جۇمەكەن ءدۇمپۋى

پوەزيا – جۇمباق قۇبىلىس. سەبەبى ۇلى ونەر – جاننىڭ جەمىسى. جان قاتپارلارىنىڭ سالالارى, جان تالشىقتارى زەردەلەنىپ بىتپەس تاقىرىپ.

«ايسىز قارا تۇندەرگە ات قۇلاعىن قاقتىرىپ,

تاۋەكەلدىڭ قولىنا تاعدىرىمدى لاقتىرىپ.

تالاي جورتتىم جولسىزبەن, ايدالادا اق تىمىق,

بارابانىن قۇلاقتىڭ تىنىشتىققا شاقتىرىپ.»

مىنە, قيال مەن سەزىمنىڭ تاسقىنىنان تۋعان اقىن جانىنىڭ ايقىش-ۇيقىش ىزدەرى. داۋىلداي ارباسقان كۇردەلى بەينەلەر سانا زيراتىنان ۇمىتىلىپ كەتكەن سۇلبالاردى الىپ شىعىپ, تۇڭعيىققا قاراپ تۇرعانداي ويعا قالدىرادى. ءوزى ايتقانداي, «ۋاقىتتىڭ الدىنا ءتۇسىپ كەتكەن راديو-سيگنالداي» سەزىمتالدىق قۇدىرەتىمەن پەردەسى تۇرىلمەگەن قاراڭعىلىقتارعا قۇلاش ۇرعىزادى.

ءابىش كەكىلباەۆ «قايسارلىق» اتتى جازباسىندا: «ونىڭ پوەتيكالىق شىعارماشىلىق تۇرلەرى مۋزىكالىق شىعارماشىلىق تۇرلەرىمەن اۋەندەس. «بالاۋساداعى» موتسارتقا ءتان روندولىق, ودان كەيىنگى ءبىراز كىتاپتارداعى شوپەن مەن شۋبەرتكە ءتان سوناتالىق, كەيىنگى كىتاپتارداعى بەتحوۆەنگە ءتان قاھارماندىق دراماتيزمگە ءتان سيمفونيالىق, تىپتەن كەيىنگى كىتاپتارىنداعى ۆاگنەرگە ءتان سۇراپىل ديسگارمونيالىق جانە ديسسونانستىق روك-سيمفونياعا لايىق پىشىمدەرگە ۇلاسادى», دەپ جازادى.

«جاتىر جاقپار... قاراعايدى ارالايدى جەل ەسكەن,

جاپىراقتار, جاپىراقتار سىبىر-سىبىر كەڭەسكەن.

تاۋ سۋلارى تاۋسىلمادى, سىڭسىپ تۇرىپ اعادى,

قىز-تولقىندار ءبىرىن-ءبىرى شىمشىپ ك ۇلىپ بارادى.

ايدالادا اقبوز مىنگەن الاتاۋ ءبىر اق باتىر,

اينالادا تال-قايىڭدار, تال-قايىڭدار ساپتا تۇر.»

اۋەز بەن سازعا تولى جىر جوعارىداعى پىكىرگە ايقىن دالەل. ءبىزدى زاۋ شاھارعا ىڭكار ەتكەن ىرعاقتى ولەڭ تالاي ارۋدىڭ تىلىندە وقىلىپ, جۇرەگىندە جاتتالدى. ءا دەگەننەن-اق ساناعا توقىلاتىن جىردىڭ قيىننان قيىسقان ىشكى ۇندەستىگى, وقىرمانعا قالدىرار سەزىمى بولەك. بۇل دا جۇمەكەن-جىردىڭ ءبىر دارالىعى.

ناركەس جىلدار ورىندە ءوز ماگياسىنا شىرماعان اقىندى ءار تۇستان ىزدەپ, ەستەلىكتەرگە تەلمىردىك. كوزى تىرىسىندە-اق « ۇلى اقىن» اتانعان تۇلعانىڭ كەسەك تۇرپاتى ودان ارمەن باۋراي تۇسكەن. تۇمانباي مولداعاليەۆ ءبىر ەستەلىگىندە: «جۇمەكەن گازەتتەرگە كوپ ولەڭ ۇسىنىپ, ءبىز سەكىلدى جۇگىرۋگە دە شورقاق بولاتىن. ءوزىنىڭ قاسىنا كەلگەن باقىتپەن دە سىرلاسىپ كەتۋگە قورقاق بولاتىن. تابيعاتىندا تۇيىق جىگىت ءوز ءىشىن, جۇرەك ءسوزىن ولەڭىنە عانا سەنىپ ايتاتىن. سەلت ەتە قوياتىن سەرگەكتىگىن دە ەشكىمگە بايقاتپاۋعا تىرىساتىن» دەگەن ەكەن. راسىندا, ءىرى اقىنعا ءتان قۇبىلىستىڭ ءبىرى – دابىرادان اۋلاق, جالعىزدىعىمەن ەگىز كەلەتىندىگى. كەسەك بولمىستان عانا كەسەك تۋىندى تۋماق. ء«وزىم قالاي بولسام ولاي بولايىن, ونەرىم دۇرىس بولسا بولعانى» دەگەن قاساڭ قاعيدا پوەزياعا جۇرمەيدى. ار مەن ۇيات, ادامدىق بيىككە شىعا الماعان اقىن جىلت ەتپە سەزىم اياسىندا عانا ويلايتىن قاتارداعى ساربازعا اينالماق. ال جۇمەكەن سەكىلدى الىپ تاقىرىپتاردى يگەرگەن ويشىل اقىننىڭ بولمىسى دا كۇردەلى بولۋى زاڭدى.

«تاپپاعان سوڭ ولەڭمەن جۇرەك ەمىن,

ءبىر-اق سىلتەپ قولىمدى جۇرەر ەدىم:

تۋاتۇعىن سىقىلدى بۇگىن-ەرتەڭ

مرامورعا جازىلار ءبىر ولەڭىم.»

جۇمەكەن-جىردا مارمارعا جازىلار ولەڭ جەتەرلىك. ونى زەردەلەي بىلەر, جۇمباعىنا بىزدەن دە تەرەڭىرەك زەيىن قويار ۇرپاق بوي كوتسەتەرى داۋسىز. سىنشى تۇرسىنجان شاپاي «جۇمەكەن ءدۇمپۋىن كۇتۋلىمىز. جانە ول ءدۇمپۋ تۋا قالسا, ونى دا زاڭدى قۇبىلىس رەتىندە قابىلداعان ءجون. بۇل تەك اقىننىڭ ادەبيەتتەگى ۇلكەن ورنىن ناقتىلاپ, ايقىنداي تۇسپەك, ءبىز بويلاپ ۇلگەرمەگەن تەرەڭدەرىن اشپاق» دەگەن بولاتىن.

ءيا, جۇمەكەن ءدۇمپۋى ورنار شاق جاقىن قالدى. انە, الدەنە راۋانداپ كەلەدى...