تاعزىم • 04 قاڭتار, 2024
«اۋپىلدەك», «اپيتوك», «ساۋلەم-اي», «قۇداشا» سىندى حالىق اندەرىمەن قاتار ءبىرجاننىڭ «جالعىز ارشا», «جونىپ الدى», ء«لايلىم شىراعىن», اقان سەرىنىڭ «ماڭماڭگەرىن» جانە ءشامشى قالداياقوۆتىڭ اندەرىن شىرقاعان قازاق دالاسىنىڭ بۇلب ۇلى رابيعا ەسىمجانوۆانىڭ تۋعانىنا بۇگىن تۋرا 110 جىل تولدى.
ادەبيەت • 28 جەلتوقسان, 2023
ادەبيەت الەمىنە ات بايلاساق...
وتكەن جىلعا وكپە جوق. تابيعات توسىن مىنەز تانىتىپ, اسپان قاقىراپ يا جەر وپىرىلىپ ورتاسىنا تۇسپەسە, جىلدى قالاي وتكەرۋ ادامداردىڭ وزىنە بايلانىستى شىعار. ۋاقىت پەن كەڭىستىكتىڭ اۋانىندا ونەر جاسايسىڭ با, ادەبيەت تۋدىراسىڭ با, جوق الدە مال تاۋىپ, ونىڭدى تويعا (جەلگە) شاشاسىڭ با, ەركىڭ ءبىلسىن. ايتەۋىر اركىم اقىلى جەتكەنشە ءىس قىلادى. اباي: «ماقسۇتىم – ءتىل ۇستارتىپ, ونەر شاشپاق,ناداننىڭ كوزىن قويىپ, كوڭىلىن اشپاق.ۇلگى السىن دەيمىن ويلى جاس جىگىتتەر,دۋمان-ساۋىق ويدا جوق اۋەل باستا-اق», دەمەكشى ادەبيەت پەن ونەردە ۇلگى الارلىق دۇنيەلەر از بولمادى بيىل. ماسەلە كىمنىڭ قالاي قابىلداپ, باعامداپ, تاني الۋىندا. سوندىقتان ايتپاعىمىز اس پەن تويدىڭ داقپىرتى ەمەس, جىل اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ شەتىن شىعارۋ.
جادىگەر • 25 جەلتوقسان, 2023
الەم تانىعان قازاق بالۋانى, ۇلى دالانىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى, كۇش اتاسى قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلىنىڭ قانجارى 111 جىلدان سوڭ استاناداعى ۇلتتىق مۋزەيگە تاپسىرىلدى. بۇعان دەيىن قولدان-قولعا ءوتىپ كەلگەن قانجاردى الەم جۇرتشىلىعىن تاڭعالدىرعان بالۋانعا 1912 جىلى ىستانبۇلدىڭ اكىمى شاعىر پاشا سىيلاعان كورىنەدى.
رۋحانيات • 19 جەلتوقسان, 2023
ەلى مەن جەرىنىڭ قايعى-قاسىرەتىن جان-جۇرەگىمەن تەرەڭ سەزىنگەن اقىن ماعجان جۇماباي حح عاسىر باسىندا الاش ارىستارىمەن بىرگە قالاي دا ۇلتىن وياتۋدى كوكسەگەنى ءمالىم. سونداعى اسا ءبىر قامىرىقتى ولەڭى «قازاق ءتىلى» ەدى. «كۇش كەمىدى, ايبىندى تۋ قۇلادى, كەشە باتىر – بۇگىن قورقاق, بۇعادى» دەپ باستالاتىن شاعىن عانا جىردا بارىنەن كۇدەر ۇزگەن اقىن ەڭ سوڭىندا ءۇمىتتى ۇلتتىڭ انا تىلىنەن تابادى. «...تاراپ كەتكەن بالالارىڭدى باۋىرىڭا, اق قولىڭمەن تارتا الارسىڭ سەن, تiلiم!» دەپ اياقتايدى. الكەي مارعۇلانشا ايتقاندا, «قازاق حالقى ءۇشىن ماعجان جۇمابايدىڭ ماڭىزى اعىلشىندار ءۇشىن شەكسپيردىڭ, ورىستار ءۇشىن پۋشكيننىڭ ماڭىزىنان كەم ەمەس». دەمەك, وسىنشاما ۇلى اقىننىڭ بۇلاي دەۋىندە ۇلكەن ءمان بار.
قوعام • 16 جەلتوقسان, 2023
ءابىش كەكىلباەۆتىڭ «بوداندىق ءبىزدى قالاي سىناسا, بوستاندىق تا سولاي سىنايدى» دەگەن ءسوزى بار. ۇستارعان اقىل مەن ۇشتالعان وي, شىڭدالعان رۋحتىڭ ءسوزى بۇل. ەلدىك پەن بوستاندىق, ازاتتىق پەن ۇلت ءۇشىن كۇرەستە كورەسىنى كورىپ, ابدەن شىڭدالىپ شىققان تاۋەلسىز سانا تۋدىرعان ءسوز قازاقتىڭ ماڭدايىنا سىيىپ تۇر. اللاسى القاپ بەرە سالعان اينالايىن ازاتتىقتىڭ الاش بالاسىنا قانشالىقتى قىمباتقا تۇسكەنىن دە وسى ءبىراۋىز سوزدەن باعامدايمىز.
تاريح • 15 جەلتوقسان, 2023
كەڭەستىك قيىن جىلداردا جىراۋلار رۋحى, قوبىز سارىنى بىزگە ماحامبەت جىرلارىمەن بىرگە كەلدى. نامىس بولماعان جەردە, ۇلى سۇيىسپەنشىلىك بولماعان جەردە ەرلىك پەن ەلدىك تە, كەڭدىك پەن تەڭدىك تە جوق-اۋ, شاماسى. بىلايىنشا ايتقاندا, ەشتەڭە جوق. ۇلى سۇيىسپەنشىلىك ۇلدە مەن بۇلدەگە ورانعان كۇنىكەي قىز بولىپ قانا كورىنە مە؟ التىن تاق, حان سارايى سياقتى قىلاڭ بەرۋى كەرەك پە الدە؟
رۋحانيات • 10 جەلتوقسان, 2023
الاش ارىستارىنىڭ اقتالۋى, كيەلى تايقازاننىڭ ەلگە قايتۋى, قار استىندا قالعانداي ناۋرىزدىڭ قايتا تويلانۋى, احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ قالپىنا كەلتىرىلۋى, تاعىسىن تاعى. وسىناۋ ۇلتتىق ورەدە اتقارىلعان قىرۋار ءىستىڭ باسىندا وزبەكالى جانىبەك تۇر. ونىڭ باسقان قادامى مەن جاساعان ءار ءىسى ۇلت مەرەيىنە اينالىپ وتىردى. ول تۋرالى استاناداعى ۇلتتىق مۋزەيدە وتكەن «وزبەكالى جانە مادەني مايدان» اتتى كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمىندا جان-جاقتى ايتىلدى.
پوەزيا • 05 جەلتوقسان, 2023
«تاڭ اتادى. ءتۇس. ىمىرت, ءتۇن كىرەدى.ەستىلەدى مۋزانىڭ مۇڭدى لەبى.ەرميتاجدا ك ۇلىپ تۇر دجوكوندا,جىلاپ تۇرعان شىعار ول؟كىم بىلەدى...»
ادەبيەت • 29 قاراشا, 2023
«سىرتىم – ءبىر قوڭىر باعلان, ءىشىم – ءبىر كەكتى قابىلان. قابىلان ايبات شەگەدى, قابانعا ازۋ جانىعان. ءوز ءىشىن تانىپ-بىلمەگەن, وزگەنى قاشان تانىعان؟» (نەسىپبەك ايت ۇلى). بۇل جولداردا ءبارى ءوزىڭدى تانۋدان باستالاتىنىن مەڭزەپ قانا قويمايدى, بۇكىل جان دۇنيەسىنىڭ قارسىلىعىن ايگىلەيدى. ال ەگەر ىشىنە كەك قاتىپ اشىنسا, قابىلانىڭ المايتىنى جوق.
ونەر • 27 قاراشا, 2023
ونەردى قادىرلەيتىن ورەلى جورا قايدا؟
ونەردىڭ قۇنىن ءبىلۋ قوعامنىڭ وزىنە بايلانىستى. «قازاققا ولەڭ دەگەن ءبىر قادىرسىز», دەپ اباي انا زاماندا كۇيىنگەن, سول ءالى كەلە جاتىر. بۇل – اششى دا بولسا شىندىق.
