مامان • 05 قازان, 2024
باسقالار بالالارىن قالاي وقىتادى؟
زامان دامىعان سايىن الەمدە ءبىلىم باسەكەلەستىگى دە ارتا ءتۇستى. مۇنداعى ماڭىزدىسى كىمنىڭ قايدا ءبىلىم العانى ەمەس, قالاي ءبىلىم العانى بولماق. سول سەبەپتى ءار مەملەكەت, اسىرەسە دامىعان ەلدەر ءبىلىم سالاسىنا باسا نازار اۋدارىپ, ەلىنىڭ ەرتەڭىنە ۋاقىت تالابىنا ساي وقىتۋعا باسىمدىق بەرەدى. وسى ورايدا, كەيبىر شەتەلدىڭ ءبىلىم سالاسىنىڭ ناقتى ءادىسى مەن تاجىريبەسى توڭىرەگىندە وي بولىسكەندى ءجون كوردىك.
ماراپات • 05 قازان, 2024
نوبەل سىيلىعى قاي جازۋشىعا بۇيىرادى؟
ءار جىلى ادەبيەت سالاسى بويىنشا نوبەل سىيلىعى لاۋرەاتىنىڭ ەسىمى جاريالاناتىن ءسات تاياعان سايىن دۇنيە جۇزىندەگى كوپتەگەن وقىرمان جەڭىمپاز رەتىندە مۋراكاميدىڭ ەسىمىن كورگىسى كەلەدى. بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز, اتى اتالعان جاپون قالامگەرىنىڭ بەس جىلدان بەرى باعى جانباي كەلەدى. سونىمەن, بيىلعى ۇمىتكەردىڭ اتى اتالاتىن ءسات تە تايادى. كەلەسى اپتادا, ياعني 10 قازان كۇنى نوبەل لاۋرەاتى اتالعان قالامگەردىڭ ەسىمى جالپاق جۇرتقا جاريا بولادى. «ولەڭگە اركىمنىڭ بار تالاسى» دەمەكشى, 6 جىلدان بەرى وسى سالاعا ءۇڭىلىپ جۇرگەندىكتەن, بيىل دا ويىمىزدى ايتىپ كورەلىك.
تانىم • 04 قازان, 2024
عاسىر بۇرىنعى دالا ءومىرى (اقش عالىمىنىڭ كوزىمەن)
«مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» قازاقتىڭ تاعدىرى-تالايى تۋرالى اركىم ءوز شاماسىنشا تولعادى, جازدى, ايتتى. ال الپاۋىت ەلدەردە تۋىپ-ءوسىپ, ءوزىن عىلىمعا ارناعان تۇلعالاردىڭ قازاق حاقىندا قالام تەربەۋى, ىزدەنىس جاساپ, ونى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋى, ارينە, قۇپتارلىق, قۋانارلىق جايت. ءبىزدىڭ قولىمىزعا تۇسكەن گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مۇراعاتىندا ساقتالعان قازاق تۋرالى توپتاما سۋرەتتەر سايىن دالانىڭ توسىندە جۇرگەن حالقىمىزدىڭ كەي ساتتەرىن ەمىس-ەمىس ەسكە سالادى. وسىدان 97 جىل بۇرىن, ياعني 1927 جىلى تۇسىرىلگەن بۇل سۋرەتتەر وتكەن عاسىرداعى قازاقتىڭ قاز-قالپىنداعى بەينەسىن كورسەتىپ تۇر.
الەم • 28 قىركۇيەك, 2024
ءتورتىنشى سىنىپقا باراتىن قىزىم ءلايلانى جەتەلەپ, اقش-تاعى ۆيردجينيا شتاتىنىڭ ارليڭتون قالاسىنا قاراستى «Ashlawn» باستاۋىش مەكتەبىنىڭ قابىلداۋ بولمەسىندە تۇرمىز. سالدەن سوڭ, وقۋ-بىلىمگە جاۋاپتى قىزمەتكەر قۇجاتىمىزدى قابىلداپ الىپ, ەكى كۇننەن كەيىن كەلۋىمىزدى ايتتى. مەجەلى ۋاقىتىندا قايتادان مەكتەپكە باردىق.
ادەبيەت • 28 قىركۇيەك, 2024
اۋەزوۆتىڭ امەريكالىق وقىرماندارى
دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىندەگى الەم ادەبيەتى تۋرالى كەزەكتى دارىستەن شىقتىق. قاراشا ايى دەمەسەك, قالانىڭ كەشى تىم سۋىق ەمەس. سىرت كوزگە ۆاشينگتون ستۋدەنتتەر قالاسى سياقتى بولىپ كورىنەدى. قاي كوشەگە, قاي بۇرىشقا قاراساڭ, توپ-توبىمەن جۇرگەن ستۋدەنتتەر شوعىرى. قاسىمدا بىرگە كەلە جاتقان جەتەكشىم, پروفەسسور پيتەر روللبەرگ: «بىلاي جۇرەلىك, انا جەردە پۋشكيننىڭ ەسكەرتكىشى بار, سونىڭ قاسىنداعى ورىندىققا وتىرىپ, از-كەم اڭگىمەلەسەلىك», دەدى. دىتتەگەن جەرىنە باردىق. شىنىمەن دە, انادايدا پۋشكيننىڭ الىپ تاس-بەينەسى قاسقايىپ تۇر.
رۋحانيات • 27 قىركۇيەك, 2024
اعايىندى گريممدەر قازاقتان ەرتەگى «ۇرلاعان» با؟
سوناۋ 1968 جىلى نىيۋ-يوركتا «Stories of Steppes», ياعني, «دالا ەرتەگىلەرى» اتتى كىتاپ امەريكالىق جازۋشى, زەرتتەۋشى عالىم مەري لوۋ ماسەيدىڭ اۆتورلىعىمەن باسىلىپ شىعىپتى. اتالعان كىتاپقا قازاقتىڭ 19 ەرتەگىسى ەنىپ, امەريكا جۇرتشىلىعىنا كەڭىنەن تاراعان.
باسىلىم • 26 قىركۇيەك, 2024
«عاسىرلار بويى مۋزىكاداعى درامالىق جاڭا يدەيالار مەن فورمالاردىڭ پايدا بولۋى تۋرالى قىزىقتى مالىمەتتەر وسى كىتاپتا دەپ ويلايمىن...». بۇل فيزيكا سالاسى بويىنشا 2004 جىلعى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى دەۆيد پوليتتسەردىڭ قازاق مۋزىكانتى راحات-بي ابدىساعيننىڭ جاقىندا عانا گەرمانيانىڭ «Springer» باسپاسىنان جارىق كورگەن «كۆانتتىق مەحانيكالار جانە اۆاند-گاردتىق مۋزىكا» اتتى سۋ جاڭا كىتابىنىڭ مۇقاباسىنا جازعان ءسوزى.
باسىلىم • 25 قىركۇيەك, 2024
«The New York Times»: اۋەزوۆكە قازاناما قالاي بەرىلدى؟
سونىمەن, ءسىز ۆاشينگتون قالاسىنداعى ۇلكەن كىتاپحانانىڭ ءبىرى – گەلمان كىتاپحاناسىندا وتىرسىز. جاي وتىرماي, اقش سىندى الپاۋىت ەلدىڭ گازەتى مەن جۋرنالى قالاي شىعادى ەكەن, ولار نەنى جازىپ, وقىرمانىنا قانداي رۋحاني ازىق بەرەدى ەكەن دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەيسىز. ادەتتەگىدەي, الىپ امەريكادا ماڭىزدى دا كەڭ تارالاتىن گازەتتىڭ ءبىرى – «The New York Times». وسى گازەتتىڭ بۇرىنعى ساندارىن پاراقتاپ وتىرىپ, «ىشىندە قازاق, قازاقستان تۋرالى نە بار ەكەن؟» دەگەن وي دا مازالاعانى راس.
تاريح • 12 ءساۋىر, 2024
امەريكالىق ينجەنەر نەلسون فەلل قازاق دالاسى تۋرالى نە جازدى؟
«سۇلتان جاڭگىردىڭ ءتورت مىڭ جىلقىسى بار, جۇمابەك سۇلتاندا ەكى مىڭ, ال ادام بايدا ءۇش مىڭ جىلقى بار, ال ءسىز بەس-اق جىلقىم بار دەيسىز! سوندا نەشە قويىڭىز بار؟» «مەنىڭ قويىم جوق», دەپ جاۋاپ بەردىم. - ء اي!.. باسقا ت ۇلىكتەرىڭىز كوپ بولار؟ - «ەكى سيىرىم بار», دەدىم».
زەردە • 29 اقپان, 2024
مىنا جۇمىر جەر بەتىندە قانشاما حالىق ءومىر سۇرسە, سونشاما تاريح التىن ارىپتەرمەن جازىلدى. ماڭىزدىسى, كىمنىڭ تاريحى قالاي جازىلدى, ۋاقىت كەمەسى ونى اساۋ اعىستار مەن بۇلا بۇلقىنىستاردان قالاي امان-ەسەن الىپ ءوتتى دەگەن ۇلى ساۋالعا كەلىپ تىرەلەدى. قالاي دەسەك تە, ءوز تاريحى مەن مادەنيەتى ءۇشىن كوكىرەگىن ماقتانىش كەرنەيتىن حالىقتىڭ ءبىرى قازاق ەكەنى راس. قاداۋ-قاداۋ عاسىرلاردان ءوز ەنشىسىن الىپ, دالاسىنىڭ بايلىعىن, مادەنيەتى پەن ءداستۇرىنىڭ وزگەشەلىگىن, ولەڭى مەن جىرىنىڭ ومىرشەڭدىگىن مۇرات تۇتتى. انە, سونىڭ ناتيجەسىندە ارتىندا ۇشان-تەڭىز مۇرالار قالدى.
