Taza.kz
جانىبەك ءاليمان
جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
441 ماتەريال تابىلدى

تۇلعا • 04 ءساۋىر, 2024

بۇل قاسىمدى دا ءبىر بايقاڭىزدار!

قاسىمنىڭ جاڭا سۋرەتى تابىلدى. قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى قاسىم امانجولوۆتىڭ ەل بىلەتىن سۋرەتى از ەمەس. بىراق بۇعان دەيىن باسپا بەتىن كورە قويماعان, باق-تا جاريالانباعان مىنا سۋرەتى تۋرالى اڭگىمە بولەك. فوتوسۋرەتتى الماتى مەملەكەتتىك مۇراعاتىن­داعى ادەبيەتتانۋشى عالىم, سىنشى ەسماعامبەت ىسمايىلوۆتىڭ جەكە قورىنان الىپ, بىزگە مالىمەتىمەن قوسا تانىستىرۋشى – ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى قازاق ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى, PhD جانبوتا كارىپباەۆ ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.

ميراس • 04 ءساۋىر, 2024

«شەجىرەلەر جيناعىن» ۇلتتىق قورعا تاپسىردى

سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قورى جاقىندا بىرقاتار كونە مۇرامەن تولىق­قانىن مالىمدەدى ۇلتتىق ورتالىق قىز­مەت­كەرلەرى. ماجارستان ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ دوكتورانتى, بولاشاق تاريحشى, ەتنوگراف نازيرا ابدى­نا­سىرقىزى ۇلتتىق ورتالىق قورىنا اتاسىنىڭ جەكە قورىندا ساقتالعان كىتاپ­تارىن تارتۋ ەتتى.

ادەبيەت • 04 ءساۋىر, 2024

قيسىنسىز جول قايدان كيلىكتى؟

ءبىزدىڭ ۇلتتىق ادەبيەتتىڭ التىن تامىرى, نەگىزگى دىڭگەكتەرىنىڭ ءبىرى – جىراۋلار پوەزياسى. مۇمكىن ەرتەدەگى قازاقتىڭ اقىل-ويى, سانا-سەزىمى مەن اسقاق رۋحى كەيىپتەلگەن جىراۋلار مۇراسىنسىز ون ەكى دە ءبىر نۇسقاسىز تەنتىرەپ كەتەر مە ەدىك, كىم ءبىلسىن.

تۇلعا • 26 ناۋرىز, 2024

ابىكەننىڭ ارتىستىك قىرى

«بۇل دومبىرانىڭ سۇيەگى...» دەپ باستاپتى شەبەر اڭگىمەسىن. «ۇلتىمىزدىڭ ءانى مەن كۇيى ءسىڭىپ, ۇلى ونەر­پازدارىنىڭ ماڭ­داي تەرى سىڭگەن اعاشتاردان شابىلىپ قيۋلاستىرىلعان. ابىكەن حاسەن ۇلى ءھام سول قاتارلى ونەر يەلەرى كۇي شەرتىپ, بويىنداعى بار ونەرىن سارقىپ بەرگەن ساحنانى كوتەرىپ تۇرعان اعاشتاردان جاسالعان» دەپتى-مىس دومبىرا شەبە­رى. ەرتەرەكتە. قۇلاققا بالا كەزدە ءسىڭىپ, ەستە قالعان اۋىز­ەكى اڭگىمە بولسا دا, جانى بار ءسوز سەكىلدى.

مادەنيەت • 22 ناۋرىز, 2024

بۇرىنعىسى مۇنداي, بۇگىنگىسى قانداي؟

باسقان جەرى سىقىرلاعان ارقانىڭ قىسى ابايدىڭ «قىس» ولەڭىمەن قاتار, اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ «قازاق الەمى» اتتى تانىم تۋىندىسىن ەسكە سالادى. قاڭتار اتتان اۋىپ بارا جاتىپ «بوز توقتىدا قۇيرىق قالدى, بوزشا قىزدا بۇعاق قالدى, قىرلان, اقپان, قىرلان!» دەپ ىزالى امانات قالدىرعان دەسەدى. «مەن ەلدى تيتىقتاتا المادىم, قالعانىن سەن تىندىر» دەگەنىن جازادى جارىقتىق اقسەلەۋ. مۇنشا كارلەنگەن اقپان وڭاي تيگەن جوق بيىل, «شىقپا, جانىم, شىقپالاعان» جۇرت ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن تاعاتسىزدانا كۇتىپ وتىر. ءتۇندى ءبىر جەڭگەن كۇن كوتەرىلىپ العان سوڭ قويمايدى, ناۋرىزدان سوڭ جاز دەيمىن دەپ جاڭا جىلدان ۇمىتتەنەدى. ءاليحان بوكەيحاننىڭ ء«تىرى بولساق, الدىمىز – ۇلكەن توي» دەگەنىندەي, جاڭا جىلدان, جارىق تاڭنان ۇمىتتەنبەگەندە قايتەدى ادام.

مەرەكە • 22 ناۋرىز, 2024

جارىقتىڭ تويى – حالىقتىڭ تويى

بيىلعى ناۋرىز قازاق دالاسىنا ەرەكشە جاعدايدا ەندى. ەلدىڭ باسىم كوپشىلىگى ءداستۇرلى دە تاريحي جاڭا جىل­دىڭ توبەسى كورىنەر ۇلىس تويىنا اسا ءمان بەرىلەرىن پرەزي­دەنتتىڭ «Egemen Qazaqstan» گازەتىندەگى سۇحباتىنان كۇنى بۇرىن ءبىلدى. ەگەر مۇنداي ەلدىك سانا ۇلت تانىمىنا ەرتەدەن ءسىڭىستى بولماسا, بۇگىندە بۇقارانىڭ كوكىرەگىندە سايراپ تۇرماسا, مەملەكەت باسشىسى دا «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن دۇنيەگە اكەلمەس ەدى.

ادەبيەت • 11 ناۋرىز, 2024

ىلكىدەگى ىزگىلىك

قۇداي جاراتقان, كۇننەن تۋعان, نۇردان جارالعان دەگەن سياقتى اڭىزدار كوپ حالىق­تىڭ ىلكى باستاۋىنا قاتىستى. جەر دۇنيەسىندە باستالعان تىرشىلىگى حاقىنداعى مۇنداي قيال-عاجايىپتىق ادەبيەت ۇلگى­لەرىنىڭ العاشقى كەيىپكەرلەرىنىڭ پايدا بولۋىنان كەيىن الدەقانداي تابيعي اپات ياكي قىر­عىن­نان حالىق قۇرۋعا اينالادى دا, ءبىر نە ەكى بوبەك قالىپ, ونى جانۋار اسىراپ الادى. بار­لى­عىندا بولماسا دا, كوپتەگەن حالىقتىڭ ەجەلگى اڭىز-اڭگىمەسىندە ۇشىراسادى.

رۋحانيات • 08 ناۋرىز, 2024

جۇرەكتەگى جازۋ

جەر مەن كوكتىڭ قاسيەتتى تىلسىمى مەن ءمان-ماعىناسى بىرتىندەپ حالىقتاردىڭ تانىم-تۇيسىگىنە كوشىپ العان سياقتى. ونىڭ كەۋدەسى مەن زەردەسىنە ءسىڭىستى بولعان سول ۇعىمدار مەن اتاۋلار اۋەلى تاسقا تاڭبالانىپ, ودان كىتاپتارعا, كىتاپتاردان قايتادان سانا-سەزىمدەرگە, ولاردان گازەتتەر مەن ەكراندارعا, ولاردان ەلەكتروندى الەمدى جاعالاپ تاعى دا ەلگە تاراي بەرەدى. ال حالىقتاردىڭ ءوزى قايدان شىقتى دەگەن سۇراق تۋماي ما؟ حالىقتار انالاردىڭ قۇرساعىنان ونبەي مە؟

ايەل الەمى • 08 ناۋرىز, 2024

اتا-انا تاعىلىمى

ء«بىزدىڭ بالا كۇنىمىزدە» دەپ باستار ەدى ۇلكەندەردىڭ كوبى اڭگىمەسىن. ءيا, ء«بىزدىڭ بالا كۇنىمىزدە...». سوعىس, اشتىق, جوقتىق بولسا دا بالا كۇنى قىزىقتى ءوتىپتى ول كىسىلەردىڭ. قازىر قۇدايعا تاۋبە, ونداي تارىعۋشىلىق جوق, سوندا دا بۇگىنىمىزدەن گورى بالا كۇنىمىزدى ايتا بەرەمىز. نەگە؟ ويتكەنى ول كەزدە اكە-شەشەمىز بار ەدى جانىمىزدا. اسىرەسە, انانىڭ ايالى الاقانى مەن ىستىق ماحابباتىنان اسقان نە توقشىلىق, نە باقىت كەرەك بالاعا. سودان كەيىن, انانىڭ سەن دەپ ەلجىرەگەن جۇرەگى مەن كوڭىلىنەن كەيىن نە ىزدەسىن بالا؟ ماحاببات پەن مەيىرىمگە مالشىنىپ وسكەن بالادان جاقسى ادام شىعادى. دۇنيەنى بۇزاتىندار جاس كۇنىندە جۇرەگىنە ماحاببات جەتپەي قالعاندار بولسا كەرەك.

ادەبيەت • 05 ناۋرىز, 2024

ساۋلەدەي ۇزىلگەن ساتتەر

«ات سۋارا بارعاندا جىلعاعا مەن, اشاڭ ءجۇزىڭ اشىلىپ ءبىر قاراپ ەڭ. قۇلاعىڭدا اي سىرعاڭ ءدىر-ءدىر ەتىپ, ەندى ءۇزىلىپ كەتەردەي تۇرعان ارەڭ», دەپ باستالار ەدى مۇقاعاليدىڭ ءبىر ولەڭى. 

ياندەكس.مەتريكا