ادەبيەت • 31 جەلتوقسان, 2024

الەۋمەتشىل اقىن

50 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق پوەزياسى ۇنەمى دامۋ ۇستىندەگى مىزعىماس مۇنارا ىسپەتتى. الىپ مۇناراعا ءار تالانتتى اقىن ءوز كىرپىشىن قالاپ, بيىكتەۋىنە ۇلەس قوسادى. ۇلت پوەزياسىنا جاڭا بەتبۇرىس اكەلگەن سونداي سيرەك رەفورماتور اقىننىڭ ءبىرى تەمىرحان مەدەتبەك بيىل «حالىق جازۋشىسى» مارتەبەسىنە يە بولدى.

الەۋمەتشىل اقىن

سۋرەت: turkystan.kz

تەمىرحان مەدەتبەك پوەزياعا قادام باسقان العاشقى ىزدەنى­سىمەن-اق كوزگە ءتۇستى. ءيا, مۇقا­عالي ايتقانداي, «ەگەر پوەزيا تۇلەمەسە, جاڭارىپ وتىرماسا, پۋشكيندەر مەن ابايلاردان كەيىن ول ەسىكتى قاعۋدىڭ ءوزى اقى­ماقتىق بولار ەدى». جاس اقىن ءا دەگەننەن جاڭاشىل اتاندى. ماڭىزدى الەۋمەتتىك تا­قىرىپتارعا دەر شاعىندا ءۇن قاتىپ, زاماننىڭ بۇلقىنىسىن تانىتۋعا تىرىستى. ابىز ءابىش كەكىلباي ۇلى اقىن تۋرالى سوزىندە: «ول كوپتىڭ مۇددەسىن ءسوز اراسىندا ەمەس, ءوز مۇڭىن شەتكە ىسىرىپ قويىپ, بارىنەن بۇرىن مۇڭداپ, بۇرىن جىرلاپ كەلە جاتقان الەۋمەتشىل اقىن. امبەنىڭ قينالعان شەرىن تولعاپ, امبەنىڭ تەبىرەنگەن سىرىن ايتىپ كەلە جاتقان ۇلت جوقشىسى, ۇلت جىرشىسى» دەگەن بولاتىن. اقىن جىرىندا عانا ەمەس, قايبىر ۇلت باسىنا تونگەن قيلى جاعدايدا دا حالىقتىڭ اتىنان ءسوز سويلەپ, ەل تاعدىرىنا قاتىستى كەسەك پىكىر ءوربىتتى. قاراعايعا قارسى بىتكەن بۇتاقتاي تىك ءجۇردى, نە نارسەنى دە بۇكپەي ايتتى. «جاۋ­لارىم – التى قىردىڭ استىنان, كۇشىگىمنىڭ ۇرگەنىن ەستىپ, بەزىپ قاشاتىن. تورىمە شىقپاق تۇگىلى, توبەمە شىقپاق تۇگىلى – قاڭ­سىعان تۋلاعىمدى, ويۋلى ەتىكتەرىن شەشىپ باساتىن».

تۇرىك اقىنى مەحمەت اكيف ەرسوي ايتقانداي, تەمىرحان مەدەتبەك قالاي ءومىر سۇرسە, سولاي جازدى, قالاي جازسا, سولاي ءومىر ءسۇردى. اقىننىڭ پوەزياعا جاساعان ۇلكەن بەتبۇرىسى رەتىندە «كوك تۇرىكتەر سارىنى» جيناعىن ايتار ەدىك. «كوك تۇرىكتەر سارىنى» – قىلىشى ەرلىككە قانعان, نامىسى تاستى تۋراعان باتىر تۇر­كىلىك رۋحتىڭ بىرەگەي كورىنىسى, زاماناۋي ۇلگىدە ويانىپ, ۋاقىتقا ءتىل قاتۋى. ەڭبەگى ەلەنىپ, ەل تىلەگى ورىن­دالىپ, مەرەيلى بيىككە كوتە­رىلگەن اقىننىڭ بيىلعى قۋانىشى – ولەڭ مەرەيىنە اينالىپ وتىر.

سوڭعى جاڭالىقتار