جانىبەك ءاليمان
جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
429 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 13 ماۋسىم, 2024

داڭق دراماسى

قالامگەر مەن بيلەۋشىنىڭ داڭقىن سالىستىرۋعا كەلمەيتىن شىعار. ءارتۇرلى پىكىر ايتۋعا, قيسىن تابۋعا بولادى, بىراق ەكەۋى دۇنيەنىڭ اعى مەن قاراسىنداي ەكى بولەك نارسە. سوعان قاراماستان, سوناۋ ءحىV عاسىردان بەرى ءامىر تەمىر مەن اقىن قوجا حافيز ەسىمى ەل جادىندا بىرگە جاساپ كەلەدى. حافيز تاراتقان ىزگىلىك پەن رۋح جاساۋ كەرەك ەدى دە, تەمىر ۇمىتىلۋ كەرەك ەدى دەپ ويلايسىز... كىمنەن ۇلگى الامىز, كىمدى ۇلگى تۇتامىز؟

رۋحانيات • 30 مامىر, 2024

عيبراتتى عۇرىپتاردى مانسۇقتامايىق

جاھاندىق دامۋ جىلدامداپ, بىرەگەي مادەنيەتتەردىڭ باسىنا سۋ قۇيۋعا اينالعاندا, وركەنيەتتى ەلدىڭ دەنى ەتەك-جە­ڭىن قىمتاپ جاتقانى بەلگىلى. سالت-ءداستۇرى مەن ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاپ, گۇلدەندىرۋدى كوزدەيدى. ماسەلەن, كورەيلەر ۇلتتىق مادەنيەتىن قاز-قالپىندا ساقتاۋ ءۇشىن بايىرعى اۋىلدارىن سول قالپى ۇستاپ وتىر. توبەسى شوپپەن باسىلعان قوس سەكىلدى ەسكى ۇيلەر ءالى كۇنگە تۇر. بىزدە ءبارى قۇرىپ جاتىر دەۋدەن اۋلاقپىز, الايدا ايدىڭ, كۇننىڭ اما­نىندا عۇرىپتىق قۇندىلىقتارىمىزدى بۇرمالاپ, كەلەمەجدەگەندەي جاعدايلار الەۋمەتتىك جەلىلەردى ارالاپ جۇر­گەنى بەلگىلى. ءبىر بەينەدە ورتا جاستان اسقان ادامدى بەسىككە قۇنداقتاپ, استىنا «كۇيەۋىڭىز ءۇي كورمەسە, بولەپ قوياتىن بەسىك ساتامىن» دەپ جازىپتى. ميلليونداعان قارالىم جيناعان جاريا ما­زاقتى شىعارۋشىلاردىڭ ويىن­دا نە بارىن بىلمەدىك. «ەل بولام دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە» دەگەن قازاقتىڭ جاندى جەرى بەسىك ەكەنىن بىلە مە ەكەن؟ وسى ورايدا ءمان-جايدى ايتىپ, ەل تانىعان ازاماتتاردىڭ پىكىرىن ءبىلىپ كور­گەن ەدىك.

تانىم • 24 مامىر, 2024

قىراننىڭ كەگى

«كەرەگە قانات دالا بۇركىتى كوز ۇشىندا قالىقتاپ ءجۇر» دەپ باستالاتىن ءما­تىندى ۇمىتا قويعان جوق شىعار بۇگىنگى ورتا جاستان اسقاندار؟ جازۋشى ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ التىن وردا تريلوگياسىنىڭ ءبى­رىنشى تومىنداعى ءبىرىنشى سويلەم جانە باستاپقى تاراۋ وسى قىران مەن باتۋ حاننىڭ ايقاسىنىڭ نەگىزىندە تارتىس­تى ءوربيدى. قاناتى كەرەگەدەي بۇركىت. سوندا كيىز ءۇيدىڭ سۇلباسى ۇشقالى قومدانعان بۇركىت پە دەپ قالاسىز. جيىلىپ تۇرعان كەرەگەنى جايىپ جىبەرسەڭىز قانات بولىپ شىعا كەلەدى. دەسەك تە ايتپاعىمىز باسقا.

قوعام • 24 مامىر, 2024

قالىقتاعان كۇي-قۇدىرەت

قازاق مۋزىكاسىنا, اسىرەسە كۇي ونەرىنە ساكەن سەيفۋلليننىڭ قوسقان ۇلەسى از ەمەس. جالعىز-اق ابىكەن حاسەن ۇلى ەكەۋىنىڭ دوس-جار بولعانىن, اشارشىلىق جىلدارى ارقادان الماتىعا جەتىپ جانى قالعان كۇيشىنى قامقورلىعىنا الىپ, باعىت كورسەتكەنىن, زاتاەۆيچتىڭ «قازاقتىڭ 1000 ءانى» جيناعىنا بىرنەشە ءان-كۇي جازدىرعانىن اتاسا دا جەتكىلىكتى شىعار. قاتەلەسپەسەك, سونىڭ ءبىرى – «ابىلاي حان اتتى اسكەرىنىڭ مارشى» دەپ اتالادى. مۋزىكالىق مۇرامىزعا وسىنشاما جاناشىرلىقپەن قاراعان, ءوزى دە سازگەر ساكەننىڭ 130 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان «كۇي قۇدىرەتى» اتتى جاس كۇيشىلەردىڭ قالالىق بايقاۋى استاناداعى س.سەيفۋللين مۇراجايىندا ءوتتى.

الەم • 24 مامىر, 2024

الەم قاراعان الاقانداي تۇبەك

كورەيا رەسپۋبليكاسىندا, اسىرەسە مامىر ايىندا مەرەكە كوپ. وتباسى كۇنى, مۇعالىمدەر كۇنى, تاعىسىن تاعىلار. بيىل بۋددانىڭ تۋعان كۇنى مەن (15 مامىر) ۇستازدار كۇنى قابات كەلىپتى. بۋددا كۇنى كورەي حالقى دەمالادى, مۇعالىمدەر كۇنى - جۇمىس. ءبىر جەتى وتەتىن بۋددا كۇنى بۇل ەلدە حالىقتىڭ ىنتىماعىن ارتتىرىپ, وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتاتىن مەرەكەگە پارا-پار. ءتۇرلى فەستيۆال اياسىندا ەل ۇلتتىق تانىمدارىمەن قاۋىشىپ, جاس ۇرپاق ءتول تاريحىمەن تابىسادى. كورەيلىكتەردە بۋددا تانىمى وزگەشە, سەنىم مەن ىزگىلىك, ۇلتتىق تانىم مەن تاربيە عانا ەمەس, ەڭ باستىسى كۇندەلىكتى داعدىلارعا نەگىزدەلگەن.

الەم • 22 مامىر, 2024

كوز جاۋىن العان كورەي تۇبەگى

ءبىزدىڭ ۇشاق كوككە كوتەرىلگەندە وڭتۇستىك كورەيا ۇيقىدا جاتسا كەرەك. قازاقستان ۋاقىتىمەن تۇنگى ەكىلەردە ويانساق, كورەي تۇبەگىنىڭ اسپانى اپپاق, تاڭ اتىپ كەتىپتى. قازاق دالاسىندا قاس قارايعاندا كورەيلەر ۇيقىدان تۇرىپ, ىسكە كىرىسە باستايدى. بۇل ەل بىزدەن 4 ساعات الدا, «LG», «Samsung», «Hyundai», «Kia», تاعى باسقا كومپانيالارىن ەلەستەتسەڭىز, وسى 4 ساعاتىڭىز قانشاعا ۇزارادى؟ قىرىق ساعاتقا ما, قىرىق جىلعا ما؟

ءان • 03 مامىر, 2024

كەنەننىڭ كوكشولاعى

كەنەن دەسەك, كوكەيگە بىر­دەن «كوكشولاق» كەلەدى. باسقانى قايدام, بىزگە سولاي. بالا كۇنىمىز­دەن «كوكشولاق» ءانىن تىڭ­­داپ, اقىن ومىرىنەن از­دى-كوپتى حابارىمىز بول­­عا­نىن, ارينە, ماقتان تۇ­تا­مىز. «وي جايلاۋى» مەن «بوزتورعايىن» ەلدەن جىراق ەلسىزدە كەلسىن-كەلمەسىن اڭىراتىپ سالما­عان قازاقتىڭ قازاقتى­عىنا كۇماندانۋعا بولاتىن ەرتەرەكتە. 90-جىلداردىڭ باسىندا انگە ۇيتىن حا­لىق بار-دى. كەنەن اندەرىن ىڭىل­­دايتىن جاندار كەز­دە­سەتىن.

كينو • 02 مامىر, 2024

ءبىر تامشى ماحاببات

«ايكا» دەگەن اتاقتى فيلم ەستەرىڭىزدە شىعار. قانداسىمىز سامال ەسلياموۆا وسى فيلمدەگى ءرولى ءۇشىن حالىقارالىق كانن كينوفەستيۆالىنىڭ «ۇزدىك اكتريسا» اتالىمىن يەلەنىپ, اتا­عى شىققان تۋىندىنىڭ ارقاۋى – ادام تاعدىرى. ماسكەۋ پەرزەنتحاناسىندا بوسانعان قىرعىزستاندىق ەميگرانت – ايكانىڭ ەكىنشى اتىن «تاعدىر» دەۋگە ابدەن بولادى. تاعدىر ما, تالاپاي ما دەپ تاعى ويلايسىز.

تالبەسىك • 01 مامىر, 2024

توبىلعىجارعاندى نەگە ۇمىتتىق؟

قازاق دالاسىندا قانداي برەند بار؟ «بىزدە مىناداي بار, مىناداي بار» دەپ كورسەتەتىندەي, مىناۋ قازاقتىڭ ءوزىنىڭ ويلاپ تاپقان ءتول مادەنيەتى دەۋگە جىلىگى تاتيتىنداي نە بار؟ دومبىرا, قوبىز, كيىز ءۇي, قىمىز, قامشى, اساۋ ۇيرەتۋ, تاعىسىن تاعىلار. ءبىلىپ قويىڭىز, وسىلاردىڭ اراسىنداعىلاردىڭ كەيىنگى ۇشەۋىنە توبىلعىنىڭ قاتىسى بار. قازاق اتتان اۋىپ, قولىنان قامشى تۇسكەن سوڭ, توبىلعىسىن دا ۇمىتۋعا اينالدى. ماۋسىمى تۋعان سوڭ, امالى ءوتىپ جاتقان سوڭ, مۇنى دا ەسكە سالعاننىڭ ارتىعى جوق.

قوعام • 01 مامىر, 2024

بەسىكتى ماسقارالاۋ – ءداستۇردى مانسۇقتاۋ

«جەر استىنان جىك شىقتى, قوس قۇلاعى تىك شىقتى» دەمەۋ­شى مە ەدى مۇندايدا. نەگىزى كۇلەتىن نارسە ەمەس. جىلاعاندا نە تاباسىز؟ مىسقىلداساڭ – ءوز جۇرتىڭ. دەگەنمەن الدىن العان دۇرىس-اۋ.

ياندەكس.مەتريكا