ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ «اينالايىن» اتتى ولەڭىندە:
«اينالايىن – ەڭ كوركەم ءۇن,
وكىنىشتى, ۇعا الماس اركىم وسى.
ادىپتەپ-اق, الدىڭدا ايتار ەدىم,
اتتەڭ, ءالسىز تارتادى ءتارجىماسى», –
دەگەن شۋماق بار. ءيا, باسقا تىلگە اۋدارىلماس, تەك قازاققا ءتان ماعىناسى الۋان سوزدەر بار. ماسەلەن, «اينالايىن», «ق ۇلىنىم», «بوتام», «شىبىنىم» «قاراعىم» ت.ب.
ءبىز ءسوز ەتكەلى وتىرعان ءان – ەل جادىندا جاتتالىپ, تىڭدارماننان ءتيىستى باعاسىن العان اندەردىڭ ءبىرى ايگىلى كەڭەس دۇيسەكەەۆتىڭ «قاراعىم-اي» ءانى.
«قاراعىم-اي» ءانىنىڭ تاقىرىبىنىڭ ءوزى-اق قازاقى قالىبىمەن جۇرەكتى ەلجىرەتە جونەلەدى. ءانشى نۇرلان ونەرباەۆتىڭ ورىنداۋىمەن حالىققا جەتكەن تاعدىرلى اۋەندى ەستىگەندە تىڭدارمانعا كوڭىلى بوساپ قويا بەرەتىندەي ءارى-ءسارى كۇي كەشتىرەدى. حالىق ىشىندە ءان تاريحىن ءار ساققا جورۋشىلار بار. ءبىرى باسقا تۇسكەن اۋىر قايعىدان تۋعان ءان دەسە, كەيبىرى جاۋاپسىز ماحابباتتان تۋعان تۋىندى دەسەدى.
القيسسا, كومپوزيتور كەڭەس دۇيسەكەەۆ كوپبالالى وتباسىندا تاربيەلەنىپ, بەس جاسىندا اكەسى ومىردەن وتەدى. ۇلداردىڭ ىشىندە جالعىز وسكەن كۇلشات ەسىمدى اپكەسى ۇستازدىق ماماندىقتى يگەرۋ ماقساتىمەن پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسەدى. باۋىرلارىنا قامقور, مەيىربان قىز ون توعىز جاسقا قاراعان شاعىندا كەنەتتەن ومىردەن وزادى. بۇل قازا جاس تالانتتىڭ جانىنا وشپەس تابىن قالدىرادى. جانى نازىك, ارنەگە ەلەڭ ەتەر كومپوزيتور جۇرەگى ءوز ىشىندە بۋلىعىپ كوپ جۇرەدى. ارادا جىلدار ءوتىپ, كەڭەس دۇيسەكەەۆ ەرجەتىپ, ونەرگە قانات قاققان تۇستا جاۋقازىن عۇمىرى ورتا جولدا قيىلعان اپكەسىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋ نيەتىمەن ءان شىعارۋعا بەل بۋادى. كومپوزيتور كوز الدىنا اپكەسىنىڭ ۇزاتىلىپ بارا جاتقانىن, ەسەن-امان بويجەتكەنىن ەلەستەتە وتىرىپ, ومىرشەڭ ءاندى دۇنيەگە اكەلەدى. «ەگەر دە اكەم مەن اپكەم ءتىرى بولعاندا, اپكەم ءوز سەرىگىن تاۋىپ, ءوز بوساعاسىنان ۇزاتىلىپ بارا جاتقاندا, اكەم اق باتاسىن بەرىپ, قىزىنا وسى ءاندى ايتار ەدى», – دەيدى كومپوزيتور.
الدىمەن اۋەنى تۋعان شىعارمانىڭ ولەڭىن اقىن ءشومىشباي ساريەۆ جازادى. ولەڭ قازاقتىڭ قارا ولەڭىنىڭ سارىنىمەن, جاتىق, شەبەرلىكپەن جازىلعان.
«قاراعىم-اي,
بۇل ءومىر وسىلاي وتەدى ەكەن,
سۇيمەسەڭ دۇنيە بەكەر ەكەن.
پاراقتاپ جيناساڭ بار عۇمىرىڭ,
ءبىر سۇيگەن كۇنىڭە جەتە مە ەكەن؟»
ءيا, ءار شۋماق سايدىڭ تاسىنداي قۇيىلىپ, تومەن قۇلاعان تاسپا بۇلاقتاي تاڭدايعا تاتىپ تۇر. ءان مەن ولەڭنىڭ ۇيلەسۋى دەگەن وسىنداي-اق بولار.
كومپوزيتور ءان حاقىندا, ءبىر سۇحباتىندا تاعى دا اعىنان جارىلادى.
«مەن «قاراعىم-ايدى» جازعان كەزدە ەلدىڭ ءبارى «دۇيسەكەەۆ قايتادان عاشىق بولىپتى» دەسىپتى. ال نەگىزى بۇل تۋىندى – اكەنىڭ قىزىن تۇرمىسقا بەرىپ جاتقان كەزدە ايتاتىن ءانى. قىزىمەن قوشتاسۋ رەتىندە ورىندالاتىن شىعارما. مەنىڭ دوستارىم قىزدارىن ۇزاتقان كەزدە وسى ءاندى ايتىپ, ەڭىرەپ جىلاعاندارىن كوردىم. كەيبىر كەزدە «قاراعىم-ايدى» قازاقتىڭ حالىق ءانى دەپ ايتىپ جاتادى. ول كومپوزيتور ءۇشىن ۇلكەن باقىت شىعار», دەپتى كەڭەس دۇيسەكەەۆ.
كەيىنگى ۋاقىتتا «قاراعىم-اي» ءانى ديماش قۇدايبەرگەننىڭ ورىنداۋىندا الەم تىڭدارماندارى نازارىنا جەتتى. ينتەرنەتتىڭ ءار تۇسىنان «قاراعىم-اي» ءانىن ورىنداعان شەتەلدىك تىڭدارمانداردى كورۋگە بولادى. بۇل جۇرەكتەن شىققان تۋىندىنىڭ ەش شەكاراعا قاراماي-اق باسقا جۇرەكتەرگە جەتەتىنىنىڭ دالەلى. ءتىپتى ءاننىڭ ولەڭىن ءوز تىلىنە اۋدارىپ, شىعارمانى بار جانىمەن تۇسىنۋگە تىرىسقان شەتەلدىكتەرگە دە كۋا بولدىق.
«ديماش «قاراعىم-اي» ءانىن ورىنداپ بولعاندا, ورنىمنان قالاي تۇرىپ كەتكەنىمدى بىلمەيمىن. شاقىرىپ, بەتىنەن ءسۇيدىم. وعان جاراتقان داۋىس قانا ەمەس, جۇرەك, زەيىن, اقىلدى باس بەرگەن, – دەپتى ءبىر سۇحباتىندا كومپوزيتور.
«قاراعىم-اي,
سۇلۋلىق وسىنداي بولادى ەكەن,
ءبىر باسقا ارمانسىز قونادى ەكەن.
ادامدار ومىرگە قوناق ەكەن,
شىنىمەن بۇل دۇنيە شولاق ەكەن.
قاراعىم-اي,
ەلىكتەر وسىلاي جوسادى ەكەن,
جولىڭنان سەنى كىم توسادى ەكەن؟
بۇل كوڭىل نەلىكتەن بوسادى ەكەن؟
بۇل تاعدىر سەنى كىمگە قوسادى ەكەن؟»
ءيا, اڭىزعا اينالعان ءاننىڭ ماعىناسى ارىدەن تامىر تارتادى, كىسىنى عۇمىر مانىنە ۇڭىلۋگە, ويلانۋعا شاقىرادى. ءوز ۋاقىتىندا باعاسىن العان تۋىندى كەلەشەك ۇرپاقتىڭ دا كوزايىمىنا اينالارى ءسوزسىز.
