«بۇل ءان
بۇرىنعى اننەن وزگەرەك,
بۇعان
ۇيقاستى ولەڭ, ءسوز كەرەك
وزىنە ورايلى...
دەنەڭ
جان نۇرلى بولسا, جوندەلمەك,
ولەڭ
انگە ولشەپ ايتسا, وڭدەلمەك,
ۇيقاسسا قولايلى».
وسى ءبىر شۋماقتاردى وقىساڭىز-اق قۇلاققا ءان اۋەزى كەلەدى. بەينە ءبىر ولەڭنىڭ ءوزى ءان سالىپ تۇرعانداي. اقىننىڭ اندەرىن تۇڭعىش رەت نوتاعا تۇسىرگەن گوللانديالىق الۆين ەرنەستوۆيچ بيمبوەس ەكەن. ول 1919-1922 جىلدار ارالىعىندا اقمولا ساياسي بولىمىندە نۇسقاۋشىلىق قىزمەت اتقارىپ ءجۇرىپ, قازاق اندەرىن نوتاعا تۇسىرۋمەن شۇعىلدانادى. 1926 جىلى ن.ف.فيندەيزەننىڭ رەداكتسيالاۋىمەن شىققان «مۋزىكالىق ەتنوگرافيا» جيناعىندا بيمبوەستىڭ قازاق مۋزىكاسى تۋرالى جازعان كولەمدى ماقالاسىنا قوسا, قازاقتىڭ جيىرما بەس ءانىنىڭ نوتاسى باسىلادى. اتالعان جيناقتىڭ ىشىندە «№1 شاكاريم», «№2 شاكاريم» دەگەن اتپەن ش.قۇدايبەردى ۇلىنىڭ ەكى ءانى جارىق كورەدى. بىراق ەكى ءاننىڭ دە ولەڭى نوتا استىنا جازىلماعان, تەك ورىس تىلىندە مازمۇنى بەرىلگەن.
ا.ە.بيمبوەس نوتاعا تۇسىرگەن «№1 شاكاريم» ءانىنىڭ ەكىنشى ءتۇرى ا.ۆ.زاتاەۆيچتىڭ 1925 جىلى شىققان «قازاق حالقىنىڭ 1000 ءانى» جيناعىنا «تىلەك – باتا» دەگەن اتپەن ەنگەن.
ال شاكارىمنىڭ «بۇل ءان بۇرىنعى اننەن وزگەرەك» اتتى ءانى ا.ۆ.زاتاەۆيچتىڭ 1931 جىلى جارىق كورگەن «قازاق حالقىنىڭ 500 ءانى مەن كۇيى» دەگەن جيناعىندا «شاكارىم قۇدايبەردين ءانى» دەگەن اتپەن جاريالانعان. جيناقتىڭ №156 انىقتاماسىندا ا.ۆ.زاتاەۆيچ: «شاكارىم قۇدايبەردين – سەمەي ۋەزىنىڭ قارت اقىنى, قازىر ءتىرى, جاسى جەتپىستەر شاماسىندا. جيناقتا كەلتىرىلگەن ءانىن ورىس اندەرىنىڭ ۇلگىسىنە ەلىكتەپ شىعارسا كەرەك», دەپ جازعان.
بۇگىندە اقىن ءارى سازگەردىڭ اندەرى ءبىرشاما تولىققان. ولاردىڭ ساپىندا «قورقىت, قوجا عافيز», «زاعيپانىڭ زارى», «جيىرما ءۇش جاسىمدا», «انادان العاش تۋعانىمدا», «ايداي كۇنىم, اي-كۇنىم مونشاقتاعان» اتتى ەل تانىعان اندەر بار.
شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ انگە اينالعان ولەڭدەرىنىڭ ەرەكشەلىگى تەك كوڭىل-كۇي سارىنىن جەتكىزەر ماحاببات ليريكاسى ەمەس, فيلوسوفيالىق تۇجىرىمدارعا باي. ءومىر مەن ونىڭ ءمانى تۋرالى, ار مەن ۇيات حاقىندا ويعا باتىرادى, عيبرات بەرەدى.
«انادان العاش تۋعانىمدا,
جىلادىم نەگە دابىستاپ.
كiندiكتi كەسiپ قيعانىندا,
انامنان كەتتiم الىستاپ.
اق بۇيىمعا وراپ العانىندا,
قۇنداققا قويدى تاڭىپ ساپ.
جىپ-جىلى سۋعا سالعانىندا,
دەنەمدi ابدەن ارۋلاپ...
...اق سۇتكە ابدەن تويعانىمدا
اشتىقتى ۇمىتتىم انىقتاپ.
جىلاۋدى مۇلدە قويعانىمدا
ۇيقىدا كۇلدiم شالىقتاپ...
...تابىلماس انىق ازات ادام,
جارالىس بيلەر زاماندى.
كورسەتەر مۇقتاج, ازاپ ساعان,
تارتقىزار ءومiر جازاڭدى».
ماسەلەن, وسىنداعى شۋماقتار جونىندە تارقاتىپ, تاراتىپ جازساق, كولەمدى ەڭبەك تۇزۋگە بولادى. «جارالىس بيلەر زاماندى» دەگەن اقىننىڭ سول زامانىنا كۇيلەمەي, ار جولىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتكەنى – الىپ تۇلعالىق بولمىسىنىڭ دالەلى.
جىل وتكەن سايىن شاكارىم اندەرىنىڭ ماڭىزى كەڭەيىپ, قازاق كومپوزيتورلارىنىڭ شىعارمالارىنا ارقاۋ بولىپ ءجۇر. اتاپ ايتقاندا, احمەت جۇبانوۆتىڭ «اباي» سيۋيتاسىنىڭ ءبىرىنشى بولىمىنە, ا.جۇبانوۆ پەن ل.ءحاميديدىڭ «اباي» وپەراسىنداعى ايداردىڭ اريوزوسىنا, ايدار مەن اجاردىڭ دۋەتىنە اقىن-سازگەردىڭ شىعارمالارى پايدالانىلدى. سونىمەن بىرگە «قالقامان-مامىر» بالەتىنە, «ەڭلىك-كەبەك» پەساسىنا, «ەڭلىك-كەبەك» وپەراسىنا شاكارىم تۋىندىلارى سەپ بولعانى كوپشىلىككە ايان.
