جانىبەك ءاليمان
جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
429 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 30 جەلتوقسان, 2022

قارا ولەڭنىڭ جەڭىسى

جىلقىشىنىڭ بالاسىنا نەمەسە جىلقىشىعا ءومىر اتتىڭ ۇستىنەن, جىلقىنىڭ قۇلاعىنان باستالادى. «س.سەيفۋلليننىڭ «تاۋ ىشىندە» ءانى اياڭشىل اتتىڭ ءجۇرىسىن ەسكە سالادى» دەگەنىن ءبىر ەمەس, بىرنەشە ەستى ادامنان ەستىگەم. قازىرگى موتوتسيكل مىنگەن جىلقىشىلار تۇسىنبەۋى مۇمكىن, نەگىزى اتتىڭ ءۇستى, ونىڭ ەلەڭدەگەن قۇلاعى – نەبىر دۇنيەنىڭ كوزىن اشادى. جۇرەگى بار ادامدى تابيعي تەپە-تەڭدىككە (ۇيلەسىم), ەستى ارناعا تۇسىرمەي قويمايدى. جول جورعاسى بار جەلىستى اتقا تاقىمىڭ ءبىر ءتيدى ەكەن, تولقىتىپ الا جونەلەدى. بالكىم ءسىز بۇرىن ولاي تولقىپ تا كورمەدىڭىز؟ ال ەلەڭدەگەن قۇلاعى اينالاداعى ءارتۇرلى قۇبىلىستى اڭداتقىش سەزىم نۇكتەسى سەكىلدى... مۇنى ارىدە تامىرىنان تارتىپ جەتكىزۋشى اسقار سۇلەيمەنوۆ بولسا, بەرىدە اقىن عالىم جايلىبايدىڭ ولەڭدەرىنەن اڭعارامىز.

وقيعا • 28 جەلتوقسان, 2022

مەيىرىم مەن قايىرىم

ەلدىڭ ءبارى ۇزدىگە كۇتكەن ديماش بۇل كونتسەرتتە سوڭىنا قاراي شىقتى. «استانالىق تىڭدارماندارمەن كەزدەسپەگەلى دە جىلدار ءوتىپتى», دەدى. اۋزىنا التى قۇرلىق قاراعان ءانشى قازاقى بولمىسى مەن ءسوز ساپتاسىنان تانباعان, حالىقتىڭ اراسىنا كىرىپ-شىعىپ, ەلگە ىقىلاسىن تانىتتى. سونىسىنا ساي شەكسىز قوشەمەتكە بولەندى.

ادەبيەت • 21 جەلتوقسان, 2022

تاريحي انالار بەينەسىن سومداعان

دالا سىرى داۋىرلەردىڭ مۇڭى مەن جىرى, ادامزاتتىڭ ءۇنى ارقىلى اسپەتتەلىپ جاتسا, ەل مەن جەر تاريحىنداعى انالار ءرولىن قايدا قوياسىز؟ وسىناۋ ۇلى دالاداعى ۇلاعاتتى ۇرپاقتى دۇنيەگە اكەلىپ قانا قويماي, باعىپ-قاعىپ جەتكىزۋشى, ماحاببات پەن مەيىرىم سىيلاۋ­شى, كەرەك كەزدە ەلدىك پەن ەرلىكتىڭ تۋىن كوتەرگەن انالار بەينەسىنىڭ تۇتاس گالەرەياسىن حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, جازۋشى ءشاربانۋ بەيسەنوۆانىڭ شىعارماشىلىعىنان كورە الامىز.

رۋحانيات • 16 جەلتوقسان, 2022

ۇلت ۇرانى – ازاتتىق

قاتتى جەرگە تۇرعان قاق ەمەس, ۇلت دەگەن وزىنە جايلى ۇلى مەكەنگە لىقسىپ كەپ بىتكەن تەڭىز نە مۇحيت سياقتى. ول ءوز ەركىمەن شالقىپ جاتۋى ءۇشىن ماڭدايىنا التىن ارىپپەن جازىلعان ازاتتىعى بولۋى ءتيىس. ءبىز كۇن سايىن قىزمەتكە سونى سەزىنىپ بارىپ كىرىسسەك, التىن باسىمىز توردە! دەمەك ۇلت اياۋلى ازاتتىق ءسوزىن ۇران قىلىپ ۇستاپ وتۋگە بورىشتى.

ادەبيەت • 13 جەلتوقسان, 2022

اق ءتۇن, اپپاق سەزىم...

سىرباي ماۋلەنوۆتىڭ «اق ءتۇن» دەگەن ولەڭى بار. اقىننىڭ تاماشا تۋىن­دى­لارىنىڭ قاتارىنان سول كەزدەگى لەنينگراد (قازىرگى تاريحي پەتەر­بور) ءتۇنىنىڭ سىر-سيپاتىن ولەڭ تىلىندە وزگەشە اسپەتتەيدى. اسىرەسە ەسىل بو­يىندا استانانىڭ اق تۇن­دەرىن كەشىپ كەلە جاتقاندا سىرباي­دىڭ وسى ولەڭى ەسكە تۇسەدى. ءبىز پەتەربوردىڭ اق تۇندەرىن كورگەن جوقپىز.

ونەر • 05 جەلتوقسان, 2022

توقسان تاراۋ, مىڭ تولعاۋ...

«وندا ءبىر سۇمدىق سىر بار ەستىلمەگەن» دەيدى عوي مۇقاعالي ماقاتاەۆ قا­زاقتىڭ قارا ولەڭى تۋرالى. تۋرا وسى ءسوزدى قازاقتىڭ كۇي ونەرىنە دە قاراتا ايتۋعا ابدەن بولادى. تەك الاش توپىراعىنا ءتان ونەر اتاۋلىنىڭ ىشىندە كۇي, ونىڭ ىشىندە كەتبۇعانىڭ «اقساق قۇلانى» ەكىباستان سولاي. تىڭداعان سايىن ءارى-ءسارى كۇيگە سالادى. قازاق كۇيلەرى, ونىڭ ىشىن­دە دومبىرادا تارتىلاتىن تۋىندىلاردىڭ ىلكى باستاۋى وسى تۋىندى­دان باس قۇرايتىنداي سەزىلەدى. دومبىرا اسپابىنا قا­تىستى كەيبىر تاريحي وقي­عالاردىڭ وسى كۇيدىڭ شى­عۋى مەن اياقتالۋىنا باي­لانىستى ايتىلاتىنى تاعى تەگىن ەمەس.

ونەر • 30 قاراشا, 2022

شەرتپە كۇيلەر شەرۋى

قازاق كۇي ونەرى دەگەندە, ونىڭ ۇلكەن مەكتەبىنە جاتاتىن شەرتپە كۇيلەرگە سوقپاي كەتە المايمىز. وسى ورايدا, 1-3 جەلتوقسان ارالىعىندا الماتىدا وتەتىن رەسپۋبليكالىق «شەرتپە كۇي» ءداستۇرلى مۋزىكا فەستيۆالى – ۇلت رۋحانياتىن ناسيحاتتاۋدا ۇلكەن وقيعاعا اينالماقشى. بۇل تۋرالى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, كۇيشى جانعالي جۇزباەۆ ءمالىم ەتتى.

ادەبيەت • 29 قاراشا, 2022

اجالدى جەڭگەن اسپان

بۇل دا ءبىر قىزىق اڭگىمە, وقىرمان! بۇل دا ءبىر قىزىق سۇراق. مەنىمەن كەلىسپەۋىڭىزگە دە, كەلىسۋىڭىزگە دە بولادى. الەمدى قۇتقاراتىن ادامزاتتىڭ اياۋلى سەزىمدەرىنىڭ ءبىرى دەسەك, ول – تۇپسەنىمى شىعار. ارينە, ءسىز بۇعان دەيىن وتكەن عۇلامالاردىڭ سوزدەرىن كەلتىرىپ, بىرنەشە قيسىنعا جىققانىڭىزبەن, ولارعا دا نەشە ءتۇرلى ءۋاج بەن داۋ ايتىلىپ, جازىلىپ جۇرگەنىن بىلەمىز. ماسەلەن, دوستوەۆسكيدىڭ «الەمدى قۇتقاراتىن سۇلۋلىق» دەگەن ءسوزى كەڭ تارالعانىمەن, وعان دا اركىم ءارتۇرلى داۋ ايتادى. بىرەۋلەرى «سۇلۋلىق ەمەس, مەيىرىم, ماحاببات قۇتقاراتىنىن» دايەكتەيدى. اقىرى الەمدى قانداي قاسيەت, نەندەي سەزىم قۇتقارادى دەگەن سۇراق سول قالپى جاۋاپسىز قالعانعا ۇقسايدى. انىعىندا الەمدى ادامزات بالاسى قۇتقارىپ قالا المايتىن سياقتى كورىنەدى. ءتىپتى ادامزاتتىڭ كەيبىر سەزىمدەرىن تەحنيكالىق قۇبىلىستار جالماپ بارا جاتقاندا مۇنداي اڭگىمە ايتۋدىڭ ءوزى... كۇلكىلى سياقتى سەزىلەدى, كەيدە. ال ادەبيەتتەگى كەيىپكەرلەر الەمى ارقىلى سارالاي باستاساق, ءبىراز جايدىڭ بەتى اشىلارداي كورىنەدى.

ادەبيەت • 28 قاراشا, 2022

جىپ-جىلى جۇرەك بۋىنداي

باسىنان وتپەي, جۇرەگىنە جەتپەي جازبايتىن سياقتى بولادى دا تۇرادى. مۇمكىن ءبىر كەزەڭنىڭ ايتۋلى وقيعاسى شىعار, زاماننىڭ زەرىكتىرگەن جاتتاندى اڭگىمەسى مە ەكەن, بالكىم جالعىز عانا ءساتى نە مەزەتى دەلىك, ءبارى ءبىر ادامنىڭ باسىنا تاپ كەلە بەرۋى مۇمكىن ەمەس قوي. سولاي بولا تۇرا, اڭگىمەلەرىنە اۋليەنىڭ ايتقانىنداي سەنەسىز. قالتقىسىز سەنەسىز, قاپىسىز تانيسىز تابيعاتىن. باستان كەشىرگەندەي اسەرلەنەسىز. جىپ-جىلى جۇرەكتىڭ بۋىنداي باۋرايتىنىن قايتەرسىز جانە. سوندىقتان ءبىز تانىعان مارحابات بايعۇت اڭگىمەشى بولىپ تۋعان, جۇرە قالىپتاسپاعان دەر ەدىك.

رۋحانيات • 24 قاراشا, 2022

جاقسىنىڭ كوزىندەي جايدارى ءان

«كونتسەرتىمىز وسىمەن اياقتالدى» دەيتىن ەدى عوي ادەتتە. كونتسەرت اياقتالادى, ءان مەن كۇي اياقتالمايدى, بىراق. بىرەۋدىڭ جۇرەگىنەن شىققان ساۋلە بىرەۋدىڭ جۇرەگىنە وت بولىپ تۇسە مە, شوق بولىپ تۇسە مە, ايتەۋىر تىڭداعاننىڭ جانىن قوزعاي السا, ونەر يەسىنىڭ پارىزى وتەلگەنى دە. دەمەك ءان جارىققا شىعىپ, كوپشىلىككە جاريا بولعاسىن, ءسۇيىپ قالعان دەمەي-اق قويايىق, سول تۋىندىنى ۇناتىپ قالعانداردىڭ جانىندا, كوڭىلىندە جاساي بەرۋى بەك مۇمكىن.

ياندەكس.مەتريكا