ادەبيەت • 29 قاڭتار, 2024
«توبەلەستى كۇتپەگەن جەردەن باستاۋ كەرەك, سوندا قىزىق بولادى» دەپتى اقىن توقاش بەردياروۆ. توقاش اعاسىنىڭ وسى ءبىر ءسوزىن ەسەنعالي راۋشانوۆ ەپيگراف ەتىپ الىپ, ول كىسىنىڭ ىشكى داۋسىن كەرەمەت ولەڭگە اينالدىرعان. بۇل – جالعىز توقاش اعاعا ارناۋ ەمەس, جەكە تۋىندى, پوەزيا. ىشكى داۋسى, ياعني جانىنىڭ ءۇنى بولماسا, ادامنىڭ بارى نە, جوعى نە. ول نەدەن باس تارتىپ, قالايشا تەبىندەيدى – باسقا اڭگىمە. بار بولعانى – ادام تۋعاندا داۋىس سالىپ تۋادى.
باسىلىم • 28 قاڭتار, 2024
قازاق اقىل-ويى مەن زەيىن-زەردەسىنىڭ شىراعى قايبىر زامانداردا سونە جازداپ بارىپ, اباي زامانىندا قايتا جانىپ, الاش ارىستارى تۇسىندا جاندانعانعا ۇقسايدى.
تانىم • 25 قاڭتار, 2024
اۆتوكولىكتىڭ قۋاتىن ءالى كۇنگە اتتىڭ كۇشىمەن ەسەپتەيدى. ال اقىلدىڭ, جاننىڭ, رۋحتىڭ, تۇيسىكتىڭ, سەزىمنىڭ, ويدىڭ, قۋانىش پەن قايعىنىڭ كۇشىن شە؟ وسى عاجاپتىڭ ءبارىن ۇيلەستىرىپ, ءبىر نۇكتەدە ۇستاپ تۇراتىن ادامنىڭ قابىلەت قۋاتىن شە؟ كومپيۋتەر مە, الدە كومپيۋتەر باستى پەندەلەر مە, مۇمكىن بولاشاقتىڭ «يەسى» روبوتتار ولشەيتىن شىعار؟
تۇلعا • 25 قاڭتار, 2024
قۋ تاقتايدىڭ بەتىنە تارتىپ تاستاپ, شەرتىپ كەپ جىبەرسە دىڭ ەتە قالاتىن ەشكىنىڭ شيراتىلىپ سىمداي تارتىلعان اششى ىشەگى ەمەس, تەمىر سويلەمەسى انىق قوي تۋرا ماعىناسىندا. ال تەمىرگە ءتىل ءبىتىرۋ اركىمدەردىڭ قولىنان كەلگەنىمەن, سول جانسىز نەمەنى قازاقشا سويلەتۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەگەنىن ايتقىمىز كەلەدى.
ادەبيەت • 22 قاڭتار, 2024
دۇنيەدە انانىڭ بالاعا دەگەن ماحابباتىنداي ماحاببات جوق شىعار. مۇمكىن دۇنيەنى ۇستاپ تۇرعان دا سول بولار. ودان وزعان, ونىڭ الدىنا تۇسكەن سەزىم بولسا ءوزىڭىز ايتا جاتارسىز. ءبىزدىڭ دالادا ەرتەدەن, ءتىپتى بىرنەشە مىڭجىلدىقتار بۇرىن قالىپتاسقان ءداستۇردىڭ وزىعى – شەشەلەرىمىزدى قاستەرلەۋ, قادىرىنە جەتۋ – ەڭ قاسيەتتى ءىس. ەرتە تۇرىك داۋىرىنەن بەرى كەلە جاتقان تاس بالبالدارداعى ايەل-انا بەينەلەرىنەن عانا ەمەس, ەرتەگى, اڭىز, جىر-داستاندارىمىزدان, قىسقاسى ۇلتتىق ادەبيەتىمىزدەن انىق كورىنەدى. ارىدەگى «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ», «قىز جىبەك» جىرلارىنان باستالاتىن التىن تامىردان جۇلگە تارتقان نەبىر ءىنجۋ-مارجاندار تىزىلە كەلىپ, ۇلى رۋحپەن سۋارىلعان قۇندىلىقتار ىرىسىن ەسەلەي تۇسەدى.
ادەبيەت • 17 قاڭتار, 2024
قازىرگى جاستار اقان سەرىنىڭ «شىرماۋىعىن» قالاي قابىلدار ەكەن؟ «احاۋ, دۇنيە جالعان, بىتەر مە ارمان؟ سۇم تاعدىر شىرماۋىقتاي, شىرماپ العان» دەيدى قايىرماسىندا. ارينە, اقان ومىرىنەن, قازاق تاريحىنان حاباردار تۇيسىگى وياۋ جاس بىردەن قابىلداپ ءتۇيسىنۋى ابدەن كادىك. بويىنا مۇنداي قاسيەتتەر جۇقپاعان قازاقتىڭ ءسوزى سەلت ەتكىزبەسە دە, اۋەنى باۋراماي قويماۋى كەرەك. ءان سوقتالى, تەرەڭ تىنىستى, باتار كۇننىڭ ساۋلەسىندەي سالماقتى وي مەن سەزىمگە قۇرىلعان. ءبىر ەمەس, بىرەر تىڭداۋ, ول دا از-اۋ, ءومىر باقي تىڭداپ وتەر تۋىندى. سوندىقتان ادامدار قايدا اسىعىپ بارا جاتقاندارىن دا پايىمداماي, ۋاقىتتىڭ الدىنا ءتۇسىپ الىپ زىمىراپ جۇرگەن مىنا زامانادا اقان, ءبىرجان اندەرى ءار تۇستان ەستىلىپ تۇرسا ارتىق ەمەس. مىڭنىڭ اراسىنان بىرەن-سارانىنىڭ قۇلاعى شالىپ جاتسا, ول دا ولجا.
ادەبيەت • 15 قاڭتار, 2024
تاۋداي سەزىمنىڭ تۇيسىگى مەن رۋحى
جەتپىسىنشى جىلدان بىلايعى ۇرپاق اراسىندا مۇحتار شاحانوۆتىڭ رۋحىمەن تىنىستاماعانى كەمدە-كەم شىعار. كىتاپ, گازەت-جۋرنال وقىمايتىندار اندەرگە جازىلعان ولەڭدەرىن تىڭداپ وسسە كەرەك. «عايشا جەڭگەي», «عاشىقتىق عالاماتى», «جىگەرلەندىرۋ», ء«تورت انا» سياقتى شىعارمالارى اۋىلداعى تالاي قارا دومالاقتىڭ بەتىن ادەبيەتكە, ولەڭگە بۇرعانىن بىلەمىز. ەكىمىڭىنشى جىلداردىڭ العاشقى ونجىلدىعىندا اۋىلداعى ءار قازاقتىڭ تەلەفونىنان شاحانوۆ جىرلارى ساڭقىلداپ ەستىلىپ جاتاتىنىن ۇمىتا قويعانىمىز جوق.
ادەبيەت • 08 قاڭتار, 2024
ادامعا بەرگىسىز جانە ادام سەنگىسىز
قازاق كەيدە الەككە ءتۇستى دەگەندى «يت بولدى» دەپ ايتا سالادى. ابدەن الەكتەنگەندى «يت سىلىكپەسى شىقتى» دەۋى مۇمكىن. قازاقتىڭ وسى «يت بولدىسىن», يتكە قاتىستى ادامعا قاراتا ايتاتىن كەيبىر تۇراقتى تىركەستەرىن ءارتۇرلى قىرىنان دالەلدەپ جازعان ەكى شىعارمانىڭ ءبىرى ميحايل بۋلگاكوۆتىڭ «يت جۇرەگى» بولسا, ءبىرى نودار دۋمبادزەنىڭ «يت» شىعارماسى.
تاعزىم • 04 قاڭتار, 2024
«اۋپىلدەك», «اپيتوك», «ساۋلەم-اي», «قۇداشا» سىندى حالىق اندەرىمەن قاتار ءبىرجاننىڭ «جالعىز ارشا», «جونىپ الدى», ء«لايلىم شىراعىن», اقان سەرىنىڭ «ماڭماڭگەرىن» جانە ءشامشى قالداياقوۆتىڭ اندەرىن شىرقاعان قازاق دالاسىنىڭ بۇلب ۇلى رابيعا ەسىمجانوۆانىڭ تۋعانىنا بۇگىن تۋرا 110 جىل تولدى.
ادەبيەت • 28 جەلتوقسان, 2023
ادەبيەت الەمىنە ات بايلاساق...
وتكەن جىلعا وكپە جوق. تابيعات توسىن مىنەز تانىتىپ, اسپان قاقىراپ يا جەر وپىرىلىپ ورتاسىنا تۇسپەسە, جىلدى قالاي وتكەرۋ ادامداردىڭ وزىنە بايلانىستى شىعار. ۋاقىت پەن كەڭىستىكتىڭ اۋانىندا ونەر جاسايسىڭ با, ادەبيەت تۋدىراسىڭ با, جوق الدە مال تاۋىپ, ونىڭدى تويعا (جەلگە) شاشاسىڭ با, ەركىڭ ءبىلسىن. ايتەۋىر اركىم اقىلى جەتكەنشە ءىس قىلادى. اباي: «ماقسۇتىم – ءتىل ۇستارتىپ, ونەر شاشپاق,ناداننىڭ كوزىن قويىپ, كوڭىلىن اشپاق.ۇلگى السىن دەيمىن ويلى جاس جىگىتتەر,دۋمان-ساۋىق ويدا جوق اۋەل باستا-اق», دەمەكشى ادەبيەت پەن ونەردە ۇلگى الارلىق دۇنيەلەر از بولمادى بيىل. ماسەلە كىمنىڭ قالاي قابىلداپ, باعامداپ, تاني الۋىندا. سوندىقتان ايتپاعىمىز اس پەن تويدىڭ داقپىرتى ەمەس, جىل اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ شەتىن شىعارۋ.
