جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
79 ماتەريال تابىلدى

قازاقستان • 31 مامىر، 2022

ادامزات تاريحىنىڭ ازالى كۇيى

ادام بالاسىنىڭ ازا بويىن قازا قىلاتىن تاريحتاعى قاسىرەتتى تاڭبا – ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ جازىقسىز تاعدىرى. 1920-1950 جىلدار ارالىعىنداعى زۇلمات پەن زوبالاڭ، ناۋبەت پەن كەساپات تاريح بەتىن جۋساڭ كەتپەيتىن قىزىل قانعا بوياپ، ادامزات ساناسىنا اقتاڭداعىن قالدىرىپ كەتتى. قازاقستان حالىقتار تۇرمەسىنە اينالىپ، ميلليونداعان تاعدىرلار جەر اۋدارىلدى.

ادەبيەت • 31 مامىر، 2022

جۇرەگى قارس ايىرىلعان جاس ق ۇلىندار

سول سۋرەت كوز الدىمنان كەتپەيدى. تورى بيەنىڭ كەر ق ۇلىنى. قاراشوقىدان وتە بەرسەم، جالتاڭنىڭ ەڭىسىندە جاڭا تۋعان جاس ق ۇلىن جاپادان-جالعىز توبىلعى ەمىپ تۇر. ءساۋىردىڭ جاڭبىرى تىسىر-تىسىر ەتەدى. توبىلعى، قاراعان گۇلدەپ كەتكەن كەز. ۇستىنەن تۇسپەسەم، ءولدى عوي انا ق ۇلىن. كيىكتىڭ قۇرالايىنداي كەر ق ۇلىن، كوزى ءمولت-ءمولت ەتكەن، اياق-بۇتى سيدىيعان، پاناسىز جەتىم ق ۇلىن. قۋلىق ق ۇلىنداعان (تۇمسا دەپ تە ايتادى، تۇڭعىش تولدەگەن) ەنەسىنەن كوز جازىپ قالعان، جىلقىشىعا كەزىگىپ، جارىعى وشپەدى ايتەۋىر.

ادەبيەت • 25 مامىر، 2022

«ءساۋىردىڭ ءتۇنى. قىزدىڭ دەمىندەي جىلى اۋا...»

ساعيدىڭ عاجاپ ولەڭى بار. عالامتوردا جوق، كىتابىن باستاپ نە اياقتاپ تا تۇرماعان، ەلەۋسىز تۋىندى سياقتى، ءبىر وقىپ وتەسىز دە، كەيىن ىزدەپ تاپپاي قالاسىز. «جاتىرمىن نەبىر ءتۇس كورىپ» دەپ باستالادى. وقىعان بولساڭىز جۇرەگىڭىز بۇلك ەتكەن دە شىعار. سەبەبى جابۋلى تاقىرىپتى جازادى اقىن.

ادەبيەت • 23 مامىر، 2022

ويۋ-ورنەك – وركەنيەت پەن ۋاقىت

كەشە حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ ۇيىمداس­تىرۋىمەن ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا بەلگىلى ەتنوگراف، سۋرەتشى ەرالى وسپانوۆتىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان «ويۋ-ورنەكتەر الەمى» اتتى القالى جيىن ءوتتى. وندا سۋرەتشىنىڭ قازاق ءومىرى عانا ەمەس، تۇركى الەمىنەن سىر شەرتەتىن ەكى بىردەي كىتابىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. قالىڭ وقىرمان مەن كوزى قاراقتى جۇرت جوعالۋعا اينالعان جادىگەرلەر توپتاستىرىلعان «قازاق ويۋ-ورنەگىنىڭ اتلاسى» جانە «قوشەتەر» قازاق حالقىنىڭ قولونەرى» اتتى كىتاپتارىمەن تانىستى.

كينو • 23 مامىر، 2022

«ءبىر بەلگى ءۇشىن...»

...تۋا بىتكەن جاپ-جارىق جانار دا جاقاندىكى ەدى، ول دا اعىپ ءتۇستى. ەل ىشىنەن كەزىككەن ايجامال دا جانىنىڭ جۇبانىشى ەدى، ونى دا بىرەۋ قاعىپ ءتۇستى. «نەگە سولاي؟..». انمەن سىرلاسۋعا دا، سويلەسۋگە دە بولادى. قالاسا بىرگە قايعىرىپ، بىرگە مۇڭايىپ، «ىشتەگى كىردى كەتىرۋگە» دە بولادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا انمەن ءومىر سۇرەدى ادام. بۇل سوزگە كەلىسۋگە دە، كەلىسپەۋگە دە قاقىلىسىز. كەشە عانا جارىققا شىققان كەنجەباي احمەتوۆتىڭ «نەگە سولاي؟» ءفيلمىن كورسەڭىز امالسىز كەلىسەسىز، بىراق.

قازاقستان • 22 مامىر، 2022

ەل نازارىندا – «ەكىنشى رەسپۋبليكا»

وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باس عيماراتىندا «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسى تۇسىرگەن «ەكىنشى رەسپۋبليكا» اتتى دەرەكتى ءفيلمنىڭ كورسەتىلىمى بولدى. فيلم ەكراننان كورسەتىلمەس بۇرىن تەلەجۇرگىزۋشى، AMANAT پارتياسى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى ماقسات تولىقباي مەن ۇلتتىق ارنانىڭ اقپاراتتىق-ساراپتامالىق باعدارلامالار ديرەكتسياسىنىڭ ديرەكتورى جالعاس سادىبەك ۇلى سويلەپ، تۇسىنىك بەرە كەتتى. ۋنيۆەرسيتەت ۇستازدارى مەن عالىمدارى، باق وكىلدەرى، ستۋدەنتتەر تاماشالاعان دۇنيە الداعى ساياسي ناۋقانعا حالىقتىڭ ساۋاتىن اشىپ، ساناسىن دايىنداۋدا تاپتىرماس اقپارات كوزى دەر ەدىك.

رۋحانيات • 18 مامىر، 2022

تۇركولوگتىڭ تەلەگەي ەڭبەگى ەسكەرىلدى

بۇگىن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىندا كورنەكتى تۇركولوگ، ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ پروفەسسورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى قارجاۋباي سارتقوجا ۇلىنىڭ 75 جاسقا تولۋىنا ارنالعان القالى جيىن ءوتتى. وندا تۇركى مادەنيەتى مەن جازۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان عالىمنىڭ ەڭبەگى جوعارى باعالانىپ، عالىم تۇركى اكادەمياسىنىڭ التىن مەدالىمەن ماراپاتتالدى.

قوعام • 17 مامىر، 2022

كۇرەك پەن جۇرەكتىڭ ورنى...

كەي-كەيدە، قولىم قالت ەتكەندە وزىمە جۇمىس ىستەي باستايمىن. اتام «وزىڭە قۇل بولعاننان ارتىق نە بار؟» دەپ وتىراتىن كورىنەدى. قازىر ەڭ قيىنى دا وزىڭە ۋاقىت ءبولۋ سياقتى سەزىلەدى. جۇمىس، بالاباقشا، مەكتەپكە بالا تاسۋ، الەۋمەتتىك جەلى، قالانىڭ قىم-قۋىت قاربالاسى... ءتىپتى ۇمىتتىرىپ جىبەرەدى كىم ەكەنىڭدى. ورىنداۋشى بولىپ ءار ىسكە ءبىر جەگىلەسىڭ دە جۇرەسىڭ. ءبىتىرىپ جاتقانىڭ دا شامالى.

ادەبيەت • 15 مامىر، 2022

قادىردىڭ «كارى قىرانى»

بيىككە كوتەرىلگەندە قى­بىرلاعان قۇرتتان جى­بىرلاعان جىلانعا دەيىن كورەتىن قىراننىڭ كوزى شالمايتىن نارسە جوق دە­سەدى. جوعارى كوتەرىلگەن سايىن ءجىتى كورەدى ەكەن. اسپانداعان سايىن قىبىر ەتكەندى بايقاعانىمەن، ۇساق-تۇيەكتى ەلەمەيدى. سورعالاپ بارىنە تۇسە بەر­مەي­دى. مايدا-شۇي­دەمەن جۇمىسى جوق. ال ادام شە؟ ادام دا سونداي بولسا عوي دەپ ويلايسىڭ. ادەبيەتتىڭ كوزدەگەنى دە، كوكسەگەنى دە سول ەمەس پە؟ ادامدى اسقاق، تەرەڭ ويلارعا جەتەلەۋ.

قازاقستان • 06 مامىر، 2022

ازەربايجان اقىنى ۇلىقتالدى

باۋىرلاس ازەربايجان حالقىنىڭ داڭقتى پەرزەنتى احمەد دجاۆادتىڭ تۋعانىنا بيىل – 130 جىل. قازاق دالاسىندا مەرەيتويى يۋنەسكو كولەمىندە، مەملە­كەتتىك دەڭگەيدە اتالىپ وتكەلى وتىرعان احمەت بايتۇرسىن ۇلى، مۇحتار اۋەزوۆ قانداي ءىرى تۇلعا بولسا، كورنەكتى اقىن، ازەربايجان ۇلتتىق ءانۇرانىنىڭ اۆتورى، قىزىل قىرعىننىڭ قۇربانى احمەد جاۆاد تا سونداي تۇلعا. وسىنى ەسكەرگەن حا­لىقارالىق تۇركى اكادەمياسى «الجير» مەموريالدى-مۋزەي كەشەنىندە ازەرباي­جاننىڭ ۇلتتىق اقىنى احمەد جاۆادتى جانە ازەربايجاندىق سايا­سي رەپرەسسيا قۇرباندارىن ەسكە الۋعا ارنالعان ءىس-شارا وتكىزدى.