ادەبيەت • 25 اقپان, 2024
بايىرعى ادەبيەتىن, اڭىز-اڭگىمەلەرىن, ەرتەگى-ميفتەرىن جاڭعىرتقان ەل جۇتامايدى. مۇقاعالي «قۋات الىپ جىرىنا ءباز دالادان» دەگەندەي, بۇرىنعى ىلكى باستاۋىن قاستەرلەگەن ۇلت سونى جاڭعىرتىپ, زاماناۋي جاساندىرعان سايىن وركەندەيتىن سياقتى بولادى دا تۇرادى. قازىرگى نەبىر كەرەمەت جاۋھار تۋىندىلار, فيلمدەر (ماسەلەن, «اۆاتار») ەجەلگى ميفتەر مەن ەرتەگىلەردەن تامىر تارتاتىنى بايقالادى. الەمدىك وركەنيەت تە ەڭ ەجەلگى ەرتەگىلەردىڭ سوڭىنان قۋا-قۋا, اقىرى بۇگىندە عىلىمي تەحنيكالىق جەتىستىكتەر سونىڭ ءبارىن باسىپ وزعانداي. ول باسقا اڭگىمە دەسەك تە, قانداي دا ءبىر قۇندىلىقتار مەن جەتىستىكتەردىڭ باستاۋى ەجەلگى ادەبيەت پەن ەرتەگى-اڭىز اڭگىمەلەرگە سۇيەنەتىنى نەسى ەكەن؟
پوەزيا • 22 اقپان, 2024
اق كيىك, جەز كيىك, قىزىل كيىك تۋرالى اڭىز كوپ ەل ىشىندە. تەك قازاق دالاسىنا ءتان جانۋار بولعان سوڭ اڭىزىمەن قوسا كۇيى دە, ءانى دە مول. پوەزيالىق, پروزالىق شىعارمالار قانشاما. وسىلاردىڭ اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قۇلاققا شالىنارى كونەدەن كەلە جاتقان كۇيلەر, ولاردىڭ اراسىندا ىقىلاستىڭ «جەزكيىگى» بولسا كەرەك. قۇرمانعازى شالعان «اقساق كيىكتىڭ» ءجونى باسقا. تەرىس بۇراۋدا تارتىلاتىن ىقىلاستىڭ «جەزكيىگى» قانداي كەڭ ارنالى كۇي بولسا, سوعۇرلىم اڭىز-اڭگىمەسى دە مول.
ادەبيەت • 20 اقپان, 2024
«كۇنىكەيدىڭ جازىعىندا» جۇسىپبەك كۇنىكەيدىڭ «جازىعىن» عانا سۋرەتتەمەيدى عوي. جالعىز-اق ايەل تەڭسىزدىگى ەمەس. ادام قۇقىعى, ار بوستاندىعى تۋرالى تولعاي كەلە كۇللى قازاق ءومىرىن سۋرەتتەيدى. جالپى, شىعارمانىڭ اۋقىمى كەڭ, اسپانى بيىك, سوندىقتان شىندىعى دا جالعىز كەيىپكەرگە بايلانىپ قالماعان. اركىم وزىنشە ۇناتىپ, بويلاعانىنشا وي قورىتا بەرەدى. تۇتاس شىعارما بىلاي تۇرسىن, ءار بولىمىندەگى ءبىر ءۇزىندىنى كەسىپ الىپ سويلەتسە دە كوپتەگەن جايتقا كۋادار بولامىز.
كينو • 14 اقپان, 2024
1969 جىلى قازاق دالاسى قارقىلداپ تۇرىپ ءبىر كۇلدى. كۇلكىسى مىناۋ الاتاۋدان اناۋ ماسكەۋدى شارپىدى. بۇل 1936 جىلى ماسكەۋدەگى قازاق ونەرى مەن ادەبيەتىنىڭ ونكۇندىگىندە قويىلعان «قىز جىبەك» وپەراسىندا بەكەجان بولىپ كۇلگەن قۇرمانبەك پەن كوپ ايتىلا بەرمەيتىن اقىن تايجان قالماعامبەتتىڭ «ساق-ساق» كۇلكىسىنەن كەيىن ەستىلگەن ءامينا ومىرزاقوۆانىڭ كۇلكىسى ەدى.
ادەبيەت • 13 اقپان, 2024
بۇرىنىراقتاعى قازاقتار بىلگەن شىعار. عايىپتان تايىپ ارىستان نە جولبارىس تاپ كەلسە, قانداي ارەكەتكە كوشۋ كەرەگىن. سەبەبى دالامىزدا بەرتىنگە دەيىن جولبارىس بولعانى بەلگىلى. كەيىننەن تۇقىمى قۇرىپ كەتكەن سوڭ, جوق نارسەگە كىم باس اۋىرتسىن؟ مۇحتار شاحانوۆ «گيمالاي جولبارىستارى» دەگەن ولەڭىندە وسى تۋرالى تولعانادى عوي. اقىن وندا جولبارىسپەن كەزىگە قالعان ادام نە ىستەۋ كەرەگىن شەتەلدە جۇرگەندە جولبارىس اۋلاۋشىدان ەستىگەنىن كەلتىرەدى.
بايقاۋ • 12 اقپان, 2024
وقۋشىلار مەن مۇعالىمدەر اراسىندا كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا ا.بايتۇرسىن ۇلى ءبىلىم اكادەمياسى رەسپۋبليكالىق «ۇزدىك وقىرمان» مۇعالىمدەر بايقاۋىن ۇيىمداستىرىپ, قورىتىندىسى سالتاناتتى جاعدايدا ءوتتى. «وقۋعا قۇشتار مەكتەپ» جوباسى اياسىنداعى بايقاۋ استاناداعى ى.التىنسارين اتىنداعى BINOM SCHOOL مەكتەپ-ليتسەيىندە قورىتىندىلاندى.
جادىگەر • 08 اقپان, 2024
دومبىرا مەن قوبىزسىز قازاقتىڭ كۇنى بولماعان. بۇل اسپاپتار ەلدىڭ ەسىن كىرگىزەدى دەسە ارتىق ەمەس. اتام زامانعىنى عانا ەمەس, الداعىنى دا بايىپتاۋعا ۇندەيدى. رۋحتاندىرۋ ارقىلى. بۇدان بەس مىڭ جىل بۇرىن تاسقا قاشالعان تاڭبالارداعى دومبىرا, قوبىزدى ايتپاي-اق قويايىق, ءتىپتى قازاق حاندىعى زامانىنداعى جىرلاردى قوزعاماعاننىڭ وزىندە اباي ايتپاي ما؟ «قوبىز بەن دومبىرا الىپ توپتا سارناپ...» دەپ. «قوبىزدىڭ شاناعىندا ەسىل «ەردەن» (ع.جايلىباي) بولىپ ءوربي بەرەدى. ولگەن بالاسىن ازا تۇتىپ باسىن كوتەرمەي جاتىپ العان سول ساندىبايدىڭ ەردەنىن كۇي ءتاڭىرى ىقىلاس قوبىزىمەن بارىپ جۇباتقاندا ءبىر-اق تۇرعانى تۋرالى دەرەك جەتەرلىك ەل اۋزىندا. ادەبيەتكە دە از ەنبەگەن بۇل تۋرالى.
ءان • 08 اقپان, 2024
ءيا, زۇلقيانىڭ ءانىن ورىنداماعان ءانشى كەمدە-كەم شىعار. سوناۋ ساكەندەر زامانىندا دا, بۇگىنگى ءبىزدىڭ ۋاقىتتا دا. ارىدە مايرا ۋاليقىزى, بەرىدە رامازان ستامعازيەۆ سالعانىنان-اق ەرتەدەن كەلە جاتقان شوقتىقتى تۋىندى دەۋگە بولار. قاتەلەسپەسەم, بىرەر باعدارلاماعا دا وزەك بولعان شىعارما. ءسوز باسىندا ساكەندى دە تەگىن اتامادىق, ءان تۋرالى تۇڭعىش جازۋشىلاردىڭ ءبىرى دە وسى بابامىز با ەكەن دەگەن ويعا قالدىق.
ادەبيەت • 06 اقپان, 2024
وتقا جانعان تالدىڭ قابىعىن نەمەسە ءالسىز عانا جاس بۇتا, الدە ءشيدى كورگەن شىعارسىز. شي دەگەندە, دالادا تۇپتەلىپ وسەتىن تابيعيى. تۇبىرىنە ات سۇرىنەدى ونداي ءشيدىڭ. قالىڭ قاراعان مەن توبىلعى, نەبىر قيا تاستان ەكى اتتاپ امان وتەتىن كەي جۇيرىك شي تۇبىنەن ءسۇرىنىپ كەتىپ جاتادى. جايىلىپ وسكەن ءبىر ءتۇپ شيگە ءبىر ءۇيىر جىلقى توياتتايدى دەيتىن ۇلكەندەر. مۇمكىن اسىرىپ ايتتى ما ەكەن, الدە ءبىر ءتۇپ شي دەگەنى ءبىر تۇبىردەن ءوسىپ جەتىلگەن بىرنەشە تۇپتەن تۇرا ما ەكەن, بىلمەيمىن.
سۇحبات • 05 اقپان, 2024
كۇمبىرلەگەن كۇيگە ەلجىرەمەيتىن قازاق جوق
– تولەگەن شاڭعىتباي ۇلى, استانادا كەيىنگى جىلدارى كۇي ونەرىنە باسا ءمان بەرىلىپ, «كۇي اناسى» قورىنىڭ جۇمىستارى كوزگە كورىنە باستادى. اتالعان قور تۋرالى ايتا كەتسەڭىز.
