سۇحبات • 28 اقپان, 2024
يزابەل الەندە, جازۋشى: كىتاپتارىم 77 ميلليون دانامەن ساتىلدى
ول بالا جاسىندا وڭاشالىقتى قالاپ, شەكسپيردىڭ كىتاپتارىن وقىپ ءوسىپتى. ءومىردىڭ سان قاتپارلى سىرىنا, عاجايىپ الەمنىڭ وزگەشە قۇبىلىستارىنا ەرتە قىزىققان ول كەيىن وسە كەلە ماگيالىق رەاليزم ستيلىندە قالام تەربەيتىن ۇلكەن جازۋشى بولدى. ءچيليدىڭ ادەبيەتتەگى شولپان جۇلدىزى اتانعان يزابەل الەندە ءبىر عانا «رۋحتار ءۇيى» اتتى رومانىمەن الەمگە تانىلدى. روماننان ساياسي استار ىزدەگەن ونىڭ تۋعان ەلى اتالعان شىعارمانى باسىپ شىعارۋعا تىيىم سالدى, ءتىپتى سول تۇستا وزگە يسپان ءتىلدى ەلدەر دە يزابەل الەندەنىڭ ەسىمىنەن ات-تونىن الا قاشتى. بۇل كۇندەرى كاليفورنيادا تۇرىپ جاتقان وعان سۇحبات الۋ ويىمىز بار ەكەنىن ايتىپ حابارلاسقانىمىزدا, تۇڭعىش رەت قازاق جۋرناليسىنە سۇحبات بەرىپ وتىرعانىن ايتىپ, كەلىسىم بەردى.
تاريح • 15 اقپان, 2024
وتكەن عاسىردىڭ 40-جىلدارىندا ارنايى قازاقستانعا كەلگەن ۋيلليام جانە زەلدا كوۋتەستەر بىرىگىپ جازعان كىتابىندا بۇرىن جاريالانباعان كومبايىنشى قازاق قىزىنىڭ سۋرەتىن جاريا ەتەدى. سۋرەتتىڭ استىندا «قىزىل كومبينات» كەڭشارىنداعى قازاق ايەلى قۇدياش ءابنيماسوۆا» دەگەن اعىلشىنشا تۇسىندىرمە بەرىلگەن.
زەردە • 07 اقپان, 2024
جامبىلدىڭ ءبىر سۋرەتى امەريكادان تابىلدى
اقش استاناسىنا وقۋعا كەلگەلى مەنىڭ ەڭ كوپ باراتىن جەرىم – قالاداعى ۇلكەن كىتاپحانالار. وسى ساپارعا اتتانعانداعى ماقساتىم بويىنشا كىتاپحانالار مەن ارحيۆتەردەن قازاق تۋرالى دەرەكتەر ىزدەۋدەن جالىقپايمىن, ناتيجەسى دە جامان ەمەس. نەبارى ءۇش ايدا حالقىمىز تۋرالى دەرەكتەرى بار جيىرمادان استام كونە كىتاپ پەن سۋرەت قورجىنىما ءتۇستى.
رۋحانيات • 07 قاراشا, 2023
ءۇندى قايراتكەرى قازاقستان تۋرالى نە جازدى؟
كەيدە اينا-تاريحتىڭ بەتىن سۇرتكەن سايىن ونىڭ ار جاعىنان وتكەن داۋىردەگى الۋان ءتۇرلى وقيعا, تاريحي شىندىقتار, ءتىپتى زاماننىڭ اعىسىنا توتەپ بەرىپ, ءوز ەڭبەگىمەن ەل جادىندا قالعان تۇلعالار تۋرالى دەرەكتەر كەزدەسەدى. سول ءۇشىن دە كەشەگى كۇننىڭ وقىمىستىسىنىڭ ءبىرى حەنري گلاسسي: «تاريح – وتكەن كۇن عانا ەمەس, ول قازىرگى جيھانكەزگە پايداسى زور بەلگىلى ءبىر كوزقاراسقا يە كارتا» دەپ بەكەرگە ايتپاسا كەرەك. قالاي دەسەك تە, قازاق تاريحى قازعان سايىن قازىناسى قوپارىلىپ شىعا بەرەتىن سارقىلماس بايلىققا ۇقسايدى. ارينە, تامىرى تەرەڭ, سالتى مەن ءداستۇرى بەكەم ەلدىڭ وتكەن ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە ءوز ۇلەسى بولارى داۋسىز. وتارلىق ساياسات قانشا جەردەن بۇعالىق سالسا دا, تاريحتى ەشكىم تۇنشىقتىرا المايتىنىنا كوز جەتتى. «تاريح سۇراق قويا بىلگەن ادامعا عانا جاۋاپ بەرەدى». بۇل پاراساتتى ءسوزدى وسىدان ءبىر عاسىر بۇرىن دۇنيەگە كەلگەن حادجو حولبورن ايتىپتى. ونىڭ بۇل پايىمى ءوز تاريحىڭدى ىزدەۋدەن جالىقپا دەگەندى ايتىپ تۇرعانداي. ارينە, ىزدەيمىز دە. وتكەن داۋىرگە, قىزىل كوز قوعام مەن سولاقاي ساياساتقا ءبىزدىڭ كوبىرەك ەسەمىز كەتتى.
كىتاپحانا • 04 قازان, 2023
القيسا, كۇللى الەمنىڭ تاعدىرى شەشىلەتىن وسى الپاۋىت شاھارعا كەلگەلى اينالامىزعا تاڭىرقاۋمەن ءجۇرمىز. تىپ-تىنىش قالا, ءارى-بەرى تىنىمسىز اعىلعان كولىكتەر, اعى بار, قاراسى بار سان ءتۇرلى تۇرعىندار ءبارى-ءبارى ءبىز ءۇشىن وزگەشە. اسىرەسە ادامداردىڭ جۇزىندەگى جىلىلىق بىردەن سەزىلەدى. ءبىز مۇندا «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا الەمگە ايگىلى دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنە ءبىلىم الۋعا كەلدىك. سوناۋ 1821 جىلى ىرگەتاسى قالانعان بۇل وقۋ ورداسى بۇگىندە ايداي الەمگە اتى تانىلىپ ۇلگەرگەن الىپ ۋنيۆەرسيتەت. ءبىر اپتالىق ساباقتان كەيىن وتباسىمىزبەن قالانى ارالاۋعا شىقتىق. ارينە, ەڭ الدىمەن اتاقتى كونگرەسس كىتاپحاناسىن بەتكە الدىق.
تانىم • 14 قىركۇيەك, 2023
الدەبىر سايتتان الەم جاڭالىقتارىن وقىپ وتىرىپ, بۇۇ-نىڭ «جاھاندىق جىلىنۋ ءبىتتى, ەندى جاھاندىق قايناۋ باستالادى» دەگەن پىكىرىن وقىدىم. اڭداساق, بۇل – ادامزاتقا ۇلكەن ەسكەرتۋ. جىل سايىن جاز باستالىسىمەن الەمدە قانشاما ورمان مەن جايىلىم ورتكە ورانىپ, ونسىز دا توزىپ جاتقان تابيعات ودان سايىن ءب ۇلىنىپ, جەر-انانىڭ جۇرەگى جارالانادى. وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن الەم عالىمدارى ادامزات بولاشاقتا جاھاندىق جىلىنۋدان زارداپ شەگەتىنىن ايتىپ, دابىل قاقتى. جاپان دالادا بوزتورعايدىڭ شىرىلىن ەشكىم ەستىمەيتىنى سياقتى, الگى عالىمداردىڭ دا ەسكەرتۋىن ەستىگەن قۇلاق از بولعان سىڭايلى.
عىلىم • 09 تامىز, 2023
ءبىر قولىمەن بەسىكتى, ءبىر قولىمەن عىلىمدى تەربەتكەن قازاق قىزدارى تۋرالى ۇنەمى ايتىلۋعا, ءجيى جازىلۋعا ءتيىس. ويتكەنى ولار وتباسىنا, اينالاسىنا قانداي مەيىرىمدى بولسا, ءوز ىسىنە دە ءدال سونداي ادال. بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز بالالىق شاقتا ءۇي جيناۋعا كومەكتەسەتىن روبوتتار بولسا دەپ ارمانداپتى.
تانىم • 22 ماۋسىم, 2023
عىلىمنىڭ ءبىر اتى – ىزدەنىس. وتكەن عاسىرلاردا ءبىزدىڭ دالامىزعا كىمدەر كەلىپ, كىمدەر كەتكەنى تۋرالى ىزدەنىسىمىز ناتيجەلى بولىپ جاتىر. بۇگىن ءبىز سۆەن اندرەس حەدين (1865-1952) جانە ونىڭ «ازيا ارقىلى» اتتى ساياحات كىتابى تۋرالى ايتامىز. ەڭ الدىمەن, ءبىز سۆەن حەديننىڭ كىم ەكەنىن وقىرمانعا تانىستىرا كەتەيىك. جەر-جاھانعا اتى تانىس شۆەد گەوگرافى, توپوگراف, زەرتتەۋشى عالىم جانە ساياحاتشى سۆەن اندەرس حەدين ومىرىندە وتىزدان استام كىتاپ جازعان ءوز زامانىنىڭ زيالىسى بولاتىن. ءتىپتى ول ءوز شىعارمالارىنىڭ يلليۋستراتورى دا بولدى. نەبارى 15 جاسىندا حەدين سولتۇستىك تەڭىز جولىنداعى العاشقى ناۆيگاتسياسىنان كەيىن اركتيكا زەرتتەۋشىسى ادولف ەريك نوردەنسكيولدتىڭ ءوز ورتاسىنا امان ورالعان ساتىنە كۋا بولادى. انە, سول ساتتەن باستاپ جاس سۆەننىڭ زەرتتەۋشى بولۋعا اڭسارى اۋادى. نەمىس گەوگرافى جانە قىتايتانۋشى فەرديناند فرەيحەر ۆون ريحتحوفەننىڭ جەتەكشىلىگىمەن كەي زەرتتەۋلەرى ونىڭ گەرمانياعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن وياتىپ, ازيانىڭ جۇمباققا تولى ايماقتارىن زەرتتەۋ ءۇشىن ورتالىق ازياعا ەكسپەديتسيا جاساۋعا نيەتتەنەدى. كوپ وتپەي ول دوكتورلىق دارەجەسىن الىپ, بىرنەشە ءتىل مەن سوعان بايلانىستى ديالەكتىلەردى ۇيرەنەدى. پارسى دالاسىنا ەكى رەت ساپارعا شىققاننان كەيىن ونىڭ ويى مەن كوزقاراسى تۇبەگەيلى وزگەرەدى. ءتىپتى ول گەوگرافيالىق زەرتتەۋ ادىسناماسىمەن تانىسۋعا وسى سالاداعى زەرتتەۋلەردى جالعاستىرۋ تۋرالى ۇستازى فەرديناند فون ريحتحوفەننىڭ كەڭەسىنە قۇلاق اسقان جوق.
سۇحبات • 16 ماۋسىم, 2023
ولجاس ساكەنوۆ: «بولاشاق» – ەلدىڭ برەندى
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى دامىپ, ءبىر ارناعا تۇسپەسە دە, سول تۇستا ءبىلىم مەن عىلىمعا كوڭىل ءبولىنىپ, ەلىمىز جاستارىنىڭ دامىعان ەلدەردە ءبىلىم الىپ, وتانىمىزدى دامىتۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋعا جىگەرلەندىرىلدى. انە سول تۇستا وتاندىق تاڭداۋلى ءبىلىم جوباسى «بولاشاق» باعدارلاماسى جاريالاندى. سودان بەرى وتىز جىل ءوتىپ, 12 مىڭنان استام جاس ماماندار الەمنىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءبىلىم الىپ, ەل ەكونوميكاسى مەن قوعامىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەردى. «بولاشاق» حالىقارالىق باعدارلامالار ورتالىعىنىڭ باسقارما توراعاسى ولجاس ساكەنوۆ بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا ورتالىقتىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنى, الداعى جوسپارى جانە ەلىمىز جاستارىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى تۋرالى ايتىپ بەردى.
تانىم • 14 ماۋسىم, 2023
ەللە مايلارتتىڭ تۇركىستان ساپارى
شەتەلدىك ساياحاتشىلاردىڭ قازاق دالاسىنا جاساعان الۋان ءتۇرلى ساپارلارى تۋرالى سەريالى ماقالامىزدى بۇگىن شۆەيتساريالىق اۆانتيۋريست, ساياحاتشى, جازۋشى, فوتوگراف ەللا مايلارتتىڭ «تۇركىستان ولكەسى» اتتى كىتابى جونىندە جاريالانىممەن جالعاستىرامىز.
