مىنە, وسى تۇستا ريم يمپەرياسى وركەندەپ, اقىندارى العادايلاپ العا وزدى. ريم اقىندارى كاتۋلل, تيبۋلل, پروپەرتسي, وۆيدي, گوراتسي ەۋروپا پوەزيانىڭ ىرگەتاسى بولا ءبىلدى. ءيا, قازىرگى ەۋروپا ادەبيەتىن گرەك-ريم مادەنيەتى مەن ءىنجىلدى زەردەلەمەي, وقۋ مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى باتىس ءىلىم-ءبىلىمى ەكى ۇستىنمەن بىتە قايناسقان. جاھانعا ەسىمى ءماشھۇر وۆيدي ايگىلى اۆگۋست پاتشا تۇسىندا عۇمىر كەشتى. ول ۆەرگيلي, گوراتسيمەن بىرگە لاتىن ادەبيەتىنىڭ ءۇش بەرىك تىرەگىنىڭ قاتارىنا ەندى. جاسىنان بيلىككە ارالاسقان اقىن قوعامدىق جۇمىستىڭ وزىنە قول ەمەسىن ءتۇسىنىپ, ءبىرجولا شىعارماشىلىققا دەن قويادى. مۇنان سوڭ «ەرلىكتەر», «ماحاببات عىلىمى», «ماحاببات ءدارىسى», «مەتامورفوزالار» اتتى جىر جيناقتارى وعان داڭق شاپانىن جابادى.
ماعجان مەن ءوۆيديدى بايلانىستىراتىن – الپامسا رۋح, جىلى جۇرەك, اعىندى سۋداي اقتارىلعان اقىندىق پافوس جانە قۋعىنعا ۇشىراعان تالايسىز تاعدىر. وۆيدي جىرلارىن ءبىر قالىپتى وقۋ مۇمكىن ەمەس, ول بار كۇش-قۋاتىن قاعازعا قۇيىپ, جان ءسولىن سارقىپ جازادى. اينالاعا تەگىس ءۇنى جەتكەن اقىن كوپ ۇزاماي پاتشا تاراپىنان قىسىم كورىپ, قۋعىنعا ۇشىرايدى. زەرتتەۋشىلەر ءوۆيديدىڭ قۋعىنعا ۇشىراۋىنا مورال زاڭىنا جاتپايتىن, ريم ۇستانىمىنا قايشى شەكتەن تىس ماحابباتقا قۇنىققان كوپقىرلى جىرلارى سەبەپ بولعان دەسەدى. الايدا كەيبىر ادەبيەتتانۋشىلار بۇل وراشولاق ويلى, دارالىعى كوزگە ۇرعان اقىندى قۋعىنداۋدىڭ جەلەۋى عانا ەدى دەپ تۇسىندىرەدى. وۆيدي «ريمدەگى سوڭعى ءتۇن» ولەڭىندە ەلدەن كەتەرىنە سەنبەي, كۇرسىنىسى كوكتى تىلەدى.
«قاپ-قاپ ءتۇن قوڭىر كوزدەن
قايعىلى ەلەس سابىلار,
ءريمنىڭ سوڭعى سوم تۇنىندە
قوشتاسۋدىڭ تابى بار.
جانعا قىمبات جىر مەكەندى
قالاي قيىپ كەتەرمىن,
باياۋ عانا كىرپىگىمنەن
تامشى جاسىم اعىلار.»
ءيا, «ويلى ادامعا قىزىق جوق بۇل جالعاندا». باقساق, اقىلى اسقان اقىن-جازۋشىلاردىڭ قۋعىنعا ۇشىراماعانى كەمدە-كەم. اللا جولىنان اداستى دەپ ايىپتالىپ ەلدەن قۋىلعان حافيز, «مەن – قۇدايمىن!» دەگەن استارلى ءسوزى ءۇشىن اياۋسىز ولىمگە كەسىلگەن حاللاج مانسۇر, ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستى اشكەرەلەپ اباقتىعا قامالعان اعىلشىن اقىنى ەزرا پاۋند, ۇلت ءۇشىن قار قۇرسانىپ, مۇز توسەنىپ شاھيت كەشكەن الاش ارىستارى سوزىمىزگە دالەل, پىكىرىمىزگە تۇزدىق.
جوعارىداعى جەر اۋدارىلار الدىنداعى وۆيدي جىرى ماعجاننىڭ اباقتىدا جازىلعان «ساعىندىم» اتتى ولەڭىن ەسكە سالادى.
«اباقتىدا ايدان, كۇننەن جاڭىلدىم,
سارعايدىم عوي,
سار دالامدى ساعىندىم.
«قاراشىعىم, ق ۇلىنىم!»
– دەپ زارلاعان
الىستاعى سورلى انامدى ساعىندىم.
تاپال, سالقىن, ىم قاراڭعى ۇڭگىر تار,
ەسىگىمدە مىقتى قارا ق ۇلىپ بار.
كىپ-كىشكەنە تەرەزەلەر تەمىرلى,
مۇنداي ۇيدەن كىمگە ەستىلەر
اششى زار!»
ماعجان مەن ءوۆيديدى تاعى ءبىر بايلانىستىرار تۇس – ولەڭدەگى سىرشىلدىق. قاپىسىز سەزىنۋ, كەڭ ءورىستى تۇيسىك. ماعجاننىڭ ماحاببات ليريكاسى قۇلاي بەرىلۋگە, ءورت بوپ جانۋعا بەيىم. ماسەلەن, ماعجان:
ء«سۇي, جان ساۋلەم, تاعى دا ءسۇي,
تاعى دا!
جىلى, ءتاتتى ۋ تارادى قانىما.
بۇل ءلاززاتتىڭ ءبىر مينۋتىن
بەرمەيمىن,
پاتشا تاعى, بۇكىل دۇنيە مالىنا»,–
دەپ تەبىرەنسە, وۆيدي:
«قاندى سۇيەل كەۋدەمدە,
ماسقارالىق تابىنداي,
ماحابباتتىڭ زارىنان
داق تۇسەدى جانىما.
قان اتقىلار جۇرەكتەن
تۇسىنىكسىز ساعىمداي,
قالت-قۇلت ەتىپ قامالدىم
قارا تۇنەك تورىنا»,
– دەپ اعىنان جارىلادى. قوس اقىننىڭ ەمىنە, ەلىكتىرە جازاتىن دەرتتى جۇرەگى كىسىگە جەبەدەي قادالادى. العاش فاۋستان باستاۋ الىپ, بۇگىندە قالىپتى سوزگە اينالعان «جۇرەكتەن شىقپاسا, جۇرەككە جەتپەيدى» دەگەن ولەڭ جولى بار. ماعجان مەن ءوۆيديدى ۇشتاستىراتىن داڭعىل جول «ەت جۇرەكسىز ەرىننىڭ ءسوزىن ايتا الماس» سارقىراما جىرلارىندا بولسا كەرەك. اراسىندا XX عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بار ەكى اقىن شىعارماشىلىعىن تۇيىستەرىن تاعى ءبىر ۇستىن – ماڭگىلىك تاقىرىپتار. زامان تۇرعانشا تۇراتىن ادام جانىنىڭ الۋان قىرلارى ءالى تالاي جىرلانار, ءسوز قۋاتىمەن توتىقۇسشا تۇرلەنەر. بىراق قوس تالانت تاعىلىمى قۇرىشتان سوققان قانجارداي قابىرعاسى بەرىك ءزاۋلىم مەكتەپ بوپ قالا بەرمەك.
