Taza.kz
جانىبەك ءاليمان
جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
441 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 29 اقپان, 2024

ءورىم تالداي ساۋلىمدەر

«ەركىن بەيبىت اۋىلىم-اي,جاس ءورىم تالداي ءساۋلىم-اي.قىردىڭ ەركە سۇلۋىساعىندىم سەنى, باۋىرىم-اي», دەيدى ساكەن سەيفۋللين ء«بىزدىڭ جاقتا» انىندە. ءيا, قاتەلەسكەن جوقسىز, ساۋلەم ەمەس, ءساۋلىم بولسا كەرەك. بۇل نە ءسوز دەپ تاڭىر­قايتىن شىعارسىز, بىراق انىعى – وسى. ءساۋلىم. جالعىز-اق اۋىز ءسوز ءاننىڭ بۇكىل رەڭىن اشقانى ءوز الدىنا, قازاقتىڭ تىلدىك قولدانىسىندا ەرتەدەن بار ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن سوڭ بارىپ ايتىپ وتىرمىز.

مادەنيەت • 29 اقپان, 2024

ءار حالىقتىڭ ونەرىن ايگىلەيدى

قۇرىلعانىنا بىرەر ايدىڭ ءجۇزى بولعان «Birlik» ءان­سامبلى بۇگىنگى العىس ايتۋ كۇنىنە وراي استاناداعى «بەي­بىتشىلىك جانە كەلىسىم» سارايىندا تۇڭعىش كونتسەر­تىن بەرىپ جاتىر. ما­دەنيەت جانە اقپارات مينيسترل­ىگىنىڭ قولداۋىمەن روزا باعلانوۆا اتىنداعى «قازاق­كونتسەرت» مەملەكەت­تىك اكادەميالىق كون­تسەرت­تىك ۇيىمىنىڭ جانىنان قۇرىلعان ءانسامبلدىڭ تۇ­ساۋ­كەسەر كونتسەر­تىنىڭ بۇگىنگە قويىلۋى دا تەگىن ەمەس. كەشە شى­عار­ماشىلىق ۇجىم­نىڭ دايىندىعىنان بىلگە­نىمىزدەي, ۇيىمداستىرۋ­شىلار­دىڭ ايتۋىنشا, بۇن­داي انسامبل ءبىزدىڭ ەلدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان.

ادەبيەت • 25 اقپان, 2024

اڭىزدان احۋالعا دەيىن...

بايىرعى ادەبيەتىن, اڭىز-اڭگىمەلەرىن, ەرتەگى-ميفتەرىن جاڭعىرتقان ەل جۇ­تامايدى. مۇقاعالي «قۋات الىپ جىرىنا ءباز دالادان» دەگەندەي, بۇرىنعى ىلكى باستاۋىن قاستەرلەگەن ۇلت سونى جاڭعىرتىپ, زاماناۋي جاساندىرعان سايىن ور­كەن­دەيتىن سياقتى بولادى دا تۇرادى. قازىرگى نەبىر كەرەمەت جاۋھار تۋىن­دى­لار, فيلمدەر (ماسەلەن, «اۆاتار») ەجەلگى ميفتەر مەن ەرتەگىلەردەن تا­مىر تار­تاتىنى بايقالادى. الەمدىك وركەنيەت تە ەڭ ەجەلگى ەرتەگىلەردىڭ سو­ڭى­نان قۋا-قۋا, اقىرى بۇگىندە عىلىمي تەحنيكالىق جەتىستىكتەر سونىڭ ءبارىن با­سىپ وز­عان­داي. ول باسقا اڭگىمە دەسەك تە, قانداي دا ءبىر قۇندىلىقتار مەن جەتىس­تىك­تەر­دىڭ­ باستاۋى ەجەلگى ادەبيەت پەن ەرتەگى-اڭىز اڭگىمەلەرگە سۇيەنەتىنى نەسى ەكەن؟

پوەزيا • 22 اقپان, 2024

كيىك سارىن – بيىك سارىن

اق كيىك, جەز كيىك, قىزىل كيىك تۋرالى اڭىز كوپ ەل ىشىندە. تەك قازاق دالاسىنا ءتان جانۋار بولعان سوڭ اڭىزىمەن قوسا كۇيى دە, ءانى دە مول. پوەزيالىق, پروزالىق شىعارمالار قانشاما. وسىلاردىڭ اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قۇلاققا شالىنارى كونەدەن كەلە جاتقان كۇيلەر, ولاردىڭ اراسىندا ىقىلاستىڭ «جەزكيىگى» بولسا كەرەك. قۇرمانعازى شالعان «اقساق كيىكتىڭ» ءجونى باسقا. تەرىس بۇراۋدا تارتىلاتىن ىقىلاستىڭ «جەزكيىگى» قانداي كەڭ ارنالى كۇي بولسا, سوعۇرلىم اڭىز-اڭگىمەسى دە مول.

ادەبيەت • 20 اقپان, 2024

ونى ۇمىتقان ءوزى دە ۇمىتىلادى

«كۇنىكەيدىڭ جازىعىندا» جۇسىپبەك كۇنىكەيدىڭ «جازىعىن» عانا سۋرەتتەمەيدى عوي. جالعىز-اق ايەل تەڭسىزدىگى ەمەس. ادام قۇقىعى, ار بوستاندىعى تۋرالى تولعاي كەلە كۇللى قازاق ءومىرىن سۋرەتتەيدى. جالپى, شىعارمانىڭ اۋقىمى كەڭ, اسپانى بيىك, سوندىقتان شىندىعى دا جالعىز كەيىپكەرگە بايلانىپ قالماعان. اركىم وزىنشە ۇناتىپ, بويلاعانىنشا وي قورىتا بەرەدى. تۇتاس شىعارما بىلاي تۇرسىن, ءار بولىمىندەگى ءبىر ءۇزىندىنى كەسىپ الىپ سويلەتسە دە كوپتەگەن جايتقا كۋادار بولامىز.

كينو • 14 اقپان, 2024

پەرىشتەگە تاقيا كيگىزگەن...

1969 جىلى قازاق دالاسى قارقىلداپ تۇرىپ ءبىر كۇلدى. كۇلكىسى مىناۋ­ الا­تاۋ­دان اناۋ ماسكەۋدى شارپىدى. بۇل 1936 جىلى ماسكەۋدەگى قازاق ونەرى مەن ادە­بيە­تىنىڭ ونكۇندىگىندە قويىلعان «قىز جىبەك» وپەراسىندا بەكەجان بولىپ كۇل­گەن قۇرمانبەك پەن كوپ اي­تىلا بەرمەيتىن اقىن تايجان قالماعامبەتتىڭ «ساق-ساق» كۇل­كى­سى­نەن كەيىن ەستىلگەن ءامينا ومىرزاقوۆانىڭ كۇلكىسى ەدى.

ادەبيەت • 13 اقپان, 2024

عىلىم جاۋاپ تاپپاعان گاپ

بۇرىنىراقتاعى قازاقتار بىلگەن شىعار. عايىپتان تايىپ ­ارىستان نە جولبارىس تاپ كەلسە, قانداي ارەكەتكە كوشۋ كەرەگىن. سەبەبى دالامىزدا بەرتىنگە دەيىن جولبارىس بولعانى بەلگىلى. كەيىننەن تۇقىمى قۇرىپ كەتكەن سوڭ, جوق نارسەگە كىم باس اۋىرت­سىن؟ مۇحتار شاحانوۆ «گيمالاي جولبارىستارى» دەگەن ولەڭىندە وسى تۋرالى تولعانادى عوي. اقىن وندا جولبارىسپەن كەزىگە قالعان ادام نە ىستەۋ كەرەگىن شەتەلدە جۇرگەندە جولبارىس اۋلاۋشىدان ەستىگەنىن كەلتىرەدى.

بايقاۋ • 12 اقپان, 2024

ۇزدىك وقىرماندار ۇكىلەندى

وقۋشىلار مەن مۇعا­لىمدەر اراسىندا كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن كو­تەرۋ ماق­ساتىندا ا.باي­تۇر­سىن ۇلى ءبىلىم اكا­دە­مياسى رەسپۋبليكالىق «ۇزدىك وقىرمان» مۇ­عا­­لىمدەر بايقاۋىن ۇيىم­داستىرىپ, قورى­تىندىسى سالتاناتتى جاعدايدا ءوتتى. «وقۋ­عا قۇشتار مەكتەپ» جو­باسى اياسىنداعى باي­قاۋ استاناداعى ى.التىنسارين اتىن­داعى BINOM SCHOOL مەك­تەپ-ليتسەيىندە قورى­تىن­دىلاندى.

جادىگەر • 08 اقپان, 2024

ىقىلاستىڭ قوبىزى

دومبىرا مەن قوبىزسىز قازاقتىڭ كۇنى بولماعان. بۇل اسپاپتار ەلدىڭ ەسىن كىرگىزەدى دەسە ارتىق ەمەس. اتام زامانعىنى عانا ەمەس, الداعىنى دا بايىپتاۋعا ۇندەيدى. رۋحتاندىرۋ ارقىلى. بۇدان بەس مىڭ جىل بۇرىن تاسقا قاشالعان تاڭبالارداعى دومبىرا, قوبىزدى ايتپاي-اق قويايىق, ءتىپتى قازاق حاندىعى زامانىنداعى جىرلاردى قوزعاماعاننىڭ وزىندە اباي ايتپاي ما؟ «قوبىز بەن دومبىرا الىپ توپتا سارناپ...» دەپ. «قوبىزدىڭ شاناعىندا ەسىل «ەردەن» (ع.جايلىباي) بولىپ ءوربي بەرەدى. ولگەن بالاسىن ازا تۇتىپ باسىن كوتەرمەي جاتىپ العان سول ساندىبايدىڭ ەردەنىن كۇي ءتاڭىرى ىقىلاس قوبىزىمەن بارىپ جۇباتقاندا ءبىر-اق تۇرعانى تۋرالى دەرەك جەتەرلىك ەل اۋزىندا. ادەبيەتكە دە از ەنبەگەن بۇل تۋرالى.

ءان • 08 اقپان, 2024

زۇلقيانىڭ ءانى

ءيا, زۇلقيانىڭ ءانىن ورىنداماعان ءانشى كەمدە-كەم شىعار. سوناۋ ساكەندەر زامانىندا دا, بۇگىنگى ءبىزدىڭ ۋاقىتتا دا. ارىدە مايرا ۋاليقىزى, بەرىدە رامازان ستامعازيەۆ سالعانىنان-اق ەرتەدەن كەلە جاتقان شوقتىقتى تۋىندى دەۋگە بولار. قاتەلەسپەسەم, بىرەر باعدارلاماعا دا وزەك بولعان شىعارما. ءسوز باسىندا ساكەندى دە تەگىن اتامادىق, ءان تۋرالى تۇڭعىش جازۋشىلاردىڭ ءبىرى دە وسى بابامىز با ەكەن دەگەن ويعا قالدىق.

ياندەكس.مەتريكا