اۋەزوۆتى وقۋ – قازاقى جاننىڭ جوعارعى ۇلگىسىمەن قاۋىشۋ. سولايشا ءوزىڭنىڭ توزاڭدانا باستاعان تۇبىرىڭمەن تابىسقانداي اسەرگە ورانۋ. ءار شىعارماسىندا ۇلتقا عانا ءتان سەنىم, نيەت, اساۋلىق, ادالدىق, اياۋشىلىق, اقجۇرەكتىلىك, كىسىكيىك مىنەز مۇنارتادى. ءتىپتى جازۋشى شەكسپيردى اۋدارسا دا ۇلتتىق شاپان جاۋىپ, باسىنا تاقيا, اياعىنا ساپتاما ەتىك كيگىزىپ قويادى.
اۋەزوۆتىڭ كەيىپكەرلەرى دوستوەۆسكيدىڭ كەيىپكەرلەرى سەكىلدى قاراما-قايشىلىق ارپالىسىندا عۇمىر كەشپەيدى, نەمەسە چەحوۆتىڭ كەيىپكەرلەرى سىندى سىڭارجاق پىكىرلەر مەن مىسقىل شەكپەنىن جامىلمايدى. ولار الاباجاق تۇستەر ىشىنەن نوقاتتاي شۇعىلاعا, اداسقان ۇمىتتەر اراسىنان تال قارماۋعا ۇمتىلادى. سەبەبى اۋەزوۆ كەيىپكەرلەرىنىڭ تۇيىقتالۋى, زار شەگۋى, قورلانۋى, بەيمالىم بولاشاققا قول سوزۋى – حالىق تاعدىرىنان تۋىنداعان سۋرەتتەر.
«جەتىم» اڭگىمەسى اۋەزوۆتىڭ سۋرەتكەرلىك قىرىنىڭ ءبىر شىڭى. اكە-شەشەسىنەن جەتىم قالعان قاسىم تۋىسى يسادان كورگەن قورلىقتان ىزالانۋ سەزىمىنىڭ قۇردىمىنا قۇلايدى. نامىسى تاپتالىپ, قاسىرەتكە كومىلەدى, رەنجيدى, بىراق شەرىن جازىپ سىر تارقاتار مۇڭداسى جوق, بەينەتتەن اراشالاپ الار كىسىسى جوق. بار كورسەتكەن قايراتى: – مەنى مۇنداي سورلى قىلعانداي نە جازىپ ەدىم؟.. نەڭدى جەپ ەدىم؟! جازىعىم – قۋارىپ قالعان جەتىمدىگىم بە؟» دەپ ءالسىز شابالانا شاپشىپ, ءتونىپ كەلگەن يسانىڭ تىزەسىنە تاس اتۋ عانا ەدى. قاسىمنىڭ ءدۇمپۋلى ويلارى مەن شەكتەن شىققان ىزالى سەزىمدەرىنىڭ ناتيجەسى «اقىرىن بۇلك ەتۋ» عانا. باسقا قۋات-دارمەن قايدان بولسىن؟ ءبىر وقىعاندا-اق قاسىم ءحالى سول تۇستاعى قازاق قالىبى, قازاق جاعداياتىن ويعا اكەلەدى. نەگە؟ ول كەزەڭ اۋەلى باستا حاندى العان, اينالا قورشاپ ماڭدى العان, قامالىپ قازاق ساندالعان مەحناتتى كەزەڭ ەدى. قاتىقتاي ۇيىعان رۋحاني تۇتاستىق بۇزىلعان, زيالىلاردىڭ اياعىنا قاقپان ءتۇسىپ قان شەڭگەلگە ىلىككەن, جەرىن تىلگىلەپ قاساقانا مۇجىققا اۋدارعان, ەلدى ىشتەن توزدىرۋعا سايلاۋ, شتات دەگەن شىرعا تاستالىپ, قاساقانا ءالىپبي اۋىستىرىلىپ ۇرپاقتى تاريحتىڭ تۇتقاسىنان بۇرۋعا كۇش جۇمسالعان, «سەكسەۋىلدى سەكسەۋىلگە ۇرىپ سىندىرۋ» ساياساتىمەن تالان-تاراج بولعان قازاق, راسىندا, جەتىم ەمەي كىم ەدى؟ جان-جاقتان ەنگەن ميسسيونەرلەر ارقىلى جەر-سۋ اتتارى, ادام ەسىمدەرى وزگەرتىلىپ, مادەني جادىگەرلەرى تالاۋعا ۇشىراعان رەپرەسسيا كەزىندە ورتا ازيادان ەڭ كوپ قىرعىنعا ۇشىراپ, قاراۋشىسى, قامقورى بولماعان, تاعدىرى تالاپايعا تۇسكەن قازاق حالقى جەتىم بولماعاندا كىم ەدى؟
«جەتىم» اڭگىمەسىندەگى بۋلىققان كۇشتى, ارىنداعان نامىستان جارالعان وتتى, تابيعي كورىنىسىمەن تاڭعالدىراتىن, جۇيەگە باعىنبايتىن قۇپيا اۋرانى تەك سۋرەتكەر عانا جازا الماق. اۋەزوۆ قيال-عاجايىپ, ميستيكا نەمەسە ەكزوتيكالىق ءومىردى بەينەلەۋشى ەمەس, ول – شىندىق جىرشىسى. ءوزى كورگەن ءداۋىردىڭ اۋما-توكپە اعىنىن, قالتارىس-بۇلتارىسىن قولمەن قويعانداي سۋرەتتەۋدە جازۋشىعا جەتەر كۇش جوق. ار-ۇياتىنىنىڭ تورىنا قامالىپ ازاپ شەككەن عازيزا ءولىمى, كوكسەرەكتى باۋىرىنا باسىپ, ز ۇلىمدىققا, قاراۋلىققا قارسى ادامگەرشىلىك سەنىمىن توسەگەن اڭعال قۇرماش, قاراقشىلاردىڭ قولىنان ەرى مەرت بولىپ جالعىزدىق جاپاسىن تارتقان, تىرس ەتكەن دىبىستان تانىنە تالعاجاۋ ىزدەگەن قارالى سۇلۋ, گاملەت سەكىلدى قوعامدى جاۋلاعان جاۋىزدىققا قايىسپاي جالعىز قارسى جۇرگەن باقتۇعىل – ءبارى دە زامان شىندىعى, ءداۋىر اقيقاتى.
«جەتىم» اڭگىمەسىنىڭ سوڭىندا جازۋشى جەتىم جۇرگەن سوقپاقتىڭ سۋرەتىن سالادى. بەينە ءبىر تايعاقتى تار زاماننىڭ شاشىلعان قيىندىلارىن قۇراعانداي, توقسان تاراۋ زامانا احۋالىنىڭ تابيعاتپەن استاسقان قورقىنىشتى سۇلباسىن جاساعانداي.
«الىستاعى بۇلت ءجيى-ءجيى كۇركىرەپ, كۇن جارقىلدايدى. تۇنگى تاۋ, قارا جارتاس الىستان پەرىلەر مەكەنىندەي بولىپ جارق ەتىپ, قايتا قاراڭعىلىققا باتىپ جوعالادى. ءتۇن قاراڭعىلىعى جارق ەتكەن جارىقتى تەزدەتىپ, جالماۋىزداي باسىپ قالادى. تاۋدىڭ قاراڭعى سىرلى سايلارى جارتاستىڭ قالىڭ كولەڭكە باسقان قارا كۇيەدەي تۇڭعيىق قاپ-قارا بەتتەرى تۇندەگى تاۋدىڭ قاراڭعى پالەلەرىن ىشىنە بۇگىپ جيىپ تۇرعانداي كورىنەدى...»
الاساپىران ۋاقىت قۇنداعىندا اداسىپ, تاس كەمىرىپ, شوق مۇجىگەن قاتىگەزدىك زاردابىنان جىرتىق كيىمدى, ءوڭى قۇپ-قۋ بولىپ جۇدەگەن ون ءبىر جاسار جەتىم بالا قاسىم ومىردەن ءوتتى. بىراق ونىڭ قولىنا ادىلەتسىزدىككە قارسى تاس العىزعان تەگەۋرىندى قۋاتى, قۋات ىشىندە جاسىرىنعان ميلليون تالشىقتى الىپ سەنىمى ولگەن جوق. ونىڭ جان-تانىنەن جارىپ شىققان سوڭعى ءسوزى ادىردان ادىرعا, قۇزاردان قۇزارعا اۋىسىپ, قازاق ساحاراسىنىڭ ءار تۇسىندا ءالى كۇنگە جاڭعىرىپ تۇرعانداي.
– اعاتاي, جەتىممىن...
