جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
109 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 28 قىركۇيەك، 2022

كياكۋ ولگەن كۇن...

باسقانى قايدام، ۇلتىنىڭ قايعى-قاسىرەتىن تەرەڭىرەك ۇعىپ، ادامزاتقا ورتاق مۇڭدى جان-جۇرەگىمەن سەزىنۋگە تىرىسقان جاننىڭ قايعىسىن ارىدەن قوزعاپ، تولعاندىرماي قويمايتىن بىردەن ءبىر شىعارما – تولەن ابدىكتىڭ «توزاق وتتارى جىمىڭدايدى» پوۆەسى دەر ەدىك. باستاپ كەلىپ جىبەرگەندە ءبىر دەممەن وقىلا جونەلەتىن تۋىندى ءبىزدىڭ حالىقتىڭ، ءبىزدىڭ ۇلتتىڭ باسىنان كەشىرگەن اۋىرتپالىق پەن مەحناتتى تەرەڭىنەن قوزعاپ، ءتىپتى كوزگە جاس الدىرار تۇسى دا از ەمەس.

رۋحانيات • 26 قىركۇيەك، 2022

ءان وقۋ

ء«ان ايتۋ – پوەزيا وقۋدىڭ ەڭ بيىك شىڭى» دەگەن ءسوزدى ءبىر ەمەس، بىرنەشە مارتە ەستىپ ەدىم. بۇعان كەلىسۋگە دە، كەلىسپەۋگە دە بولاتىن سياقتى. اركىمنىڭ تالعامىنا بايلانىستى الۋان پىكىر ءوربي بەرەتىنى بار. قولىنا دومبىراسىن الىپ ميكروفونمەن «سويلەپ» الدە «سويلەسىپ» تۇرعان ءانشىنى سان كوردىك. شىبىننىڭ دىبىسى ەستىلەر ەدى-اۋ وندايدا. ءان شارىقتاپ نەمەسە ۇزىلەردەي تاعى دا جالعانعان ساتتە اناۋ ءبىر تۇستان الدەبىر تىڭدارمان ەرىكسىز ء«پالى!»، دەپ قالماي ما سوندا؟! انمەن بىرگە تەربەلىپ وتىرعان جان ەرىكسىز ىشكى كۇيىن شىعارىپ قوياتىنى تاڭسىق ەمەس قازاق ورتاسىندا.

قوعام • 26 قىركۇيەك، 2022

جىر الىبى دارىپتەلدى

وتكەن سەنبىنىڭ كەشىندە جىر الىبى جامبىلدىڭ رۋحى اسپانداپ بەردى. اس­تانا تورىندە. دالىرەك ايت­­قاندا، تاشەنوۆ كو­شە­سىنىڭ بويىنداعى جامبىل جاباەۆ ەس­كەرت­كىشىنىڭ ال­دىندا رەس­پۋبليكالىق «كۇي اناسى» قورىنىڭ ۇي­ىم­داس­تىرۋىمەن اقىن شى­عارماشىلىعىنا ار­نالعان V «جىر مەن كۇي جار­­مەڭكەسى» ءوتتى. ون­دا جاس جەتكىنشەكتەر جام­بىل جىر­لارىن وقىپ، كۇي شەرتتى.

رۋحانيات • 25 قىركۇيەك، 2022

كىتاپ فەستيۆالى – ەل كوزايىمى

وتكەن جۇما كۇنى استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ الدىندا Kitaptime – 2022 رەسپۋبليكالىق كىتاپ فەستيۆالى ۇيىمداستىرىلدى. وندا وقىرماندار مەن اۆتورلار، اقىن-جازۋ­شىلار مەن ادەبيەتقۇمار جۇرت كىتاپ جارمەڭكەسىندە قاۋىشىپ، ەمىن-ەركىن ديدارلاسىپ، مارە-سارە بولىستى. وسى كۇنى ەلوردا تورىندە باستالعان مادەنيەت پەن رۋحتىڭ جارمەڭكەسى ءبىر مەزەتتە بارلىق ايماقتا، ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ءوتىپ جاتتى.

ادەبيەت • 21 قىركۇيەك، 2022

تۇلعا جونىندە قوس تومدىق

ءومىرىن ۇلت تاعدىرىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە بايلاعان تۇلعانىڭ ايتقان ءسوزى، جۇرگەن جولى، ىستەگەن ءىسى جاستارعا قاشاندا ۇلگى-ونەگە. سونداي ونەگەلى جاننىڭ ءبىرى اسانباي اسقاروۆتىڭ ەسىمىن ەل اسقان سۇيىسپەنشىلىكپەن ەسكە الاتىنى تۋرالى اڭگىمە كوپ. «باسشى بولساڭ اسەكەڭدەي بول!» دەپ وتىراتىن كورىنەدى تامام تۇستىكتىڭ جۇرتى. سول كىسىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى تۋرالى ورتالىق مەملەكەتتىك ارحيۆ ازىرلەگەن «اسانباي اسقاروۆ» اتتى ەكى تومدىق كىتاپ شىقتى جاقىندا.

ادەبيەت • 18 قىركۇيەك، 2022

سوڭعى سارىن تۋدىرعان سونى شىعارما

قازاق پوەزياسىنىڭ قۇلاگەرى ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ «كۇي» پوەماسىندا عالامات تىلسىم كۇش بار. «قوبىزشى مولىقباي شال ماتايداعى» دەپ باستالماۋشى ما ەدى شىعارما؟! اۆتوردىڭ اقىندىق قۋاتىن، ولەڭ ولكەسىندەگى، ولكەسىندەگى ەمەس، جىر قاعاناتىنداعى كەمەل داۋسى مەن شەبەرلىگىن تەرمەلەپ جاتپايمىز. سەبەبى ودان كەيىنگى قازاق پوەزياسى وسى ءىلياس، ماعجان، ساكەندەرگە قاراپ بوي تۇزەگەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. ءتىپتى سولار باستاپ جازىپ كەتكەن ۇلتتىق تاقىرىپتاردى باسقا قىرىنان تولعاپ، جاڭاشا جىرلاۋعا تىرىسقانى بايقالادى. ايتپاعىمىز، ءىلياستىڭ «كۇي» شىعارماسىنىڭ تەرەڭ ەمەۋرىنى مەن استارىندا.

ونەر • 15 قىركۇيەك، 2022

تولقىتىپ تولاعايدىڭ ماقپال ءتۇنى...

جۇدىرىقتاي عانا جۇرەكتەن تۋعان ءان الىستارعا اتتانادى. قۇرلىق اسقانى بىلاي تۇرسىن، عاسىرلاردان عاسىرلارعا كوشىپ، ادام رۋحىمەن بىرگە ءومىر سۇرە بەرەدى. اتاقتى يليا جاقانوۆ­تىڭ «تولاعاي» ءانى جاپونيانىڭ توكيو قالاسىنداعى الەم حالىقتارى مۋزىكالارىنىڭ مۋزەيىندە ساقتاۋلى تۇرعانىن ءانشى قايرات بايبوسىنوۆتىڭ ءوزى ايتادى. 1990 جىلداردىڭ ىشىندە سماتاي ۇمبەتباەۆ ەكەۋىن جاپونياعا ارنايى شاقىرتقاندا، قايرەكەڭ الگى مۋزەيگە وسى ءاندى جازدىرىپ كەتىپتى.

ونەر • 15 قىركۇيەك، 2022

كارىپبەك الەمى

سەمەي يادرولىق پوليگونى كەسىرىنەن قولسىز مۇگەدەك بولىپ تۋعان كارىپبەك كۇيىكوۆتىڭ كارتينالارى الەم نازارىندا قازىر. اقش، جاپونيا، ۇلىبريتانيا، تاعى باسقا وركەنيەتتى ەلدەردە كورمەلەرى ءوتىپ تۇرادى. سۋرەتشى بۇرىنىراقتا نوبەل سىيلىعىنا ۇمىتكەر رەتىندە ۇسىنىلعان. ءبىز بۇگىن قىلقالامدى تىسىمەن تىستەپ سالاتىن اۆتوردىڭ تۋىندىسىنا توقتالماقپىز.

رۋحانيات • 13 قىركۇيەك، 2022

تاۋ تۇلعانىڭ تويى

«سارىارقادا اقسوراڭ ەڭ بيىك تاۋ، جاڭاارقادا اقسەلەۋ تاۋدان بيىك» (باعدات مۇباراك) دەيتىن جۇرت بەلگىلى ەتنوگراف، عالىم، جازۋشى اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ تويى جاڭاارقادا وتەتىنىن ەستىپ، ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جيىلعان ەكەن. ولە-ولگەنشە ۇلت مۇراسىن تۇگەندەپ، حالقىنىڭ قاسيەتىن ارداقتاپ وتكەن تۇلعانىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي رەسپۋبليكالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلىپ، جىر دوداسى ءوتىپ، اس بەرىلىپ، بالۋاندار بەلدەسىپ، ات شاپتىرىلدى. اۋدان ورتالىعىندا اشىلعان ەسكەرتكىشى تۋرالى اڭگىمە باسقا. كەشەلى بەرى اۋدان اكىمى يۋرجان بەكقوجين باستاپ بۇل ەسكەرتكىش الىنىپ، جاڭادان قالىپتالاتىنىن مالىمدەدى. اقاڭنىڭ تويىنا بارعان ەلدىڭ كوڭىلى سوندا بارىپ ورنىنا تۇسكەندەي.

ادەبيەت • 12 قىركۇيەك، 2022

نىسانباي جىراۋدى نەگە ۇمىتتىق؟

اۋەلى تاريحتى ادەبيەتتەن وقىپ، كينودان توقىعان الدەقايدا سىڭىمدىرەك، كوكەيگە قونىمدىراق دەگەن ويدامىز. ويتكەنى جاسىنان قۇمارتقان وقۋشى بولماسا، تاريحي قۇجات پەن تاق-تۇق ەتكەن دەرەكتى ەكى جاستىڭ ءبىرى قابىلداي بەرمەيدى. ەسەيىپ تولىسقان سانا بولماسا. بۇل ورايدا ادەبيەتتىڭ ءجونى بولەك دەر ەدىك. راس، كينو – سول ادەبيەتتىڭ بالاسى، بەل بالاسى دا ەمەس، نەمەرە، شوبەرەسى. پوەزيا مەن پروزادان شىققان دراماتۋرگيا تەاتردان كەيىن كينوعا ويىسقانىن ەسكەرسەك، سولاي.