جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
79 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 22 اقپان، 2022

ارۋانا – ادامزاتقا ونەگە

«سولداتتىڭ ەتىگىندەي جانىم ءسىرى» دەدى قاسىم. ادام يتجاندى دەلىنەدى كەيدە. توزبەسكە توزگەن، شىداماسقا شىداعان، تەك جالعىز-اق ازاپقا كونبەگەنى ايتىلادى تاريحتا. ادامدى ادام ەتىپ ۇستاپ تۇرعان دا سول قاسيەتى، بالكىم. ودان ايىرىلعان كۇنى، سول سەزىمىن جوعالتقان كۇنى سونەدى ءبارى. اسپاندا كۇن، جەردە ۇرپاق بارىنان نە پايدا وندا؟ «انا كەرەك، و، ادامدار، انا كەرەك ادامعا، اناسىزدار اڭ سياقتى كۇن كەشىپ ءجۇر عالامدا» دەگەنىندەي بولماي ما تولەگەن ايبەرگەنوۆتىڭ. ال قازاق جەر-انا دەيدى.

ادەبيەت • 17 اقپان، 2022

تىرشىلىگىندە توزاققا تۇسكەندەر

«ەلدىڭ ىبىرايى – ىبىراي، ءبىزدىڭ ىبىراي – سۇمىراي» دەمەكشى، بۇل جولعى شىعارمانىڭ باس كەيىپكەرى بارىپ تۇرعان وڭباعان، كورگەنسىزدىڭ ەسەبىندە سۋرەتتەلەدى جانە ونىسىن ءوزى بىلە تۇرا قولدان جاسايتىنعا ۇقسايدى. ەلگە جاقپايتىن سۇيكىمسىز ارەكەتتەرگە قاساقانا بارادى. بىراق كەماقىل، تۇيسىكسىز پەندە ەمەس، سۋرەتشى. وتە تالانتتى ءارى بەلگىلى سۋرەتشى. سويتە تۇرا سۇيكىمسىز ادام.

ادەبيەت • 16 اقپان، 2022

مۇحيتتىڭ «اينامكوزى»

ورتتەي لاۋلاپ، كوكتەي قاۋلاپ دۇنيەنى الىپ بارا جاتقان مۇحيتتىڭ اندەرىن شىرقاپ سالۋ ءۇشىن ءانشىنىڭ ىشىندە قانداي كۇش، نەندەي قۇدىرەت جاتۋى كەرەك دەپ ويلايسىز؟ سۇراقتى ەمەس، الگىندەي ءسوزدى ۇكىلى ىبىرايدىڭ «تولقىنىنا» دا قاراتا ايتار ەدىك. قازاقتا «شاپقان اتتاي، اتقان وقتاي» قۇبىلىستى تابيعاتىنا سىيدىرعان مۇنداي اندەر جەتەرلىك. الىسقا بارماي-اق مۇحيت تۋىندىلارىن اتاسا دا جەتەدى. تىڭداپ وتىرىپ، ەلەستەتىپ كورىڭىز؟ الدە ءسىزدىڭ ءىشتى اۋەن قۋاتى ولاي قۋىرىپ، الدەنەگە جەتەلەمەي مە؟ ء«بىرجان سال» فيلمىندە قاراعايدىڭ تۇبىندە ۇيىقتاپ جاتقان سالدى اعاسى نۇرجان كەلىپ وياتىپ الىپ، اقىل ايتا باستاعاندا قايتاراتىن جاۋابى بار عوي: «اعاتاي، ءسىزدى بىرنارسە ىشىڭىزدەن وتتاي قاري ما؟ مەنى سول نارسە شوقتاي شىجعىرادى»، دەپ. سول ەسكە تۇسەدى.

ادەبيەت • 13 اقپان، 2022

تەڭىزبەن ەرەگەس

جىعىلعىسى، جەڭىلگىسى كەلمەيدى ادام. جەڭىلگەنى بىلاي تۇرسىن، جەمە-جەمگە كەلگەندە، ءبىر نارسەنى مويىنداۋىنىڭ ءوزى قيىن. قايتكەن كۇندە قاپىسىن تاۋىپ جەڭىپ كەتۋدى ويلاپ تۇرادى. ايتەۋىر وسى پسيحولوگيا ادامزاتقا ەرتەدەن ءتان سەكىلدى. ءتۇپسانا سولاي ما، بىلمەدىك.

قوعام • 10 اقپان، 2022

ساعىنىش ءولىپ بارادى

ءبىزدىڭ كوبىمىزدى كوشە تاربيەلەگەنى كۇمانسىز شىعار. تۇبەگەيلى كوشە دەمەسەك تە، بالا تاربيەسىنە كوشەنىڭ ىقپالى جوق ەمەس. ءبىز دەپ وتىرعانىمىز – تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ومىرگە كەلگەن جاستار. الدى وتىزدان اسىپ، قىرىققا اياق باستى. سوڭى بولماي-اق قويسىن، ءبارى ازاتتىق اتىن جامىلىپ تۋعانى قانداي تاماشا.

ادەبيەت • 09 اقپان، 2022

سۇراپىل سۇركوجەك

سۇركوجەك اتتى ءسىز دە بىلەسىز دەپ ويلايمىز. ويتكەنى وسى تۇلپار تۋرالى جازعان مۇحتار ماعاۋين اڭگىمەسىنىڭ باسىندا ايتادى.

ادەبيەت • 08 اقپان، 2022

جان ءسوزى

ەرتەڭ اقىن ەسەنقۇل جاقىپبەكتىڭ تۋعان كۇنى ەكەن. مۇقاعالي ماقاتاەۆتان ءبىر كۇن كەيىن، 1954 جىلى 10 اقپاندا دۇنيەگە كەلگەن اقىننىڭ ءبىزدىڭ قولعا العاش تۇسكەن كىتابى «تازقارا قۇستىڭ تاعدىرى» جيناعى دەپ جۇرسەك، قاتەلەسىپپىز.

ادەبيەت • 06 اقپان، 2022

«قۇلاعىنان قان اققان ق ۇلىن دەنە...»

اۋىل قۇرالايدىڭ سالقىنى وتىسى­مەن جاپا-تارماعاي بيە بايلايتىن. «قۇرالاي ءوتسىن، ق ۇلىندار قا­را­قۇلاقتانسىن» دەپ وتىراتىن ۇل­كەندەر. كەيدە «قاراقۇلاقتانىپ قال­عان ەكەن» دەپ مامىر تۋىسىمەن باي­لاپ جىبەرەتىن. قۇرالايدىڭ سال­قىنىمەن قاباتتاسىپ تا بايلايتىن جىلدارى بولاتىن. سۋىق، سالقىن ۋاقىت قوي بۇل. جاڭبىرلاتىپ باستالىپ، ارتى قارعا ۇلاساتىن. قۇرالايدا كيىكتەر لاقتاپ، لاعىن ورگىزەدى دەيتىن. بوكەندەر ءبىر ۋاقىتتا لاقتايدى ەكەن دە، قۇرالايلارى جاتا-جاتا قالاتىن بولسا كەرەك.

ادەبيەت • 01 اقپان، 2022

سارىسۋ بويلاعان ساعىم جۇرت...

ولەڭ تولقي ما، وزەن تولقي ما، بەلگىسىز. سەبەبى وزەن بويىنىڭ ءشوبى ولەڭ دەپ وتىراتىن ۇلكەندەر. قازاقتىڭ كونەدەن كەلە جاتقان ء«شوپ تە ولەڭ، شوڭگە دە ولەڭ» دەگەن ءسوزىن ەسكە سالادى. قىستىگۇنى ولەڭ ءشوپتىڭ مالعا جۇعىمى بولماعان سوڭ قازاق جاراتا بەرمەيدى. ولەڭشى ءسوزىنىڭ سىرى وسى جەردەن اشىلادى. كوڭىل تەربەپ، جان تەبىرەنىپ، كوكىرەككە سودان بىتكەن شەر تولقىتىپ تۋعان ءسوز ءومىردىڭ ءوزىن باسقا ارناعا بۇرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. ناعىز ادەبيەتتىڭ ءسوزى دە سول بولماقشى.

ادەبيەت • 30 قاڭتار، 2022

مۇقاعاليدىڭ ءبىر ولەڭى

ادەتتە وقىرمان ولەڭنەن ءوزىن ىزدەيدى. كورگەنىن، ەستىگەنىن، باسىنان وتكەرگەنىن، جانىنا جاقىنىن تاۋىپ جاتسا تىپتەن قۇنىعا تۇسەدى دە، سول شىعارما ەسىندە قالىپ قويادى. نەمەسە «وسىلاي ەكەن-اۋ، ءا» دەپ تاڭعالعان جاعدايدا كوكەيدە قالادى تۋىندى.