولىپ, نارەستەسىن نە تاستاندى ەتىپ دالاعا تاستاۋ, نە جاستاي پىشاققا ءتۇسىپ, جاساندى تۇسىك جاساتىپ ءوز كەلەشەگىنە بالتا شاۋىپ سورلايدى. جانە دە قىزدار كەلىن بولىپ تۇسكەن ورتاسىنا جاعىمدى جايلى, اتا-ەنەسىنە, ۇلكەندەرگە قۇرمەت, قايىن-ءسىڭلى, قايىندارىنا مەيىرىم كورسەتىپ سىيىسۋدىڭ ورنىنا «ەنەمە, باسقاسىنا باسىندىرمايمىن. ە, دەسە, مە دەيمىن. مەن 15 جىل وقىپ قىزىل ديپلوم الىپ كەلىپ, ەندى بىرەۋدىڭ شايىن قايناتىپ, اس ءپىسىرىپ, ءۇيىن تازالاپ, ءجيى كەلەتىن قوناعىن كۇتۋ ءۇشىن وقىدىم با؟», دەپ قاقاڭدايدى.
«تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم ادامزاتتىڭ قاس جاۋى», دەيدى ءال-فارابي. بۇل – قىزدىڭ اناسى قىزىنا وتباسىندا يناباتتى تاربيە بەرە الماعان دەگەن ءسوز. قىزدىڭ وقۋىنا عانا ءمان بەرىپ, ءبىر جاقتى عانا قاراعانى ازداي, بۇگىندەرى قىزىمەن ساعات سايىن سويلەسىپ: – ءاي, قىزىم, جىگىتىڭ قاسىڭدا ما؟ ءتۇنى بويى قاڭعىرماي ما؟ جاعدايىڭ قالاي؟ ەنەڭ نە دەيدى, اس ازىرلەمەدىڭ, – دەپ ۇرىستى ما؟ ونىڭ ۇيىنە قوناق كوپ كەلەتىن شىعار. ولاردى ۇنەمى كۇتە الاسىڭ با؟ ەنەڭ سۇيتپەدىڭ, بۇيتپەدىڭ دەپ قىرجىڭداي بەرسە, ۇيگە كەلىپ ال, ىشىمە سىيعان قىزىم سىرتىما دا سىياسىڭ. سەنى 15 جىل وقىتقاندا, بىرەۋدىڭ شايىن قايناتىپ, اسىن ءپىسىرىپ, ءۇيىن تازالاپ, الباتى شۇبىراتىن اعايىن-تۋىسىن كۇتسىن دەپ وقىتقانىم جوق, – دەپ ايقۇلاقتاندىرادى. بۇل ەمەۋرىن جاستاردىڭ شاڭىراعىن شايقالتۋعا سەبەپكەر بولماسىنا كىم كەپىل؟!
مىقتى ايەل – قانداي ايەل؟
ومىردە ءار قوعامدا ايەل ءرولىنىڭ ەرەكشە ەكەندىگى الەمدەگى ەلدەردىڭ سانالى-ساليقالى ويشىلدارى, ەل اعاسى, ەل يەسى, پرەزيدەنتتەرى دە بەيجاي قاراماعان.
ينگۋشەتيا رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى رۋسلان اۋشەۆ ماسكەۋدىڭ «وبششايا گازەتاسىندا» جاريالاعان «مىقتى ايەل قانداي, مىقتى ەركەك قانداي؟» اتتى تاقىرىپقا اتسالىسقان ەدى. جۇرەككە جىلى تيەر جاۋابىنان ءۇزىندى كەلتىرەيىن: مىقتى ايەل ەڭ الدىمەن اقىلدى ايەل. ايەل ادەمى كورىنگەنىمەن جان دۇنيەسى بوس بولسا, ايەلگە ءتان شىنايى تارتىمدىلىقتى كۇتپە.
مىقتى ايەل – جاراتىلىسىنان بالاجان, ارمانى بالا ءسۇيۋ, بالا تۋ, بالا باعۋ, بالا ءوسىرۋ بولماق.
مىقتى ايەل – تۇرمىس قۇرىپ, كۇيەۋىن ءپىر تۇتۋ.
مىقتى ايەل – ءوز ۇڭگىرىن, كۇشىكتەرىن جانىن سالىپ قورعايتىن انا ءبورى.
مىقتى ايەل – قانداي سۇراپىلدا دا وشاعىن سوندىرمەي ساقتاپ قالادى.
مىقتى ايەل – ءۇيى بەرەكەلى, قوناقجايلى.
* * *
سونداي-اق ءۇندى جازۋشىسى مەرال يىلماز ء«ۇندىستان ايەلى» تاقىرىبىندا:
ء«ۇندى ايەلدەرى قانداي قيىن شارۋادا دا ادەمى اشەكەيلەرىن تاعىپ, ۇلتتىق كيىمدەرى ء«ساريدى» ورانىپ جۇرەدى. نازىكتىگىمەن ك ۇلىمدەگەن ءجۇزى ۇيلەنگەن ساتتەگى ۋادەسىنە بەرىكتىگىنىڭ بەلگىسى ىسپەتتى» دەپ جازادى.
ءتۇيىن
ايەلدەر قاۋىمى ەركەكتەر اتقاراتىن ءىستىڭ ءبارىن ىستەيدى. عىلىم-ءبىلىم, ونەردە, باسشىلىق ىستەردە, بيزنەستە بولسىن, قاي سالادا دا جەتىستىككە جەتەدى. سپورتتا شتانگ كوتەرەدى, كۇرەسەدى. جاۋگەرشىلىكتە سوعىسىپ, كەگىن قايتاراتىن جاۋىنگەر.
الايدا, ايەلدەردىڭ ەڭ نەگىزگى مىندەتتەرى ول ەمەس قوي. ەڭ ايتۋلى پارىزى – جار ءسۇيىپ, بالا تۋ, بالا ەمىزۋ, بالا ءيىسىن سەزىنۋ. انالىق اق ءسۇتىن ادال ەمىزىپ, ونەگەلى, تەكتى ۇرپاق ءوسىرۋ تەڭدەسسىز باقىت. سوندىقتان دا ادامزاتتىڭ باقىتى دا, جۇماعى دا انانىڭ تابانىنىڭ استىندا دەۋى وسىدان. اناڭدى مەككەگە ءۇش رەت جاياۋ ارقالاپ اپارساڭ دا پەرزەنتتىك پارىزىنان ەشقاشان قۇتىلا المايسىڭ. قازاق اتامىز – قىزىن ارعا, ۇلىن نارعا بالاپ, ىزەتتىلىگىن كەلىننەن, تاتۋلىعىن ابىسىننان, ايبارلىلىعىن اتادان, مەيىرىمدىلىگىن انادان تاپقان حالىق. قازاق قىزىن قىزعىشتاي قورىپ, ۇكىدەي ۇلبىرەتىپ وسىرگەن.
جالپى ءبىزدىڭ بۇل ءسوز ەتىپ وتىرعان تاقىرىبىمىز – قىز-كەلىنشەكتەر, انالاردىڭ ءتالىم-تاربيەسىندەگى كەمشىن تۇستارى. ولاي بولسا توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى «ايەل بەينەسى – قوعام بەينەسى» تاقىرىبىنا ەل بولىپ ات سالىسىپ, قولىندا بيلىگى بار, اۋزى دۋالى, ەل يەسى اتقا مىنەرلەرگە بىرقاتار ۇسىنىس ايتقىمىز كەلەدى. بالكىم, زاڭ شىعارار, ارناۋلى باعدارلاما ۇسىنار, ايتەۋىر قوردالانعان بۇل ماسەلەنى قولعا الىپ, جولعا قويسا دەگەن ۇمىتپەن انالىق پىكىرىمدى تالداپ ۇسىنايىن.
ءى. ازاماتتىق نەكەنى جويسا;
ءىى. قىز بالانىڭ, جاستاردىڭ تاربيەسىن قاداعالاپ, قىز بالا ۇياتتى بولىپ قالعان جاعدايدا يەسىن تاۋىپ قوسسا نە شارا قولدانسا;
ءىىى. جاس جۇپتاردىڭ اجىراسۋ سەبەبىن انىقتاپ, قايتا جاراستىرۋدى ويلاسا;
ءىV. وتباسى قۇندىلىعىن, اتا-بابا سالت-ءداستۇرىن باعالاپ, ەلدىڭ ەل بولىپ قالىپتاسۋى وتباسىنان باستالاتىنىن ۇرپاققا ۇعىندىرۋ ءۇشىن كەشەندى تاربيە جۇرگىزىلسە;
V. جاس قىز-كەلىنشەك ەگدە انالارىمىزدىڭ سىرتقى كەلبەتىن, كيىمىن باياعى ۇنامدى قالپىنا كەلتىرسە: ياعني شاشىن-قاسىن وسىرسە, سوسىن مەكتەپ جاسىنداعى وقۋشى قىزدار مەكتەپ فورماسىن, ستۋدەنت قىزدار يۋبكا-پيدجاك, دەنەسىنە قونىمدى كويلەك, ەگدە انالارىمىز كويلەك پەشپەتتەر كيىپ, باسىنا ورامال تارتسا ء(بىر عاسىر كيگەن قارا شالبارىن شەشسە), ايەلدىك تومەن ەتەك كويلەگىن كيىپ (تالتايىپ تۇرعان) بۇتىن جاپسا, باعزى زامانعى, بايىرعى ايەل زاتىنىڭ ينابات, يباعاتى قايتا ورالار ما ەدى؟!
بۇل ءسوزىمىز جالپى ايەلدەر قاۋىمىنا, كوپكە توپىراق شاشىپ وتىرعان ءسوز ەمەس. ەل ىشىندە بىرەر ايەلدەردە كەمىستىك بولسا, ء«بىر قۇمالاق ءبىر قارىن مايدى شىرىتەتىنىن» ەسكەرسەك دەگەن نيەت.
ەگەۋحان مۇقاماديقىزى,
«قۇرمەت» وردەنىنىڭ,
«التىن القا» القاسىنىڭ يەگەرى,
مادەنيەت قايراتكەرى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى