عالىم
قوعام • 26 قاڭتار, 2026
يسيدور بورچاشۆيلي: كونستيتۋتسيالىق رەفورما – قۇقىقتىق بىرلىك پەن ادامعا باعدارلانعان تاڭداۋ
قازاقستان كونستيتۋتسياسىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر ەلدىڭ قۇقىقتىق كەڭىستىگىن نىعايتىپ قانا قويماي, مەملەكەتتىڭ ادامعا باعدارلانعان سيپاتىن ايقىن كورسەتەدى. كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا استانا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتى جوعارى قۇقىق مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى يسيدور بورچاشۆيلي وسىنداي تۇجىرىمىن ورتاعا سالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ءبىلىم • 20 قاڭتار, 2026
عالىمدار ءوز جوبالارىنا قالاي ءىرى قارجى تارتا الادى؟
استانادا زەرتتەۋ-يننوۆاتسيالىق يدەيالاردى قارجىلاندىراتىن «Horizon Europe» باعدارلاماسى بويىنشا حالىقارالىق ۆوركشوپ ءوتىپ جاتىر. بۇل وتاندىق ۇيىمداردىڭ اتالعان باعدارلاماعا قاتىسۋىنا جول اشىپ, ءار قادامدى دۇرىس ۇيلەستىرۋگە جاعداي جاساپ, تولىمدى اقپارات بەرەدى. وسى ارقىلى عالىمدار مەن يننوۆاتورلار ءوز جوبالارىنا ءىرى قارجى تارتا الادى, دەپ جازادى Egemen.kz.
فۋتبول • 12 قاڭتار, 2026
عالىمجان كەنجەبەك رەسەيلىك «احماتتىڭ» ويىنشىسى اتاندى
قازاقcتان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ جارتىلاي شابۋىلشىسى عالىمجان كەنجەبەك رەسمي تۇردە گروزنىيدىڭ «احمات» كلۋبىنىڭ قاتارىنا قوسىلدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz كلۋبتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
عىلىم • 31 جەلتوقسان, 2025
استانادا 10 جاس عالىمعا ءۇي بەرىلدى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 10 جاس عالىمعا تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارى سالتاناتتى تۇردە تابىستالدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
فۋتبول • 29 جەلتوقسان, 2025
عالىمجان كەنجەبەك «ەلىماي» كلۋبىنداعى مانسابىن اياقتادى
فۋتبولدان قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى مەن سەمەيلىك «ەلىماي» كلۋبىنىڭ شابۋىلشىسى عالىمجان كەنجەبەك رەسەي چەمپيوناتىندا ونەر كورسەتەتىن گروزنىيلىق «احمات» كلۋبىنا اۋىستى. بۇل كوماندانى قازىر بۇعان دەيىن ۇلتتىق قۇرامانى جاتتىقتىرعان ستانيسلاۆ چەرچەسوۆ باپتايدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
عىلىم • 29 جەلتوقسان, 2025
قازۇۋ-دىڭ جاس عالىمى تسيكوريدىڭ ديابەتكە قارسى قاسيەتىن دالەلدەدى
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى, جاس عالىم ايجامال بايسەيىتوۆا تسيكوري وسىمدىگىنىڭ قاسيەتىن زەرتتەپ, ونىڭ ديابەتكە قارسى ءتيىمدى اسەرى بار ەكەنىن عىلىمي تۇرعىدا دالەلدەدى. زەرتتەۋ بارىسىندا تسيكوري قۇرامىنداعى بيولوگيالىق بەلسەندى زاتتاردىڭ قانداعى قانت دەڭگەيىن تومەندەتۋگە, زات الماسۋ پروتسەسىن رەتتەۋگە وڭ ىقپال ەتەتىنى انىقتالدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
ءبىلىم • 12 جەلتوقسان, 2025
الماتىدا جاس عالىمداردىڭ ءىى حالىقارالىق كونگرەسى ءوتتى
پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جاس عالىمداردىڭ ءىى حالىقارالىق كونگرەسى ءوتتى. كونگرەسس بەيبىتشىلىك پەن دامۋ مۇددەسىندەگى دۇنيەجۇزىلىك عىلىم كۇنىنە وراي يۋنەسكو جاريالاعان «سەنىم, وزگەرىستەر جانە ەرتەڭگى كۇن: 2050 جىلعا قاجەتتى عىلىم» تاقىرىبىنا ارنالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
عىلىم • 09 جەلتوقسان, 2025
عالىمدار قانت قىزىلشاسى قالدىعىنان جاڭا ءونىم جاساپ شىعاردى
ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارى قانت قىزىلشاسىنىڭ سىعىندىسىنان – قانت ءوندىرىسىنىڭ نەگىزگى قالدىعى جانە ونىڭ جالپى بيوماسساسىنىڭ 80%-نا دەيىن قۇرايتىن قالدىقتان جاڭا ماتەريالدار الۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ءادىسىن ازىرلەپ شىعاردى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
وقيعا • 03 جەلتوقسان, 2025
فيلوسوف-اكادەميك, قوعام قايراتكەرى جابايحان ءابدىلدين دۇنيەدەن وزدى
ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى جانە ۆيتسە-پرەزيدەنتى, قازاقستانداعى ديالەكتيكالىق لوگيكا مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاعان, عالىم جابايحان مۇباراك ۇلى ءابدىلدين 92 جاسىندا دۇنيەدەن ءوتتى. قارالى حاباردى ءماجىلىس دەپۋتاتى مۇرات ابەنوۆ جەتكىزدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ايماقتار • 28 قاراشا, 2025
ميچۋرين باعىندا 600-دەن استام جەمىس-جيدەك ءتۇرى وتىرعىزىلادى
پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى رەسەي عىلىم اكادەمياسىمەن بىرلەسىپ «ەكسپو-اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى وزىق تەحنولوگيالار» تاقىرىبىندا حالىقارالىق كورمە جانە اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن قامتيتىن كونفەرەنتسيا وتكىزدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
الەم • 26 قاراشا, 2025
عالىمدار ايدىڭ قالىپتاسۋى تۋرالى جاڭا دەرەك ۇسىندى
اقش عالىمدارى جەر مەن ايدىڭ شىعۋ تەگىنە قاتىستى تاڭعالارلىق دەرەكتەردى انىقتادى. عالىمدار ولاردىڭ حيميالىق ۇقساستىعى وتە ەجەلگى عالامدىق اپاتتىڭ – تەيا پروتوپلانەتاسىنىڭ سوقتىعىسىنىڭ ءىزىن ساقتاپ قالعانىن ايتادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
الەم • 24 قاراشا, 2025
عالىمدار بولجامى: كاسپي تەڭىزى ەكى كولگە ءبولىنۋى مۇمكىن
كاسپي تەڭىزىندە ءجۇرىپ جاتقان گەولوگيالىق وزگەرىستەر ايماقتىڭ بولاشاعىنا ەلەۋلى ىقپال ەتۋى ىقتيمال. ازەربايجان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ گەوگرافيا ينستيتۋتى ماماندارىنىڭ دەرەگىنشە, تەڭىز دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى ۋاقىتشا قۇبىلىس ەمەس, تەرەڭ تەكتونيكالىق پروتسەستەرمەن بايلانىستى تۇراقتى ءۇردىس. بۇل تۋرالى Minval Politika حابارلايدى.
عىلىم • 22 قاراشا, 2025
شەتەلدە جۇرگەن قازاق عالىمدارىنىڭ الەۋەتىن ەل يگىلىگىنە باعىتتاۋدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالدى
استانا قالاسىنداعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە قر سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جانە «وتانداستار قورى» كەاق ۇيىمداستىرۋىمەن «وتانداس عالىمدار فورۋمى» ءوتتى, دەپ جازادى Egemen.kz.
ادەبيەت • 31 قازان, 2025
شىعارماشىلىق زەرتحانا: عالىم جايلىباي ولەڭدى قالاي جازادى؟
شىعارماشىلىق زەرتحانا تۋىندىنىڭ جازىلۋ سەبەبىن, قالامگەردىڭ سول ساتتەگى كوڭىل اۋانىن, جازۋشى ەڭبەگىنە ءتان بەلگى-ەرەكشەلىكتەردى ارقاۋ ەتەدى. بۇل جولى ءبىز اقىن, اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى عالىم جايلىبايدىڭ كوركەمدىك كەڭىستىگىنە بويلايتىن بولامىز.
وقيعا • 24 قازان, 2025
جاس عالىمدارعا پاتەر كىلتى تابىستالدى
رەسپۋبليكا كۇنىندە 16 جاس عالىمعا پاتەر سەرتيفيكاتتارىن سالتاناتتى تۇردە تابىستادى. بۇل تۋرالى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى حابارلادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
پرەزيدەنت • 24 قازان, 2025
بىرقاتار عالىم مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولدى
پرەزيدەنت قر-نىڭ ءال-فارابي اتىنداعى عىلىم مەن تەحنيكا, ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى گۋمانيتارلىق عىلىمدار سالاسىنداعى 2025 جىلعى مەملەكەتتىك سىيلىقتارىن بەرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
تابيعات • 20 قازان, 2025
بوتانيكا ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى وسىمدىكتەردى قورعاۋ جوبالارىن ىسكە اسىرىپ جاتىر
قازىرگى كەزدە ەلىمىز وڭىرلەرى بويىنشا وسىمدىكتەردى زەرتتەۋ جانە ساقتاۋ بويىنشا ۇلكەن جۇمىستار جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. الماتى قالاسىنىڭ وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا بوتانيكا جانە فيتوينترودۋكتسيا ينستيتۋتىنىڭ جوعارى وسىمدىكتەر فلوراسى زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى پولينا ۆەسەلوۆانىڭ ايتۋىنشا, 2023 جىلى «وسىمدىك الەمى تۋرالى» زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن قازاقستاندا وسىمدىكتەردىڭ ەسەبى – ياعني فلورا كاداسترلارىن جاساۋ باستالدى. عالىمدار سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ بارا جاتقان وسىمدىكتەردى انىقتاپ, ولاردى قورعاۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەپ جاتىر.
تۇلعا • 09 قازان, 2025
عالىمجان ەلشىبايدىڭ بەدەرلى بەلەسى
تۇركىستان قالاسىندا بەلگىلى جۋرناليست, اقىن عالىمجان ەلشىبايدىڭ «قالامعا قونعان قۇت» اتتى شىعارماشىلىق كەشى وتەدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
جاساندى ينتەللەكت • 03 قازان, 2025
عالىمدار جي ارقىلى جالعان اقپاراتپەن كۇرەسەتىن قۇرال ازىرلەدى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاساندى ينتەللەكتى دامىتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا وراي عالىمدار جالعان اقپاراتپەن كۇرەستىڭ جاڭا قۇرالى - «RasInfo» موبيلدىك تسيفرلى ساۋات اشۋ رەسۋرسىن ازىرلەدى. جالعان اقپاراتقا قارسى كۇرەسكە ارنالعان جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى العاشقى بىرەگەي رەسۋرس «RasInfo» موبيلدىك قوسىمشاسى قازىردەن باستاپ قولدانۋشىلارعا قولجەتىمدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
تاريح • 03 قازان, 2025
جامبىل ارتىقباەۆ: دايەكسىز داقپىرتتى تاريحقا ەنگىزۋ – عىلىمعا جاسالعان قيانات
تاريح – تەك وتكەندى بايانداۋ ەمەس, ول حالىقتىڭ بولمىسىن, ۇلتتىق ساناسىن ايقىندايتىن ىرگەلى عىلىم. الايدا سوڭعى جىلدارى تاريحتى, شىنايى دەرەكتى بۇرمالايتىن تەندەنتسيا پايدا بولدى. وسى ورايدا كاسىبي تاريحشىلار قوعامدا تاريحي ميفتەرگە توسقاۋىل قويۋدىڭ جولىن قاراستىرۋعا شاقىرادى ء(ومىر تۇياقباي ماقالاسىنىڭ ىزىمەن).
عىلىم • 22 قىركۇيەك, 2025
عالىمدار جۇرەك اۋرۋىنىڭ الدىن الاتىن پلاتفورما جاسادى
وتاندىق زەرتتەۋشىلەر جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋىنىڭ الدىن الۋعا ارنالعان پلاتفورما جاساپ شىعاردى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى ازىرلەگەن «Zhurek AI» پلاتفورماسى دەرتتىڭ قاۋىپتىلىگىن ەرتە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
عىلىم • 22 قىركۇيەك, 2025
وتاندىق عالىمدار «اقىلدى اگرونوم» ويلاپ تاپتى
بۇل ەلىمىزدەگى اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ بولاشاعىن وزگەرتەتىن, جەر مەن ەگىستىكتەردىڭ جاعدايىن تالداۋ ءۇشىن درونداردان الىنعان دەرەكتەردى جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرىمەن بىرىكتىرەتىن تسيفرلىق جۇيەنىڭ جوباسى رەتىندە قولعا الىنعان, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
عىلىم • 16 قىركۇيەك, 2025
حالىقارالىق ماماندار يادرولىق فيزيكانىڭ جەتىستىكتەرىن تالقىلادى
الماتىدا ارحەولوگيا مەن يادرولىق تەحنولوگيالارعا ارنالعان «ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەردە جاراتىلىستانۋ-عىلىمي ادىستەردى قولدانۋ» تاقىرىبىندا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
الەم • 03 قىركۇيەك, 2025
قىتاي عالىمدارى عارىشقا ارنالعان كىر جۋعىش ماشينا جاساپ شىعاردى
قىتاي زەرتتەۋشىلەرى استروناۆتتارعا ارنالعان شاعىن كىر جۋعىش ماشينا ويلاپ تاپتى. سالماعى نەبارى 12 كەلى بولاتىن قۇرىلعى ۋلتراۇساق تۇمان مەن وزون تەحنولوگياسىن قولدانىپ, ءبىر تسيكلدە بار-جوعى 400 ميلليليتر سۋدى پايدالانا وتىرىپ كيىمدى تازارتادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz South China Morning Post باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ.
عىلىم • 13 تامىز, 2025
وتاندىق عالىمدار سۋ ەلەكتر ستانساسىن جاسادى
ەلىمىزدىڭ زەرتتەۋشىلەرى قۇراستىرعان شاعىن سۋ ەلەكتر ستانساسى سىناقتان ءوتتى. قوندىرعى جەراستى ۇڭعىمالىق شايمالاۋ ادىسىمەن ۋران وندىرەتىن كاسىپورىنعا ورناتىلدى. ستانسا توت باسپايتىن بولاتتان جاسالعان جانە تولىقتاي گەرمەتيكالىق, كورروزياعا ءتوزىمدى قاپتامامەن قورعالعان. قۇرال ەرىتىندى جۇرەتىن قۇبىرعا تىكەلەي ورناتىلادى دا, اعىن قوزعالىسىنان ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەدى, ءتىپتى اگرەسسيۆتى ورتادا دا جۇمىس ىستەي الادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
قوعام • 07 تامىز, 2025
ونوماست عالىمدار باتىس قازاقستان وبلىسىندا
ورال قالاسىندا «تاريحي-دياحرونيالىق ءادىستى قولدانۋ ارقىلى ونوماستيكالىق اتاۋلاردى جۇيەلەندىرۋ قىزمەتى» اتتى رەسپۋبليكالىق جوبا بويىنشا كەڭەس ءوتتى دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
عىلىم • 25 شىلدە, 2025
قازاقستاندىق عالىمدار جاڭا يننوۆاتسيالىق قوندىرعى ويلاپ تاپتى
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ عالىمدارى ازىرلەگەن فەرمەرلىك ونىمدەردى وڭدەۋگە ارنالعان «Dayar 20» ءموبيلدى ليوفيليزاتسيالىق قوندىرعىسى اۋىلشارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تابيعي قالپىندا, ساپاسىن جوعالتپاي, ۇزاق ۋاقىتقا ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ايماقتار • 24 شىلدە, 2025
قازۇۋ بازاسىندا جەر ءۇستى سپۋتنيكتىك ستانساسى ورناتىلادى
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ عالىمدارى حاينان سپۋتنيكتىك دەرەكتەر ورتالىعى جانە قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ جەرۇستى سپۋتنيكتىك ستانساسىن ورناتادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
تۇلعا • 01 شىلدە, 2025
عىلىمعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان عالىم ومىردەن ءوتتى
قانىش ساتپاەۆتىڭ ۇرپاعى ءاليما جارماعامبەتوۆا ومىردەن وزدى. بۇل تۋرالى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك جازدى. ءاليما قاينەكەيقىزى – حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كاتاليز جانە ەلەكتروحيميا ينستيتۋتىندا لابوراتوريا مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن اتقارعان, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
عىلىم • 02 ماۋسىم, 2025
قوردايدىڭ قوڭىر جەلىنە كەكىلىن تاراتىپ وسكەن ايگىلى عالىم مۇحتارباي وتەلباەۆ تۋعان جەرى تارازعا كەلدى. ءجاي كەلگەن جوق, ايگىلى ماتەماتيك, عالامدىق دەڭگەيدەگى عالىمنىڭ «ويلان, تاپ!» وليمپياداسىنىڭ قۇرمەتتى قوناعى بولدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا جەرگىلىكتى بيلىك تورتكۇل دۇنيە تانىعان عالىمعا قۇرمەت كورسەتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
