و باستا تەلعارانى دا, «اقىلدىنىڭ سوزىندەي ويلى كۇيدى» دە تەگىن ايتپادىق. شەرتپە كۇيدىڭ اتاسى تاتتىمبەت اتاقتى «كوكەيكەستى» كۇيىن «جانتەلىم» دەپ اتاپ تارتقان كورىنەدى عوي. العاشقىدا. ارقا كۇيشىلەرى بەرتىنگە دەيىن سولاي دەپ تارتقانىن جازادى تالاسبەك
اسەمقۇلوۆ.
كۇيدىڭ نەگە «كوكەيكەستى» اتالىپ كەتكەنىن تالاسبەككە كەزىندە اسقار سۇلەيمەنوۆ بىلاي اڭگىمەلەگەن: «مەن م.اۋەزوۆ تەاترىندا قىزمەتتە جۇرگەندە ەستىگەنمىن. تەاتردىڭ شاڭىراعىن كوتەرگەن ۆەتەران اكتەرلەردىڭ ايتىسى. ابىكەن حاسەنوۆ وسى تەاتردا جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە احمەت بايتۇرسىن ۇلىمەن, ساكەن سەيفۋللينمەن, مۇحتار اۋەزوۆپەن كوپ ارالاسىپتى. قانشا رەت داستارقاندارىنا بارىپ كۇي شەرتكەن. ءبىر كۇنى وسى كۇيدى تارتادى. احمەت اعامىز «ابىكەن, بۇل كۇيدىڭ اتى نە؟» دەپ سۇرايدى. «جانتەلىم», دەيدى ابىكەن. سوندا احمەت اعامىز ايتىپتى, مىناۋ, تاتتىمبەتتىڭ كوكەيىن كەسكەن كۇي ەكەن. «جانتەلىم» دەپ قازاق ەت جاقىن ادامىن ەركەلەتىپ ايتا بەرەدى. بۇل كۇي بۇدان بىلاي «كوكەيكەستى» بولسىن دەيدى. كەيىن راديوعا سولاي دەپ جازىلىپ, بۇكىل قازاققا سول اتپەن تاراپ كەتكەن عوي. اسقاق ماحابباتتى جىرلاعان كۇي عوي».
«اسقاق ماحابباتتى جىرلاعان كۇي» دەگەن جەردەن شىعادى. تاتتىمبەتتىڭ سان تاراۋلى شىعارمالارىنىڭ اراسىندا شوقتىعى بيىك تۋىندىسى وسى «كوكەيكەستى». سوندىعىنان شىعار, كۇيدىڭ قالاي تۋعانى تۋرالى اڭىزدار دا از ەمەس. ومىردەن وتەرىندە دومبىراسىن كەۋدەسىنە قويىپ تارتقان ەكەن دەسەدى ءبىر اڭگىمەلەردە. مىنا «جانتەلىم» اتاۋى سونىڭ بارىنە جاۋاپتاي سەزىلەدى. جانتەلىم ءسوزىنىڭ تاعى ءبىر بالاماسى جانىمنىڭ ەگىزى, بولىنبەسى دەگەنگە دە كەلىڭكىرەيدى.
اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ سوزىنەن كەيىن تالاسبەك اسەمقۇلوۆ «جانتەلىمىن» تاتتىمبەت بوزبالا كەزىندە عاشىق بولعان اقسۇڭقار اتتى قىزعا ارناعانىن ناقتىلايدى. ەكەۋى قوسىلا الماعان. بۇل تۋرالى ەل اۋزىندا ەسكىدەن قالعان اڭگىمەلەر بارى ەسىمىزدە. «قوسىلا الماعان, سەبەبى قىزدىڭ دا ايتتىرىلعان جەرى بار, تاتتىمبەتتىڭ دە اتاستىرىلعان قالىڭدىعى بار. قازاقتىڭ اتا زاڭى كەسە-كولدەنەڭ تۇرعان» دەپ تالاسبەك تە تۋرا تۇسەدى.
ادام جانىنا مايداي جاعاتىن ويلى دا مانەرى وزگەشە «كوكەيكەستى» – قانشا تىڭداسا جالىقتىرمايتىن تۋىندى. مۇنى, ءبىر قاراعاندا, تەك قانا العاشقى ماحابباتقا دا تەلىپ قويۋعا بولمايتىنداي ەلەستەيدى. كۇي كەنەتتەن باستالعاندا قاعىسى بىردەن باۋراپ الا جونەلەدى. سالقار دالا, سالتاناتتى كوشتىڭ ساليقالى كورىنىسى, جايدارى قالپى كەلەدى كوز الدىڭا. اركىمگە ءارتۇرلى ەلەستەيتىنى انىق قوي. ايتەۋىر, «تىماقتى الشى كيگىزگەندەي» (اباي) باپتى قالىپتان ءورىس الادى دا, ءارى قاراي بوياۋى قالىڭ ءۇن اۋەزى قاۋلاپ الا جونەلەدى. ءبىر كەزدەرى دومبىرا قىستىعىپ الادى دا, قايتا جازىلادى. الدەنەگە جەتپەي ارماندا كەتكەن ىڭكار جۇرەكتىڭ وكسىگى مايداقوڭىر لەپ اراسىنان اعاراڭداپ كەلىپ سىز بەرەدى. بىراق جىلاڭقى وكسىك جوق بۇل جەردە. شەر تولقىتىپ شىعارعان الىپ جۇرەك قاعىسىنان تۋعان تولقىنداي, بايتاق دۇنيەگە ۇلاسقان قۋاتتى اۋەن. جايلى, باپتى ءجۇرىستىڭ اراسىندا الگى ءبىر شەر تولقىنى جاعانى قايتا-قايتا ۇرادى دا جاتادى. اينالىپ كەلىپ تاعى ءبىر تىڭداسا, مۇلدە باسقاشا, دۇنيەنى باۋىرعا الىپ قاناتىن كەرگەن قوڭىرقاي قيال قۇسىنداي, كوڭىل جەتپەسە كوز جەتپەيتىن كوكجيەكتەن كورىنەدى. كوكەيىڭدى كەسەتىن دە, تەسەتىن دە سول دىبىس. جالعىزسىراعان جانىڭنىڭ جۇبانىشى دا, بولىنبەسى دە سوندا سياقتى. قاي-قايداعىنى قوزعاعان قاسيەتتى دىبىستىڭ ىرعاعىن ءارتۇرلى سۋرەتتەپ وتىرا بەرۋگە بولادى. سەبەبى ءتىل جەتكىسىز قۇدىرەت يەكتەپ, جان اعىسىنا ۇيلەسە بەرەدى. مانادان ايتقان بۇل ويىمىزدى اسقار سۇلەيمەنوۆ بىلاي دەپ ءبىر-اق اۋىز سوزبەن جەتكىزەدى:
«جانتەلىم», – دەدى سودان سوڭ ءبىر نۇكتەگە قادالا قاراپ, — «كوكەيكەستى». وسى ەكى ءسوزدىڭ ءوزى ادامنىڭ جۇرەگىن سۋىراتىنداي… قاسىرەت پەن قامىرىق تا بار… ءازىز كورىكتىڭ الدىندا باس يۋ دە بار…
ايسا عالايىسسالام كرەستە ءولدى, ادامزات ءۇشىن ءولدى دەپ جاتادى. جانىندا تۇرىپ كۋا بولعان جوقپىز. بىراق ابدەن مۇمكىن. الايدا ايساداي داڭقى شىقپاسا دا ەرلىگى سودان ءبىر مىسقال دا كەم ەمەس بىرنەشە قازاقتى بىلەم. داۋلەتكەرەي, تاتتىمبەت, قۇرمانعازى مەن سۇگىردى ايتىپ تۇرمىن. بۇلار قۇنىكەر بولىپ اللانىڭ الدىنا بارىپ, قازاق ءۇشىن عانا ەمەس, ادامزات ءۇشىن, ينسانيات ءۇشىن ءسوز ايتقان. ادامزاتتى اقتاپ شىققان. تەك اسىلىق ايتتى دەمە, مەنىڭ ءسوزىمدى اسقاق قىلعان – كۇيدىڭ ارۋاعى. كۇي قانداي كيەلى بولسا – مەنىڭ ءسوزىم دە سونداي ءور. ويدان شىعارىپ ايتىپ تۇرعام جوق بۇل ءسوزدى. مۇحاڭ ايتىپتى عوي «قازاقتىڭ ارى مەن ۇياتى, كىسىلىگى كۇيدە عانا قالدى» دەپ. سول راس ءسوز…»
