باتىرحان سارسەنحان«Egemen Qazaqstan»
70 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 29 قاراشا، 2022

كۇرەسكەر گەينە

ىمىرت ۇيىرىلگەن شاقتا نەمەسە اينالا تىنىشتىق قۇشاعىنا ورانىپ، ءتۇن قويناۋىندا وندىق شامنىڭ تۇبىندە وتىرعاندا; كوڭىل ءىشى الابۇرتىپ، ەلەگىزىپ الدەنە ىزدەپ الاسۇرعاندا، جان قۇمارى بوگدە كەڭىستىكتى ىزدەپ، وزىندە جوقتى بارمەن تولتىرۋعا ۇمتىلعاندا شىنايى وقىرمان قولعا پوەزيا كىتابىن الادى. ەگەر سول كىتاپ گەنريح گەينەنىڭ ولەڭدەرى بولسا، وندا وقىرمان جۇرەگى دىتتەگەن ماقساتىنا بەك جەتەر دەپ ويلايمىز.

ادەبيەت • 29 قاراشا، 2022

«سۇراساڭ ءبىزدىڭ اۋىل پىستەلىدە»

اۆتوبيوگرافيالىق جانرداعى كىتاپتار شىنايىلىعىمەن، قالتارىس-بۇلتارىستاعى اۆتوردىڭ شەشىمتال كوزقاراسى، قايتالانباس سەزىمىمەن جاندى باۋرايدى. قالامگەردىڭ جەكە ءومىرىن قاۋزاپ، سىرتتاي باقىلاپ قاعازعا تۇسىرگەن ەڭبەگى وقىرمانعا قىزىقتى ءارى شىتىرمان. تولستويدىڭ «بالالىق شاعى» مەن گەتەنىڭ ء«وز ومىرىمنەن: پوەزيا مەن شىندىعى» – الەم ادەبيەتىنىڭ اسىل جاۋھارلارى. ال وتانىمىزداعى مۇحتار ماعاۋيننىڭ «مەن» رومانى جانە قابدەش ءجۇمادىلوۆتىڭ «تاڭعاجايىپ دۇنيەسى»، ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ «مەن جانە مەنىڭ زامانداستارىم» روماندارى جەكە تاقىرىپقا جۇك. مارحابات بايعۇتتىڭ «اقتولعاي» اۆتوبيوگرافيالىق ەسسەلەر جيناعى – جازۋشى ءومىرىنىڭ سان ءتۇرلى قاتپارلارىنان ءتىل قاتقان قۇندى شىعارما.

سۇحبات • 24 قاراشا، 2022

روزا ايتماتوۆا: اعام اقىرعى رەت الماتىدان حابارلاستى

بولمىسى بيازى، ادەپتى، يناباتتى روزا ايتماتوۆا ءسوز اراسىندا توقتاپ، ويلانىپ سويلەپ وتىردى. اكەسى، اناسى جايلى ايتقاندا كوز جيەگىنە كولكىگەن جاس توگىلۋگە شاق تۇردى. بەينە ءبىر جازۋشىنىڭ كەيىپكەرلەرى سەكىلدى سەزىمتال، ارتىق سوزدەن ادا. اتاقتى شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ قادىرلى قارىنداسىمەن اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى.

ونەر • 23 قاراشا، 2022

مۋنكتىڭ «ايقايى»

الەمدە سۋرەت ونەرىن قالىپتان تىس ماگياسىمەن سىرقاتتاعان تۋىندىلار لەگى كوپ ەمەس. سونىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى نورۆەگ سۋرەتشىسى ەدۆارد مۋنكتىڭ «ايقايى».

ادەبيەت • 22 قاراشا، 2022

جارىقشاقتار

توقتاۋسىز ىزدەۋ مەن شارق ۇرا ارپالىس ۇستىندەگى ءومىر كىسىگە ءلاززات سىيلادى. ويتكەنى جان قۇمارى – ءبىلۋ. ىزدەنىس ۇستىندە سانادا جارق ەتكەن ءيىر-قيىر بۇتاقتار كولەڭكەسىن وزىڭىزبەن ءبولىسىپ وتىرۋدى قۇپ كوردىك، قادىرلى وقىرمان.

ادەبيەت • 10 قاراشا، 2022

شىعىس شۋاعى

شىعىس – كەڭ تاقىرىپ، كەمەل تاقىرىپ. جاقىندا عانا گەتەنىڭ «جاڭا مەلۋزيناسىن» وقىپ، ەرگەجەيلىلەر ەلى مەن ايداھار بەينەسىنىڭ ءتۇبى قايدان شىققانى جونىندە وي جۇگىرتتىك. ەرگەجەيلىلەر گەرمانيانىڭ ەجەلگى فولكلورلارىنان باستاۋ السا، ايداھار بەينەسى العاش شىعىستىق شۋمەرلەردىڭ ەسكى تاستارىنان تابىلعان. قايبىر ىرگەلى تۋىندىنىڭ ءتۇپ-تامىرىن زەردەلەگەندە شەجىرەلى شىعىس وركەنيەتىنە تىرەلىپ جاتامىز. بۇگىنگى اڭگىمەمىزدىڭ نەگىزگى تۇزدىعى دا شىعىس تاقىرىبى حاقىندا بولماق.

ونەر • 10 قاراشا، 2022

موتسارت پەن سالەري

تولستوي: «مۋزىكا اقىلدى توپاستاندىرادى» دەگەن پىكىر ايتتى. بىراق بۇل ولپى-سولپى، ونەر ساناتىنا ەنبەيتىن ارزان اۋەنگە قاتىستى ايتىلعان. ماسەلەن، موتسارت شىعارمالارى جاڭا وي تۋدىرىپ، اقىلدىڭ سەرگۋىنە، جان دۇنيەنىڭ جوعارعى بولىگىندە قيالمەن قانات قاعۋعا ىقپال ەتەدى.

ادەبيەت • 07 قاراشا، 2022

تۇنگى ەلەگىزۋ

كىتاپ دەگەنىڭىز ءبىر ادامنىڭ شەتسىز-شەكسىز ساتتەرى، ىڭىردەگى مۇڭى، كەڭىستىككە قاراعانداعى ۇباق-شۇباق ويى، قيلى سەزىمى. ياعني ادام جانىنىڭ موزايكاسى ىسپەتتى. يۆان ءبۋنيننىڭ ءبىر اڭگىمەسىندە «جاتتىڭ جانى – جۇمباق» دەسەدى. جوق، ءوز جانىڭ ودان دا جۇمباق» دەپ كەلەتىن جولدار بار. تۇبىندە سانسىز جۇلدىزدار جىلتىلدايتىن جاپانداعى قۇدىق سىندى اقىن جانى ءتىپتى بولەك، تىلسىم.

ادەبيەت • 04 قاراشا، 2022

مىنەز

ادەبيەت ايدىنى سان ءتۇرلى مىنەزدەر توعىسى ىسپەتتى. جەكە تۇلعالار تۋما مىنەزى ارقىلى تانىلماق، مىنەزى ارقىلى وزگەدەن ەرەكشەلەنبەك. ء«يىر-شيىر كوشەسىندە ماسكەۋدىڭ، كىم بىلەدى جازىم بولار جازعان باس...» دەگەن ولەڭدى وقىعاندا ەركە، ادۋىن، تەنتەك مىنەزدى ەسەنين بىردەن ويعا ورالادى. ال «ايدارىمنان سيپاپ وتكەن سامالدى، قازاعىمنىڭ الاقانى دەپ بىلەم!» دەپ شەگەلەي، قولمەن قويعان كىرپىشتەي ەتىپ جازىلعان جىر جولدارىنىڭ مىنەزىنەن قادىر اقىن سۇلباسى قاراڭدايدى.

ادەبيەت • 01 قاراشا، 2022

قوس اڭگىمە بايانى

سەنەكا: «دەنەسىن شىنىقتىراتىن ادامدار كوپ، جان دۇنيەسىن جەتىلدىرەتىندەر وتە از» دەپتى. شىن مانىندە، ءومىر بويى وزىمەن كۇرەسىپ، ىزدەنىس سوقپاعىمەن ءومىر سۇرەتىندەر سيرەك. سوندىقتان دا بولار كەيبىر ادامداردىڭ جانى ۇساق ۋايىم مەن جۇيەسىز ادەتتەرگە قامالعان. ارينە، ء«وزىنىڭ كەمشىلىگىن بىلمەيتىن ادام، ونى بولدىرماۋعا تىرىسپايدى». رۋحاني سارايىن الدەقاشان باقىلاۋدان قالعان پەندەلەر – دەرتتى، كۇيكى جاندار.