ءبىلىم • 12 جەلتوقسان, 2025

الماتىدا جاس عالىمداردىڭ ءىى حالىقارالىق كونگرەسى ءوتتى

80 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جاس عالىمداردىڭ ءىى حالىقارالىق كونگرەسى ءوتتى. كونگرەسس بەيبىتشىلىك پەن دامۋ مۇددەسىندەگى دۇنيەجۇزىلىك عىلىم كۇنىنە وراي يۋنەسكو جاريالاعان «سەنىم, وزگەرىستەر جانە ەرتەڭگى كۇن: 2050 جىلعا قاجەتتى عىلىم» تاقىرىبىنا ارنالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

الماتىدا جاس عالىمداردىڭ ءىى حالىقارالىق كونگرەسى ءوتتى

كونگرەستىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قاريننىڭ قۇتتىقتاۋىن, سونداي-اق قالا باسشىسى دارحان ساتىبالدىنىڭ جاس عالىمدارعا ارناعان جىلى لەبىزىن اكىمنىڭ ورىنباسارى ابزال نۇكەنوۆ وقىپ بەردى.

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى س.نۇربەكتىڭ جاس عالىمدارعا قۇتتىقتاۋىن عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ادىلەت تويباەۆ جەتكىزدى.  

القالى جيىنعا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا قاتىسىپ, جاقىندا پرەزيدەنت جانىنداعى ۇعا-مەن جاس زەرتتەۋشىلەر اكادەمياسىن قۇرۋ تۋرالى مەمراندۋمعا قول قويىلعانىن اتاپ ءوتتى. ۆەدومستۆو باسشىسى وسى رەتتە عىلىمعا اۋەسقوي بالالاردىڭ مەكتەپتەردە كوپ ەكەنىن نازارعا الا وتىرىپ, ونىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ماقساتىنداعى جۇمىستاردى جەتىلدىرۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. مينيستر جاس عالىمداردى مەكتەپتەرگە شاقىرىپ, جاقسى عالىم تاربيەلەۋدىڭ نەگىزى جۇيەلى ءبىلىم ىرگەتاسىن قۇرايتىن ءبىلىم وردالارىندا ەكەنىن, وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنان ىسكە اسىپ جاتقان «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

كونگرەسكە كەلگەن جاس عالىمداردى قوشەمەتپەن قارسى العان پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى اقىلبەك كۇرىشباەۆ: «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك كەڭەسشىسى قارين ەرلان تىنىمباي ۇلىنىڭ ارنايى جولداعان قۇتتىقتاۋ ءسوزى ءۇشىن شىنايى العىس بىلدىرەمىن! قازاقستاندا جاس زەرتتەۋشىلەردىڭ ۇلەسىنىڭ 46 پايىزعا ارتۋى – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ جۇيەلى ءارى دايەكتى ساياساتىنىڭ جەمىسى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇگىنگى كونگرەسس – جاساندى ينتەللەكت پەن يننوۆاتسيالار قارقىندى دامىعان ۋاقىتتا, سونىمەن قاتار كليماتتىڭ وزگەرۋى, دەموگرافيالىق ۇدەرىستەر جانە رەسۋرستارعا سۇرانىس كۇرت ارتقان جاھاندىق قاتەرلەر كەزەڭىندە وتۋدە. دەگەنمەن, ءاربىر جاڭا سىن-قاتەر عىلىمي پايىمداۋدى جانە تالقىلاۋدى تالاپ ەتەتىن قوسىمشا مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىنى انىق. اكادەميا ءۇشىن مۇنداي اۋقىمدى كونگرەستى وتكىزۋ – ۇلكەن مارتەبە. ونىڭ جۇمىسىنا قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن جانە شەت ەلدەردەن كەلگەن مىڭنان استام جاس عالىم قاتىسۋدا. كونگرەسكە 26 مەملەكەتتەن كەلگەن 80-نەن استام عالىمدى ەرەكشە ىقىلاسپەن قارسى الىپ وتىرمىز. ولاردىڭ اراسىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى وزىق زەرتتەۋلەرگە تابىستى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن وتانداستاستارىمىز, قازاقستاننان شىققان جاستارىمىز بار», دەدى.

كونگرەستە جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ قىزمەتىنە قاتىستى بايانداما جاساعان  پرەزيدەنت جانىنداعى ۇعا جاس عالىمدار كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, حبك عىلىم دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى شاحيسلام لايسحانوۆ اتقارىلعان جۇمىستار, جۇزەگە اسقان جوبالار, عالىمدار جەتىستىكتەرى تۋرالى ايتىپ ءوتتى. سونداي-اق جيىنعا قاشىقتان قاتىسقان نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, تۋسكيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, ەۋروپالىق-جەرورتا تەڭىزى كليمات ورتالىعىنىڭ ستراتەگيالىق ديرەكتورى كليماتقا قارسى كۇرەس قورى (CMCC), يتاليا ۆالەنتيني ريككاردو «جاھاندىق وزگەرىستەر جانە ولاردىڭ جاعىمسىز سالدارىن بولدىرماۋ ءۇشىن ەكولوگيالىق مونيتورينگ» (ونلاين), پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى دوربەتقان سۇراعان «ISAAC 2025: قىسقاشا قورىتىندى», Ph.D, وفتالمولوگ دارىگەر (Cardiff University, UK), گونكونگتەگى كورۋ جانە كوزدى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ كۆانتتىق وپتيكا زەرتحاناسىنىڭ باسشىسى مۇحيت قۇلماعامبەتوۆ  «Multidimensional Ophthalmology:كۆانتتىق بولشەكتەردەن باستاپ اۆياعارىشتىق شەكارالارعا دەيىن», نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اسسيستەنت-پروفەسسورى, پرەزيدەنتى جانىنداعى  ۇعا جاس عالىمدار كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ مۇشەسى گۇلنۇر كاليمۋلدينا «قازاقستانداعى عىلىمي يدەيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ پروتسەسى: ادىستەرى مەن ماسەلەلەرى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى.

3

عىلىمنىڭ ءارتۇرلى باعىتتارىندا جاس عالىمداردىڭ عىلىمي جەتىستىكتەرىمەن الماسۋى جانە ديالوگ جۇرگىزۋى ءۇشىن تۇراقتى پلاتفورما قالىپتاستىرۋعا نەگىز بولعان جاستار كونگرەسىندە شەت ەلدەردە تابىستى قىزمەت ەتىپ, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ جۇرگەن جاس عالىمداردىڭ الەۋەتىن وتاندىق عىلىمدى دامىتۋعا پايدالانۋ, جاس عالىمداردىڭ حالىقارالىق جانە پانارالىق دەڭگەيدەگى عىلىمي-زەرتتەۋ داعدىلارىن دامىتۋ, عىلىمي ءبىلىمدى جانە سوڭعى عىلىمي جەتىستىكتەردى ناسيحاتتاۋ, جاس زەرتتەۋشىلەردىڭ ەڭبەكتەرىنە قوعام نازارىن اۋدارۋ, كاسىبي وسۋىنە جاعداي جاساۋ جانە ولاردىڭ ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەرگە بەلسەندى قاتىسۋىنا ىقپال ەتۋ سياقتى كوپتەگەن ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىلاندى.

سوڭعى جاڭالىقتار