فوتو: ۆيدەوكادر
زاڭگەردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن مەملەكەت اۋماقتىق دامۋدىڭ سارالانعان مودەلدەرىن قولدانۋعا بەت بۇردى. بۇل – ينۆەستيتسيا, تەحنولوگيا جانە ادامي كاپيتال ءۇشىن كۇشەيگەن جاھاندىق باسەكەگە بەرىلگەن تابيعي جاۋاپ. الايدا مۇنداي شەشىمدەر مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ نەگىزدەرىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىندىكتەن, ولاردىڭ مىندەتتى تۇردە كونستيتۋتسيالىق تىرەگى بولۋى قاجەت.
وسىعان بايلانىستى كونستيتۋتسيادا كونستيتۋتسيالىق زاڭ نەگىزىندە جەكەلەگەن اۋماقتار ءۇشىن ارنايى قۇقىقتىق رەجىم بەلگىلەۋ مۇمكىندىگىن بەكىتۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
«سوندىقتان كونستيتۋتسيادا كونستيتۋتسيالىق زاڭ نەگىزىندە جەكەلەگەن اۋماقتار ءۇشىن ارنايى قۇقىقتىق رەجىمدەردى بەلگىلەۋ مۇمكىندىگى تۋرالى نورمانى بەكىتۋ ۇسىنىلادى. ول مۇنداي شەشىمدەردى قۇقىقتىق كەڭىستىكتىڭ بىرلىگىن, زاڭ الدىنداعى تەڭدىك قاعيداتىن جانە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ساقتاۋمەن تىكەلەي بايلانىستىرادى», دەدى يسيدور بورچاشۆيلي.
م.ماگەرراموۆ: «زاڭ مەن ءتارتىپ» – ادىلەتتى قوعامنىڭ بەرىك تۇعىرى
پروفەسسوردىڭ پىكىرىنشە, بۇل تەتىكتەردىڭ اتا زاڭدا ايقىندالۋى اشىق ءارى ناقتى ولشەمشارتتاردى الدىن الا بەلگىلەۋگە جول اشادى. سونىڭ ارقاسىندا ەرىكتى ءارى نەگىزسىز شەشىم قابىلداۋ تاۋەكەلدەرى ازايادى, ال ەل اۋماعىنداعى قۇقىقتىق بىرلىك ساقتالادى.
سونىمەن قاتار ول نەگىزگى قۇقىقتار مەن بوستاندىقتارعا قاتىستى ۇسىنىلىپ وتىرعان تۇزەتۋلەر قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ ىرگەلى قاعيداتتارىن كۇشەيتەتىنىن اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, قۇقىق ۇستەمدىگى, قۇقىقتىق ايقىندىلىق, كىناسىزدىك پرەزۋمپتسياسى جانە جەكە ادامدى زاڭسىز قۋدالاۋدان قورعاۋ نورمالارى جۇيەلى تۇردە بەكىتىلەدى.
«بۇل تەك نورمالاردى ناقتىلاۋ ەمەس. بۇل ادام, ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى باستى نازاردا بولاتىن وركەنيەتتىك تاڭداۋ», دەدى عالىم.
ايداربەك قوجانازاروۆ: كونستيتۋتسيالىق رەفورما – جاس ۇرپاققا باعىت, ەكونوميكاعا سەرپىن
يسيدور بورچاشۆيلي ازاماتتاردىڭ جاعدايىن ناشارلاتاتىن نەمەسە جاۋاپكەرشىلىكتى بەلگىلەيتىن نە كۇشەيتەتىن زاڭداردىڭ كەرى كۇشى بولمايتىنى جونىندەگى قاعيداتتىڭ ەرەكشە ماڭىزىن دا اتاپ ءوتتى.
«بۇل – ادىلەتتىلىكتىڭ ىرگەتاستارىنىڭ ءبىرى. ازامات ارەكەتتى جاساعان كەزدە قۇقىق بۇزۋشىلىق بولماعانى ءۇشىن جازالانبايتىنىنا, ونىڭ جاعدايى وتكەن كۇنمەن ەسەپتەپ ناشارلاتىلمايتىنىنا سەنىمدى بولۋى كەرەك», دەدى ول.
سونىمەن بىرگە جاۋاپكەرشىلىكتى جەڭىلدەتەتىن نەمەسە تولىق جوياتىن زاڭنىڭ كەرى كۇشى بولۋى مەملەكەتتىڭ ادامعا باعدارلانعان سيپاتىن ايقىن كورسەتەدى. ۇسىنىلىپ وتىرعان نورمالار قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىن جۇيەلى تۇردە بەكىتەدى: ادام ءوزىنىڭ كىناسىزدىگىن دالەلدەۋگە مىندەتتى ەمەس; كىنا زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت ۇكىمىمەن راستالمايىنشا, ول كىناسىز دەپ ەسەپتەلەدى; ەشكىم وزىنە نەمەسە جاقىن تۋىستارىنا قارسى كۋالىك بەرۋگە ءماجبۇر ەمەس; ءبىر قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشىن قايتادان جاۋاپقا تارتۋعا جول بەرىلمەيدى.
«بۇل نورمالاردىڭ كونستيتۋتسيادا بەكىتىلۋى ولاردىڭ تەك قىلمىستىق پروتسەستىڭ ەرەجەلەرى بولىپ قالماي, بۇكىل قۇقىقتىق جۇيەنىڭ ىرگەلى قۇندىلىقتارىنا اينالاتىنىن بىلدىرەدى», دەپ تۇيىندەدى يسيدور بورچاشۆيلي.
ساراپشىنىڭ پايىمىنشا, ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر قازاقستاننىڭ قۇقىقتىق دامۋدا سانالى ءارى وركەنيەتتى تاڭداۋ جاساعانىن كورسەتىپ, ەلدىڭ تۇتاستىعى مەن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ بەرىك كەپىلىنە اينالادى.
